icon navigator icon

{keywords}

Hiện có rất nhiều suy diễn, dự đoán khác nhau về việc liệu người dân ở các nước đang phát triển có sớm được tiêm vắc-xin Covid-19 hay không.

Liệu họ có phải đợi đến khi các nước phát triển hoàn tất việc tiêm chủng cho người dân của mình hay không? Liệu các nước phát triển có sớm bắt đầu chia sẻ vắc-xin với các nước đang phát triển? Người dân ở các nước đang phát triển sẽ phải chờ bao lâu nữa để được tiêm chủng? 

Việc tổng hợp các thông tin nhỏ giọt được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau để trả lời cho những câu hỏi này là một nhiệm vụ khó khăn. Bởi những thông tin hiện có đang rất sơ sài, nhiều sai lệch, không chính xác và thường sai sự thật. 

Gần đây, các nhà nghiên cứu tại Ngân hàng Thế giới đã công bố một nghiên cứu rất thuyết phục về tình hình đang diễn ra trên toàn cầu. Nghiên cứu của họ cùng với dữ liệu từ các công ty dược, chính phủ các nước và các tổ chức quốc tế đã làm sáng tỏ bức tranh. 

{keywords}

Ngân hàng Thế giới đưa ra nhận định về sự tồn tại của một nhóm được gọi là “Câu lạc bộ các nước sản xuất vắc-xin”, bao gồm 13 quốc gia phát triển, đang kiểm soát việc cung ứng và phân phối vắc-xin toàn cầu. Trung Quốc và Ấn Độ đều có mặt trong câu lạc bộ này. 

Các nước này là những đối tác thương mại đang sở hữu các dây chuyền cung ứng vững chắc, nguồn nguyên liệu và khả năng sản xuất ổn định.

Khoảng 88% thành phần cần thiết để sản xuất vắc-xin của thế giới được giao thương giữa các thành viên câu lạc bộ, trong đó Mỹ và EU chiếm ưu thế. Khoảng 91% các công ty có làm về vắc-xin, với số lượng 783 cơ sở sản xuất đang được đặt tại các quốc gia trong Câu lạc bộ vắc-xin. 

Để hiểu được sự phức tạp trong sản xuất vắc-xin, hãy lấy một ví dụ là trường hợp của Pfizer, một công ty của Mỹ. Vắc-xin của Pfizer yêu cầu phải có 280 thành phần riêng biệt, vật liệu và thiết bị chuyên dụng được nhập khẩu từ 19 quốc gia khác nhau.  

Các nước thành viên của Câu lạc bộ sở hữu độc quyền những thành phần quan trọng cần thiết để tạo ra vắc-xin. Họ cũng sở hữu bằng sáng chế để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của vắc-xin, đồng thời giữ độc quyền về công nghệ tiêm chủng và sở hữu lực lượng lao động có tay nghề cao. 

Các quốc gia này không phải đột nhiên xuất hiện trên thị trường với sản phẩm vắc-xin Covid-19. Họ đều có ít nhất 20 năm nghiên cứu sản xuất vắc-xin. Đây là lý do tại sao nhiều nhà sản xuất có thể tung ra vắc-xin trong vòng chỉ vài tháng sau khi đại dịch xuất hiện - vốn dĩ, cần mất từ 5-10 năm để nghiên cứu, bào chế và đưa sản phẩm ra sử dụng. 

Lý do giúp vắc-xin nhanh chóng ra đời là do chính phủ các nước, đặc biệt là chính phủ Mỹ dưới thời của cựu Tổng thống Donald Trump với Chiến dịch vắc-xin thần tốc (Operation Warp Speed - OWS), cùng với đó là Chương trình tiêm chủng của Trung Quốc với năng lực dự báo nhu cầu, từ đó đưa ra quyết định rất sớm để thu mua hoặc thâu tóm được số lượng lớn nguyên liệu thành phần vắc-xin. Đó là lý do các nước này chiếm ưu thế trong chuỗi cung ứng. 

{keywords}

Chiến dịch OWS trợ cấp cho các công ty dược sản xuất vắc-xin, bao gồm cả việc trả tiền cho hoạt động thử nghiệm tốn kém trên hàng chục nghìn người. 

Chính phủ Mỹ đảm bảo hoàn trả chi phí bất kể các công ty có sản xuất ra được loại vắc-xin an toàn, khả thi hay không. Cuối cùng, chiến dịch này ứng trước tiền để ký hợp đồng với các công ty với cam kết bán vắc-xin cho Mỹ trước khi phân phối ra các nước khác. 

Mỹ cũng là nước đã trợ cấp cho Chương trình vắc-xin Oxford/AstraZeneca để đảm bảo rằng công ty liên doanh Anh - Thụy Điển sẽ bán sản phẩm cho Mỹ. 

Mỹ trợ cấp cho việc sản xuất vắc-xin của nhiều công ty khác nhau với hy vọng thế nào cũng sẽ có một vài trong số các công ty đó thành công. Thực tế là một số công ty đã bỏ cuộc ngang chừng: Merck, một công ty dược của Mỹ, sau khi thử nghiệm một số ứng viên vắc-xin đã quyết định không sản xuất bởi các loại này đều không cho hiệu quả tốt bằng những loại của các công ty khác. 

