icon navigator icon

Được tìm thấy trên vùng sa mạc Atacama của Chile, những xác ướp lâu đời nhất thế giới của người Chinchorro cổ đại đang chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu toàn cầu.

Năm 1917, khi đang khảo sát dọc bờ biển ngập nắng của một trong những vùng sa mạc kho cằn nhất thế giới Atacama, nhà khảo cổ học người Đức Max Uhle đã tình cờ tìm thấy một loạt những hài cốt kỳ lạ. Đào sâu thêm vào lòng đất, ông phát hiện thêm những bộ hài cốt được dùng lau sậy, tro dán để gia cố các xương, khớp của người chết và làm da giả bằng vải. Trên đầu họ là những bộ tóc giả cầu kỳ cùng mặt nạ được làm bằng đất sét.

{keywords}

Những xác ướp này được cho là của người Chinchorro, tộc người sống bằng cách săn bắt hái lượm khắp các bờ biển dọc phía Bắc Chile tới Nam Peru vào khoảng năm 7.000 đến 1.500 trước Công Nguyên.

{keywords}

Vào tháng 7 năm nay, UNESCO đã chính thức đưa quần thể xác ướp và khu định cư của người Chinchorro ở Chile vào danh sách Di sản Thế giới. Một bảo tàng trưng bày và bảo tồn những xác ướp này cũng được xây dựng ở thành phố ven biển Arica. Biến đổi khí hậu đang đe dọa tới sự tồn tại của những xác ướp này nếu chúng tiếp tục được để ngoài tự nhiên như hiện trạng ban đầu.

Tại sao những xác ướp lâu đời nhất thế giới lại ở Chile mà không phải ở Ai Cập?

Thuật ướp xác đã xuất hiện trong hầu khắp các nền văn hóa từ Châu Phi tới Châu Á xa xôi. Tuy nhiên, Chinchorro được cho là những người đầu tiên áp dụng kỹ thuật này, trước khi những pharaoh được hoàng gia Ai Cập ướp xác và quấn trong những băng vải trắng khoảng 2.000 năm.

Nếu như kỹ thuật này chỉ được người Ai Cập áp dụng cho vua chúa hay quan lại trong triều và được đặt trong những kim tự tháp khổng lồ thể hiện tham vọng cũng như sức mạnh của đế chế thì thay vào đó, người Chinchorro thực hiện ướp xác tất cả các thành phần trong xã hội, không phân biệt sang hèn.

{keywords}

Người Chinchorro được cho là lần đầu tiên thực hiện thuật ướp xác cách đây khoảng 7.000 năm ở gần khu vực Caleta Camarones, một ngôi làng đánh cá nhỏ cách thành phố Arica 62 dặm về phía Nam. Nằm gọn trong một thung lũng nơi sông Camarones chảy ra Thái Bình Dương, ngôi làng nhỏ với những bãi cát vàng hình lưỡi liềm này là nơi du khách có thể tìm thấy những bức tượng hoành tráng cao gần 5 mét, ẩn sâu bên dưới là hàng loạt xác ướp bị chôn vùi của người Chinchorro.

{keywords}

Cư dân Atacama khoảng năm 5.050 trước Công nguyên được cho là đã lột da người chết, loại bỏ các cơ và nội tạng trước khi tạo hình lại thi thể bằng gậy, sậy và đất sét. Bernardo Arriaza, một nhà nhân chủng học của Đại học Tarapacá, cho biết điều này nhằm tạo hình bộ xương trước khi các nghệ nhân ghép chúng lại với nhau.

{keywords}

Các nhà khoa học cũng đưa ra giả thuyết rằng mức thạch tín tự nhiên trong sông Camarones, cao hơn hàng trăm lần so với ngưỡng an toàn hiện đại nên có thể đã khiến hàng loạt những đứa trẻ Chinchorro chưa kịp chào đời thiệt mạng. Đó là lý do vì sao hầu hết các xác ướp sớm nhất được tìm thấy đều là của trẻ sơ sinh hay các bào thai. Đây là cách người Chinchorro tưởng nhớ người đã khuất khi biến họ trở nên bất tử.

Tới đâu để khám phá bí mật của người Chinchorro?

Để có cái nhìn sâu hơn và tìm hiểu nhiều thông tin hữu ích, du khách hãy đến Bảo tàng Khảo cổ học San Miguel de Azapa ở trung tâm thành phố Arica, phía Bắc sa mạc Atacama.

{keywords}

 

Thành phố này cũng nổi tiếng với những người yêu lướt sóng hay muốn tìm hiểu về lịch sử trận chiến Thái Bình Dương. Ngoài ra, du khách cũng có thể lựa chọn những con đường đi bộ dài dẫn đến những công viên tự nhiên bao quanh bởi núi lửa quanh khu vực này.

