Sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính: Thách thức và cơ hội

Sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã và không tổ chức cấp huyện không đơn thuần là một cuộc "cắt - gộp" địa giới hành chính thông thường, mà là nhiệm vụ được thực hiện quyết liệt, đồng bộ trên phạm vi cả nước, nhận được sự ủng hộ cao của toàn Đảng, toàn dân.

Hành trình này nhằm mục tiêu hình thành các đơn vị hành chính có quy mô hợp lý, phù hợp với tiêu chí của Luật Tổ chức chính quyền địa phương, từ đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước ở cơ sở.

Sự hiện diện quá nhiều đơn vị hành chính nhỏ lẻ đã tạo ra sự chồng chéo, lãng phí nguồn lực và gây khó khăn trong việc thực hiện các quy hoạch mang tính liên vùng. Việc sắp xếp, sáp nhập giúp mở rộng không gian phát triển, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng – an ninh và nâng cao đời sống nhân dân.

Trong bức tranh tổng thể của cả nước, tỉnh Lai Châu là một ví dụ điển hình cho sự chuyển mình mạnh mẽ.

Ngày 16/6/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 1670 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Lai Châu năm 2025, thực hiện trên nguyên tắc sáp nhập các xã, thị trấn liền kề có quy mô nhỏ về diện tích hoặc dân số. 106 đơn vị hành chính cấp xã trước kia giờ giảm xuống chỉ còn 38 đơn vị.

Dù còn nhiều khó khăn, nhưng tỉnh miền núi này đã nhanh chóng ổn định tổ chức, đưa các đơn vị hành chính mới đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2025.

Hiệu quả bước đầu tại Lai Châu không chỉ là con số tinh giản 64,15% bộ máy, mà còn mở ra không gian phát triển mới, quyết tâm để người dân không bị "bỏ lại phía sau" trong hành trình cải cách.

Trong nhiều cuộc họp quan trọng, lãnh đạo Chính phủ luôn nhấn mạnh tinh thần quyết liệt nhưng phải thận trọng khi sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính. Mục tiêu cuối cùng là bảo đảm mô hình mới được vận hành thông suốt, hiệu quả hơn mô hình cũ, mang lại lợi ích thực chất cho nhân dân.

Hậu sáp nhập, thách thức lớn nhất đối với mọi địa phương nằm ở "lòng dân" và "tâm thế cán bộ". Những lo lắng ban đầu về việc thay đổi tên gọi, thủ tục hành chính xáo trộn là điều khó tránh khỏi.

Tại một cuộc họp về cải cách hành chính, lãnh đạo Bộ Nội vụ trăn trở: "Sắp xếp cán bộ không chỉ là giải quyết một vị trí việc làm, mà là giải quyết số phận của một con người đã có nhiều năm cống hiến".

Để giải bài toán này, các địa phương cần linh hoạt áp dụng các chính sách hỗ trợ thêm bên cạnh quy định của Trung ương.

Ở Lai Châu, lãnh đạo địa phương xác định, sáp nhập không đồng nghĩa với mất việc hay buông bỏ trách nhiệm. Những cán bộ, công chức sau sắp xếp được bố trí phù hợp, giải quyết chế độ đúng quy định, đảm bảo quyền lợi hài hòa.

Tỉnh đặc biệt chú trọng đến công tác truyền thông chính sách. Các phương án lấy ý kiến nhân dân hoặc đối thoại được thực hiện bài bản để biến lo lắng thành sự đồng tình, ủng hộ.

Mặt khác, để bộ máy vận hành hiệu quả, tỉnh triển khai đa dạng phương thức nắm tình hình thực tiễn như họp lãnh đạo thôn, nhóm Zalo hay qua Mặt trận Tổ quốc…, giải quyết kịp thời các vấn đề mới nảy sinh.

Nhìn trên bình diện chung của cả nước, sau sắp xếp, bộ máy được tinh gọn mà không giảm chất lượng. Đội ngũ cán bộ được chọn lọc và sắp xếp khoa học hơn, nâng cao hiệu năng vận hành.

Mô hình chính quyền địa phương hai cấp “rõ vai, rõ trách nhiệm” đã giúp giảm chồng chéo trong quản lý. Đây vừa là một “phép thử” vừa là cơ hội đối với các đảng ủy xã, phường mới trong việc xây dựng khối đoàn kết vững mạnh, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển.

Lãnh đạo Chính phủ trong một số phiên họp thường kỳ đã nhắc nhở các địa phương: Thước đo chính xác nhất của sự thành công trong hoạt động sáp nhập đơn vị hành chính là niềm tin của người dân.

Thực tế tại xã Bình Lư hay bản Lao Chải 1 của Lai Châu, từ lo lắng chuyển thành sự đồng tình, người dân đã dần quen và ủng hộ sự gọn ghẽ của bộ máy mới.

Nhìn lại hành trình vừa qua, sáp nhập đơn vị hành chính là một cuộc chuyển mình đầy cam go nhưng đã cho thấy hiệu quả thực tiễn. Hiệu quả không chỉ nằm ở những con số đơn vị được giảm đi, mà nằm ở một nền hành chính phụng sự, minh bạch và mạnh mẽ hơn.

Bằng sự quyết tâm và nỗ lực không ngừng, các địa phương trên cả nước đang tận dụng cơ hội sáp nhập để bứt phá, chuyển mình theo tinh thần đổi mới của Trung ương, tạo nền tảng vững chắc cho chặng đường phát triển ổn định và bền vững trong giai đoạn tới.