Thi vào lớp 10 Hà Nội: Cách luyện đề và chiến thuật làm bài môn Văn

Trước kỳ thi vào lớp 10 cận kề của học sinh cả nước, cô Nguyễn Đức Tâm An, giáo viên Ngữ văn của Trường THCS Ngô Sĩ Liên (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) đã chỉ ra cách luyện đề hiệu quả và chiến thuật làm bài môn Văn đạt điểm cao.

Cô Tâm An cho hay, luyện đề có thể giúp các học sinh nhận ra những xu hướng ra đề của những năm gần đây. Từ đó xây dựng kế hoạch ôn môn Văn để thi vào lớp 10 tập trung hơn, tránh ôn lan man. Hơn nữa, các em cũng được mài giũa kĩ năng làm bài.

Rèn kĩ năng làm bài trước hết là rèn đọc đề: xác định những câu, từ ngữ chứa yêu cầu về nội dung và cách thức làm bài (trả lời cho câu hỏi: Đề yêu cầu làm gì và làm bằng cách nào?). Trong kĩ năng đọc đề, quan trọng nhất chính là đọc đề viết đoạn.

Ví dụ câu hỏi:

{keywords}
Thi vào lớp 10: Phương pháp ôn thi môn Ngữ văn hiệu quả

Trước khi viết, cần xác định yêu cầu kiểu đoạn (đoạn tổng - phân - hợp hay diễn dịch, quy nạp), viết câu văn khái quát chủ đề đoạn theo yêu cầu, xác định mục tiêu về nội dung (đề giải quyết đề bài đó, cần có những ý gì và sắp xếp như thế nào?).

Nên lập dàn ý chi tiết đến từng dẫn chứng, dẫn chứng phải tiêu biểu, chọn lọc sao cho sát nhất với vấn đề nghị luận.

Dẫn chứng chỉ được tính điểm khi các học sinh kết hợp tái hiện và phân tích, đánh giá, ví dụ: chi tiết này chứng tỏ tính cách nào ở nhân vật… Từ đó các em có thể tìm được những lời văn bình luận cho phù hợp.

Với nghị luận xã hội, các em đặc biệt lưu ý, không sử dụng dẫn chứng nhân vật văn học để làm sáng tỏ cho vấn đề thực tiễn của đời sống.

Với phần đọc hiểu trong đề thi Văn vào lớp 10 ở Hà Nội, theo cô Tâm An, học sinh cần rèn “chiến thuật” làm bài theo các bước:

- Bước 1: Đọc hệ thống câu hỏi trước, gạch chân các từ khóa trong câu hỏi, từ đó có định hướng cụ thể để đọc văn bản.

- Bước 2: Xác định mục đích và cấp độ tư duy của từng loại câu hỏi. Dạng câu hỏi thứ nhất là dạng nhận biết, mục đích là chiết xuất thông tin (thường hỏi phương thức biểu đạt, nội dung chính của ngữ liệu, hay “Theo tác giả bài viết, tại sao…?”). Dạng thứ hai là dạng thông hiểu, đòi hỏi thí sinh kết nối, phân tích, lí giải thông tin, từ đó hiểu được nội dung ngữ liệu. Dạng cuối cùng là dạng vận dụng, yêu cầu phản hồi, đánh giá, kết nối với thực tiễn.

- Bước 3: Đọc ngữ liệu, dựa theo những gì đã xác định trong bước 1 để gạch chân thông tin tương ứng, từ đó thực hiện các yêu cầu của đề.

Cô Tâm An cho rằng, các học sinh cần đặc biệt lưu ý với dạng câu hỏi thông hiểu bởi đây là phần ít em đạt điểm tối đa. Đề thi thường yêu cầu các em phát hiện và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ. Dạng câu hỏi này cũng cần được giải quyết theo các thao tác:

+ Gọi tên, chỉ ra từ ngữ (chỉ ra rằng biện pháp tu từ đó được thể hiện qua câu nào, từ ngữ nào)

+ Phân tích tác dụng: không viết chung chung là “sinh động, gợi hình, gợi tả”, mà phải nêu tác dụng nổi bật của biện pháp tu từ trong ngữ cảnh, ví dụ: biện pháp so sánh đã làm nổi bật lên vẻ đẹp…, đặc điểm… của nhân vật, nhấn mạnh ý nghĩa…, tạo nên tính hình tượng/ tính nhạc, họa ra sao…

+ Đánh giá tài năng, tấm lòng của người viết: thể hiện khả năng quan sát, liên tưởng, tưởng tượng thế nào, bộc lộ thái độ, tình cảm nào…

{keywords}
Cô Nguyễn Đức Tâm An, giáo viên Ngữ văn của Trường THCS Ngô Sĩ Liên (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) cùng các học trò khối 9.