{keywords}

Có khoảng 300 xác ướp Chinchorro hiện đang được lưu giữ tại bảo tàng Azapa, nhưng 90% trong số này được đặt trong những phòng không có điều hòa hay thiết bị kiểm soát độ ẩm. Một dự án xây dựng bảo tàng mới trị giá 24.7 triệu USD đang được triển khai để bảo vệ các xác ướp trong độ ẩm tối ưu từ 40 - 60%.

{keywords}

Tại sao biến đổi khí hậu lại đe dọa đến các xác ướp?

Thời tiết khô hạn của vùng sa mạc Atacama đã giúp các xác ướp Chinchorro tồn tại suốt hàng nghìn năm qua. Nhưng chỉ trong gần một thập kỷ qua, nhiều xác ướp đã bị hư hỏng nặng do biến đổi khí hậu đã khiến vi sinh vật tấn công collagen trên lớp da bên ngoài.

{keywords}

Các dòng El Niño mạnh hơn là nguyên nhân chính dẫn đến độ ẩm của khu vực này ngày càng tăng. Điều này đồng nghĩa với việc các xác ướp đang gặp nguy hiểm cho dù chúng được lưu giữ trong viện bảo tàng hay bị chôn vùi ngoài sa mạc. Ở phía Nam thung lũng Caleta Camarones, người dân thường phát hiện ra các mảnh xương rơi lìa ra khỏi xác.

{keywords}

Jannina Campos, một nhà khảo cổ học cho biết 'mỗi khi trời mưa, trên sa mạc lại xuất hiện rất nhiều mảnh xương. Điều mà trước đây chỉ xảy ra 100 năm một lần thì nay vì biến đổi khí hậu, nó diễn ra thường xuyên hơn và mức độ thì ngày càng nghiêm trọng'.

Nicolás del Valle, điều phối viên của chương trình văn hóa Chile tại UNESCO, cho biết 'Việc được công nhận thành Di sản Thế giới có ý nghĩa rất lớn. Tuy nhiên còn nhiều việc phải làm để nâng cao hiểu biết về văn hóa Chinchorro trên khắp thế giới và bản thân mỗi người đang sống trên mảnh đất này phải có ý thức trách nhiệm bảo tồn cũng như quảng bá câu chuyện lịch sử này tới nhiều người hơn'.

Đỗ An (Tổng hợp)

tin nổi bật

7 ngày nghỉ Tết Nguyên đán, du lịch TP.HCM thu 6.300 tỷ

Sở Du lịch TP.HCM vừa có báo cáo về tình hình hoạt động trong dịp Tết Nguyên đán Quý Mão năm 2023 của các doanh nghiệp du lịch lữ hành trên địa bàn thành phố.

Ninh Bình lên tiếng về tin đồn Tràng An ùn tắc thuyền, du khách mắc kẹt đến 12h đêm

Giám đốc Sở Du lịch Ninh Bình khẳng định thông tin Tràng An ùn tắc thuyền, du khách mắc kẹt đến 12h đêm đang lan truyền trên mạng xã hội là sai sự thật.

Cô gái miệt mài quảng bá cổ phục Việt, lên sóng kênh truyền hình quyền lực nhất Hàn Quốc

Thanh Tâm, nữ du học sinh tại Hàn Quốc quảng bá trang phục truyền thống Việt Nam bằng một cách rất riêng. Tháng 11 vừa qua, cô diện áo tấc đến ghi hình ở KBS - Đài truyền hình có tầm ảnh hưởng bậc nhất xứ kim chi.

Du lịch châu Âu, nước nào rẻ nhất?

Châu Âu vốn là điểm đến khiến nhiều du khách nước ngoài e dè vì chi phí đắt đỏ. Vậy đâu là quốc gia khiến 'hầu bao' của khách du lịch đỡ bị ảnh hưởng nhất ở châu lục này?

Vạn du khách đổ về ngôi chùa có tượng Phật cao 72m, trái tim ngọc nặng 1 tấn ở Hà Nội

Mùng 5 Tết, khoảng ba vạn du khách đã về chùa Khai Nguyên ở thôn Tây Ninh (Sơn Đông, Sơn Tây, Hà Nội) du xuân, chiêm bái, tham quan pho đại tượng phật A Di Đà cao khoảng 72m.

Du khách đứng tim đối mặt với mực khổng lồ quý hiếm dài 2,4 mét

Đoạn video ghi lại khoảnh khắc một cặp vợ chồng thợ lặn kinh ngạc khi bắt gặp một con mực khổng lồ quý hiếm ở vùng biển phía tây Nhật Bản.

Đầu năm du xuân 'đệ nhất tùng lâm', ngôi chùa 900 tuổi đẹp nhất của Hà Nội xưa

Chùa Chiêu Thiền, hay còn gọi là chùa Láng, dù đã 900 tuổi vẫn đứng uy nghiêm giữa lòng Hà Nội với một vẻ đẹp lưu giữ nhiều thăng trầm của thời gian.