{keywords}

Ngân hàng Thế giới kết luận rằng Câu lạc bộ vắc-xin đã cố ý hoặc vô tình tạo ra sự chậm trễ trong việc đưa vắc-xin đến các nước thành viên của câu lạc bộ này cũng như các quốc gia khác. Họ gọi đây là “sự chậm trễ do chính sách gây ra”. Có thể thấy điều này qua một số ví dụ sau. 

Ấn Độ là nhà sản xuất vắc-xin lớn nhất thế giới và Viện Huyết thanh Ấn Độ chính là công ty vắc-xin lớn nhất. Ấn Độ đã bắt đầu sản xuất vắc-xin Covid-19 từ rất sớm với hiệu quả tuyệt vời. Tuy nhiên sau đó nước này đã ngừng xuất khẩu vì cần tập trung phục vụ cho 1,3 tỷ dân số trong nước đang vật lộn trong đợt bùng phát tồi tệ nhất của đại dịch. Cho đến nay, mới có 20% dân số Ấn Độ được tiêm chủng. 

Ấn Độ và Nam Phi đã kiến nghị lên WTO yêu cầu các nước thành viên buộc các nhà sản xuất trong nước chia sẻ sáng chế để các nước khác có thể tiến hành sản xuất. Đề xuất này đang được xem xét và sẽ không có quyết định nào được đưa ra trước tháng 11 năm nay. 

Ấn Độ cũng yêu cầu Mỹ dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu nguyên liệu sản xuất vắc-xin để Ấn Độ có thể gia tăng sản lượng. Ngay lập tức, chính quyền của ông Biden từ chối với tuyên bố rằng Mỹ sẽ phục vụ người Mỹ trước - đây là một tuyên bố thiếu khôn ngoan dành cho một nước đồng minh.  

Tuy nhiên sau đó Mỹ đã nhượng bộ và gỡ bỏ lệnh cấm, chấp nhận rút lui trước áp lực cực lớn từ các quốc gia toàn cầu và từ nhóm dân số gốc Ấn rất đông tại Mỹ. Đây được gọi là “Chủ nghĩa dân tộc vắc-xin”. 

* Phần 2: Vắc-xin Covid-19: Nước giàu không thể o bế

Tiến sỹ Terry F. Buss - Chuyển ngữ: Đào Thúy

Thiết kế: Hồng Anh

Buộc các công ty dược chia sẻ sáng chế vắc-xin: Ý tưởng xa vời

Buộc các công ty dược chia sẻ sáng chế vắc-xin: Ý tưởng xa vời

Những nước phát triển dẫn đầu trong sản xuất vắc-xin chịu áp lực buộc công ty dược tư nhân chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ để tăng nguồn cung toàn cầu.

Tiến sỹ Terry F. Buss Giáo sư về Chính sách công và Quản lý. Học giả nghiên cứu Học viện Hành chính quốc gia Hoa Kỳ.

tin nổi bật

Cựu Thủ tướng Ehud Barak: Israel tìm mọi cách để phát hiện, chăm sóc từng nhân tài

Israel rất nhỏ bé, không có nhiều tài nguyên giá trị như dầu hay mỏ quý. Nhưng chúng tôi có thứ nguyên liệu giá trị nhất: chất xám - cựu Thủ tướng Israel Ehud Barak chia sẻ với Tuần Việt Nam trong chuyến công du tới Việt Nam.

Bồi dưỡng cán bộ ở nước ngoài, để đi học không thành đi shopping

Theo Kết luận số 39 mới đây, Bộ Chính trị dự kiến, từ nay đến 2025, mỗi năm sẽ cử đi nước ngoài bồi dưỡng khoảng 400 cán bộ; và khoảng 500 cán bộ mỗi năm cho giai đoạn 2026-2030.

Về nơi ‘nằm sấp thấy cá, nằm ngửa thấy ong’

Tương Dương - Nghệ An cùng với Hương Khê - Hà Tĩnh và Đông Hà - Quảng Trị là ba điểm nắng nóng nhất miền Trung. Nhưng ít ai biết rằng, ở ngay cạnh “rốn nóng” Tương Dương lại là một điểm đến lý thú bậc nhất ở miền tây Nghệ An.

Lý do khiến nữ Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc Park Soon-ae buộc phải từ chức ngày 8/8 do thất bại trong việc thuyết phục người dân chấp nhận việc bắt đầu bậc tiểu học từ 5 tuổi.

Singapore - bậc thầy về tuyển chọn, cử người ra nước ngoài học tập

Để cử người ra nước ngoài học sau đó về làm cho khu vực công, đảo quốc sư tử làm rất bài bản từ khâu tuyển chọn đến khâu sử dụng.

Người tài không bỏ việc, chỉ rời bỏ sếp kém

Không ít người tài được đưa đi đào tạo, sau khi tốt nghiệp được bố trí công việc thì xin nghỉ hoặc chuyển ra ngoài cơ quan nhà nước. Họ không rời bỏ công việc mà chỉ rời bỏ người quản lý yếu kém.