Với phần nghị luận xã hội trong đề thi Văn vào lớp 10, không nên “ôn tủ”, tuy nhiên nên lưu ý ôn để giải quyết thuần thục được những vấn đề cơ bản về tư tưởng đạo lí (như tình yêu thương, sự sẻ chia, lòng yêu nước, lòng biết ơn,…), về hiện tượng đời sống (như bạo lực học đường, sử dụng mạng xã hội, chọn cách thần tượng, sự vô cảm,…)

Tuy nhiên, cần quan tâm tới một số vấn đề có thể gặp ở bài nghị luận xã hội trong đề thi Văn vào lớp 10. Đó có thể là vai trò của những nguyên tố dẫn tới thành công (ý chí, nghị lực, sự chăm chỉ, sáng tạo, kiên trì, khiêm tốn,…), ý thức trách nhiệm của công dân, ý nghĩa của lí tưởng sống, vai trò của ước mơ, mối quan hệ giữa cái “tôi” với cộng đồng, trách nhiệm với tài nguyên, môi trường,… Nhất là khi gắn những vấn đề đó với một tình thế cụ thể của dân tộc (cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, cuộc chiến chống Covid-19,…), thì vấn đề sẽ thu hẹp phạm vi và các em cần bàn luận tập trung hơn. Cũng nên lưu ý dạng đề mở, đặt ra câu hỏi để thí sinh nêu quan điểm của mình, như: “Phải chăng hoàn cảnh khó khăn là cơ hội để khám phá khả năng của chính mình?”, “Phải chăng tuổi trẻ cần bước ra khỏi vùng an toàn của mình?”,…

{keywords}
 

Luyện cách trình bày, chữ viết

Theo cô Tâm An, luyện đề còn cơ hội để học sinh luyện cách trình bày câu trả lời, bài viết của mình.

“Nhiều bạn ngộ nhận rằng luyện đề chỉ cần đọc lướt và trả lời miệng đúng là được. Thực tế các bạn mất điểm “oan” nhiều nhất chính là do lỗi trình bày. Ví dụ với câu hỏi “Nêu nội dung chính” hay “Lí giải ngắn gọn”, nhiều bạn viết đến 6-7 dòng do quá tham diễn đạt. Các em chú ý, với những câu hỏi nhỏ (0.5 - 1.0 điểm), hãy trình bày rõ ràng, cụ thể, ngắn gọn, đúng trọng tâm, tuyệt đối không lan man, dài dòng, xa đề. Với những câu hỏi nhiều vế/ý hỏi, hãy giải quyết mỗi vế/ ý bằng một gạch đầu dòng, và tuyệt đối không bỏ sót ý hỏi”.

Ngoài việc phải rõ ràng, cẩn thận, hạn chế gạch xóa bẩn, không dùng bút xóa, cần lưu ý không viết chèn, đánh dấu V (thiếu) rồi ghi bổ sung khắp nơi trong đoạn văn… “Thêm nữa, với những đề yêu cầu dung lượng đoạn văn tính bằng tỉ lệ trên trang giấy thi (ví dụ: dài 2/3 trang giấy thi), những em có chữ viết cỡ quá to/ nhỏ đều sẽ thiệt thòi. Vì vậy thời gian này các em cũng làm đề trong tâm thế luyện chữ để đạt cỡ chữ tiêu chuẩn (khoảng 12 – 13 chữ/ dòng)”, cô An nói.

Cô An cho rằng, cần luyện viết thật tốt 10-15 đề, viết cho quen tay, phân bổ thời gian hợp lý khi làm bài thi Văn vào lớp 10.

“Các em vẫn có thể gửi bài làm cho thầy cô của mình để được chấm, chữa, rút kinh nghiệm. Đề có trong tay kèm theo đáp án, hãy cứ làm trước, bấm giờ, rồi mới mở đáp án để tự chấm cho bài làm của mình. Với phần viết đoạn, nếu so thấy bài làm của mình không bằng được ½ yêu cầu trong đáp án, các em hãy đọc kĩ đáp án rồi dựa theo đó mà viết lại, cho đến khi bài viết thỏa mãn tất cả các yêu cầu nói trên. Việc làm này giúp các em tự nhận thức hạn chế của bản thân và hoàn thiện được kĩ năng của chính mình”.

Thanh Hùng

Hướng dẫn làm bài thi Văn vào lớp 10 Hà Nội

Hướng dẫn làm bài thi Văn vào lớp 10 Hà Nội

Đáp án đề thi vào lớp 10 môn Ngữ Văn tại Hà Nội năm 2021

Giá trị của tri thức vào đề thi Ngữ văn lớp 10 ở Hà Nội

Giá trị của tri thức vào đề thi Ngữ văn lớp 10 ở Hà Nội

Sáng nay, hơn 93.000 sĩ từ 2k6 đã làm bài thi môn Ngữ Văn vào lớp 10 ở Hà Nội. Sau đây là đề thi tuyển sinh vào lớp 10 môn Ngữ Văn tại Hà Nội năm 2021.

Hà Nội công bố 'tỷ lệ chọi' vào lớp 10 công lập năm 2021

Hà Nội công bố 'tỷ lệ chọi' vào lớp 10 công lập năm 2021

Ngày 23/5, Sở GD-ĐT Hà Nội công bố số lượng học sinh đăng ký dự thi vào lớp 10 của từng trường trung học phổ thông công lập năm học 2021-2022.