Du khách sốc nhiệt vì gió lạnh 4 độ C ngày Tết ở cổng trời Quản Bạ

Nhiều du khách bất ngờ với những làn gió mạnh và thời tiết lạnh cóng tay khi tham quan cổng trời Quản Bạ (Hà Giang) dịp Tết Nguyên đán. Nhiệt độ những ngày đầu năm mới tại vùng cao có nơi xuống tới 0 độ C.

Giới trẻ rủ nhau du xuân ở Nam Phú Quốc

Dịp Tết Quý Mão, nhiều du khách đặc biệt là giới trẻ chọn đến Phú Quốc để tận hưởng nắng ấm, nghỉ dưỡng, xem show Kiss The Stars hay thử thách bản thân với các trò chơi mạo hiểm, đường trượt nước thách thức ở Sun World Phu Quoc.

Quá tay tiêu hết tiền, hai du khách phải đạp xe lênh đênh giữa biển 6 tiếng

Hai người đàn ông từ tỉnh Hà Nam, miền Trung Trung Quốc gần đây đã vượt eo biển Quỳnh Châu đến tỉnh Hải Nam, miền Nam Trung Quốc, bằng xe đạp nước để tiết kiệm tiền.

Du khách ùn ùn đổ về Sa Pa, xếp hàng dài cả cây số chờ cáp treo lên đỉnh Fansipan

Lượng khách đông đúc đổ về khu vực ga cáp treo lên đỉnh Fansipan sáng mùng 4 Tết Quý Mão 2023 dẫn đến ùn tắc cục bộ. Nhiều người phải xếp hàng xuyên trưa, chờ 3-4 tiếng để mua vé lên cáp treo.

Khách quốc tế bất ngờ với cảnh sắc Tràng An trong dịp Tết

Lần đầu đến thăm quê hương bạn gái, Jake choáng ngợp trước sự hùng vĩ của danh thắng Tràng An (Ninh Bình). Sau đó, chàng trai người Canada dần hiểu hơn về văn hóa Việt Nam, đặc biệt là thủ tục đi chùa ngày đầu năm mới.

Máy bay chở gần 200 khách bị dọa đánh bom, chiến đấu cơ hộ tống hạ cánh khẩn

Một chiếc Boeing 737 của hãng hàng không Ryanair đã được các chiến đấu cơ hộ tống hạ cánh khẩn cấp sau khi nhận được cảnh báo có bom trên máy bay.

Du xuân, ghé tu viện gần Đà Lạt ngắm mùa phượng vàng đẹp như những thước phim

Hàng năm, cứ vào khoảng cuối tháng 1 dương lịch, hàng cây phượng vàng ở tu viện Bát Nhã (Bảo Lộc) lại bắt đầu bung nở, khoe sắc rực rỡ, tạo khung cảnh thơ mộng hút khách tới check-in.

Sắc xuân rực rỡ tuyệt đẹp ở những điểm du lịch nổi tiếng nhất thế giới

Mùa xuân khẽ khàng về trên muôn hoa và nhuộm lên đất trời của hành tinh xanh một màu sắc tươi tắn và rực rỡ. Từ khắp nơi trên thế giới, người ta háo hức đón mừng mùa xuân ngọt ngào của một năm mới đến.

Các điểm vui chơi ở trung tâm thủ đô đông đúc du khách chiều mùng 3 Tết

Hồ Gươm, khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám tấp nập du khách du xuân, xin chữ thư pháp, phố sách đông đúc độc giả là hình ảnh trong chiều mùng 3 Tết Quý Mão ở thủ đô.

Ùn tắc thuyền bè khi hàng nghìn người đổ về Tràng An du xuân

Mùng 3 Tết, khu du lịch sinh thái Tràng An đón hàng nghìn du khách đến tham quan vãn cảnh đầu năm. Hơn 1.000 thuyền bè hoạt động liên tục, nhiều người chen chân xếp hàng chờ mua vé.

Hàng nghìn người du xuân Thảo Cầm Viên ngày mùng 3 Tết

Sáng 24/1, nhiều gia đình cho trẻ nhỏ đến Thảo Cầm Viên (TP.HCM) du xuân và tham quan vườn thú nhân dịp Tết Nguyên đán Quý Mão.

Bí ẩn đằng sau mì trường thọ, món ăn phổ biển ngày Tết ở Trung Quốc

Sau hai năm chứng kiến cảnh những chiếc bàn trống vì đại dịch, Johnny Mui, chủ nhà hàng Trung Quốc Hop Lee ở New York cho biết công việc kinh doanh đang dần phục hồi.

Ngoạn mục cảnh trâu rừng kéo cá sấu khổng lồ lên khỏi hồ nước để thoát thân

Dù bị cá sấu khổng lồ tóm gọn, nhưng nhờ vào những nỗ lực cộng thêm một chút may mắn, chú trâu rừng đã tạo ra màn thoát chết ngoạn mục.