Những tín hiệu sau cuộc gặp của Ngoại trưởng Mỹ - Trung

Đây là lần hội đàm đầu tiên giữa lãnh đạo ngoại giao Mỹ - Trung kể từ cuộc tiếp xúc tháng 10/2021 trong bối cảnh hai cường quốc tăng cường tương tác khi phương Tây đang tập trung vào xung đột Nga - Ukraine.

Chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành: Cơ sở nào để nói CPI sai?

Có người nói với tôi họ có cảm giác CPI không đúng. Tôi trả lời, lấy cơ sở nào để nói CPI là sai? Về mặt khoa học thì không chứng minh được - chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành chia sẻ.

Đưa cán bộ đi nước ngoài: Khát vọng học thành tài trong thời đại 4.0

Kết luận 39 có đề cập tới việc bồi dưỡng cán bộ về khoa học công nghệ và cách mạng công nghiệp lần thứ 4. Đây là chủ trương rất đúng và trúng.

Người Do Thái dạy trẻ con làm nông nghiệp, trở thành những thanh niên biết làm giàu

Israel nổi tiếng là một quốc gia phát triển về nông nghiệp công nghệ cao (agtech). Bằng trí tuệ và lao động, họ đã biến vùng đất với hơn 60% diện tích là sa mạc thành những nông trại trù phú.

Minh Trị Thiên Hoàng với quyết tâm canh tân nước Nhật, học bên ngoài để vươn lên

Minh Trị Thiên Hoàng (1852-1912) trị vì từ năm 1867 cho đến khi qua đời. Ông được coi là một minh quân có công lớn nhất trong lịch sử Nhật Bản.

Vị vua cải trang làm thợ ở Hà Lan để học đóng tàu

Mỗi quốc gia có con đường riêng để phát triển, đi lên. Tuy nhiên, lịch sử nhân loại đã cho thấy trong quá trình phát triển “riêng” của từng quốc gia, dường như có một điểm “chung“ cho các nước…

Hơi thở hiện đại và cảm hứng giá trị bền vững từ ly cà phê hòa tan cao cấp Starbucks® mới

Vừa là lựa chọn lý tưởng và tiện lợi để thưởng thức cà phê cao cấp ngay tại nhà, cà phê hòa tan cao cấp Starbucks® mới vừa là một lời gợi mở từ Nestlé và Starbucks về xu hướng tiêu dùng sản phẩm cà phê bền vững, hạn chế tác động môi trường.

Thí sinh ngủ quên: Đúng, sai giám thị?

Dư luận xôn xao về vụ một học sinh ngủ quên không làm bài dẫn đến bị điểm liệt và trượt tốt nghiệp THPT. Chưa có xem xét trách nhiệm của giám thị thì người ta đã khẳng định là giám thị làm đúng quy chế.

Ứng xử với tiền tệ và tài khóa khi lạm phát Việt Nam thấp bậc nhất thế giới

Chính sách tiền tệ và tài khóa dường như được thắt chặt để chống lạm phát - được báo cáo thấp bậc nhất thế giới - thay vì để phục hồi sản xuất, thúc đẩy tăng trưởng như doanh nghiệp và nền kinh tế cần sau mấy năm dịch bệnh.

Cho cán bộ yếu kém từ chức, Hà Nội có nói và làm

Kế hoạch số 205/KH-UBND vừa được UBND TP Hà Nội ban hành yêu cầu các cơ quan, quận huyện kịp thời miễn nhiệm, cho từ chức, thay thế cán bộ có năng lực hạn chế, uy tín thấp, mắc sai phạm mà không chờ hết nhiệm kỳ, hết thời hạn bổ nhiệm.

Bóng dáng Trung Quốc trong thảm họa kinh tế của Sri Lanka

Sri Lanka trải qua cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất 7 thập kỷ qua, khi Tổng thống bỏ đi lánh nạn giữa làn sóng biểu tình chống đối và gửi email xin từ chức từ nước ngoài, buộc quốc hội phải bầu người thay thế.

Điện đàm lãnh đạo Mỹ - Trung: Nỗ lực tìm kiếm thỏa hiệp giữa những bất đồng

Tổng thống Mỹ Joe Biden và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình mới đây đã có cuộc thảo luận lần thứ 5 trong nhiệm kỳ lãnh đạo dưới hình thức điện đàm.

Kiên định kiểm soát lạm phát dưới 4%

Chính phủ kiên định thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế đạt mức khoảng 7%, kiểm soát lạm phát tăng dưới 4%, tăng trưởng tín dụng khoảng 14% trong năm nay dù có rất nhiều khó khăn và biến động.

Trung Quốc thay đổi chính sách đối ngoại, hướng mạnh tới châu Phi

Trong bối cảnh quan hệ với Mỹ và châu Âu có nhiều bước lùi trong thời gian qua, Trung Quốc đang hướng sự chú ý tới châu Phi, nơi họ đang có quan hệ thương mại thân thiết với nhiều quốc gia.