Thi vào lớp 10: Phương pháp ôn thi môn Ngữ văn hiệu quả

Thi vào lớp 10: Phương pháp ôn thi môn Ngữ văn hiệu quả

Kỳ thi vào lớp 10 đang sắp sửa diễn ra ở nhiều địa phương trên cả nước và đây là thời gian mà các sĩ tử cần có chiến thuật ôn luyện hợp lý và hiệu quả để có thể có được kết quả tốt nhất.

tin nổi bật

14 trường học ở TP.HCM chưa đủ điều kiện tuyển sinh lớp 10

Sở GD-ĐT TP.HCM công bố có 14 trường tư thục chưa đủ điều kiện để tuyển sinh lớp 10 năm học 2022-2023.

Học cử nhân ngành Hóa học ra trường làm gì?

Ngành cử nhân Hóa học là một trong những ngành học mũi nhọn và cần nguồn nhân lực trong tương lai gần. Do vậy, năm nay các trường tiếp tục tuyển sinh và hướng tới đáp ứng nhu cầu trong lĩnh vực nghiên cứu hóa học.

Hơn 1 triệu thí sinh đăng kí thi tốt nghiệp THPT 2022

17h ngày 13/5 là hạn cuối cùng thí sinh đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT 2022 trực tuyến. Theo thống kê của Bộ GD-ĐT, số lượng thí sinh chọn bài thi Khoa học xã hội cao “áp đảo”, chiếm hơn 55%.

Gần 8000 chỉ tiêu vào Trường ĐH Bách khoa Hà Nội năm 2022

Năm 2022, Trường ĐH Bách khoa Hà Nội dự kiến tuyển 7.990 chỉ tiêu dựa trên 3 phương thức. Trong đó, trường dành 30 - 40% chỉ tiêu cho phương thức xét tuyển dựa theo kết quả thi tốt nghiệp THPT.

Những điểm cần lưu ý nếu thi các trường công an, quân đội năm 2022

Đại diện Bộ Công an và Bộ Quốc phòng đã chia sẻ những thông tin quan trọng cho các thí sinh có nguyện vọng vào các trường công an, quân đội năm nay.

Đại học mở nhiều ngành mới, cạnh tranh nhau để tuyển sinh

Nhiều thông tin về tuyển sinh đại học đã được chia sẻ tại Ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp năm 2022 do Báo Tuổi trẻ phối hợp với Bộ GD-ĐT tổ chức ngày 8/5.

90% chỉ tiêu đại học xét theo học bạ và điểm thi tốt nghiệp THPT

Việc các trường sử dụng nhiều phương thức xét tuyển bên cạnh xét kết quả thi tốt nghiệp THPT khiến nhiều thí sinh vùng nông thôn lo lắng vì thiệt thòi hơn so với các thí sinh thành phố.

Học ngành Môi trường và Công nghệ sinh học ra làm gì?

Nhiều thí sinh băn khoăn học ngành Môi trường và Công nghệ sinh học ra làm gì?

Phổ điểm thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia Hà Nội 2 năm qua như thế nào?

Theo đánh giá của Trung tâm Khảo thí ĐH Quốc gia Hà Nội, phổ điểm thi đánh giá năng lực (HSA) kỳ 1 năm 2022 không khác biệt nhiều so với năm 2021, cho thấy tính ổn định, chuẩn hóa của bài thi HSA.

Đại học Y tế công cộng tăng chỉ tiêu, mở ngành Khoa học dữ liệu

Năm 2022, Trường Đại học Y tế công cộng tuyển 604 chỉ tiêu (tăng 149 chỉ tiêu năm 2021), dành 50 chỉ tiêu cho ngành mới là Khoa học dữ liệu (định hướng y tế) hướng tới cung cấp nhân lực đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế.

Trường THCS và THPT Đinh Thiện Lý tăng chỉ tiêu tuyển sinh năm học 2022-2023

Chỉ tiêu tuyển sinh năm học 2022-2023 của Trường THCS và THPT Đinh Thiện Lý ở 2 khối đầu cấp (lớp 6 và lớp 10) tăng cao. So với năm trước, tuyển sinh khối lớp 6 tăng 104 chỉ tiêu, khối lớp 10 tăng 72 chỉ tiêu.

Phổ điểm thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia Hà Nội năm 2022

ĐH Quốc gia Hà Nội vừa công bố phổ điểm thi đánh giá năng lực kỳ 1 năm 2022 (các đợt thi tháng 2 – 4/2022). Không có thí sinh nào đạt từ 130 điểm (thang điểm 150) trong các đợt thi này.

Học phí gần trăm triệu/năm tại nhiều trường đại học công lập

Nhiều trường đại học công lập ở phía Nam hiện đang có mức học phí lên đến gần trăm triệu đồng/năm ở các chương trình chất lượng cao, chương trình liên kết.

Để tránh sự cố khi đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT 2022 trực tuyến

Theo Bộ Giáo dục tính đến chiều nay 5/5 đã có 355.369 thí sinh đăng kí dự thi.

Hà Nội công bố chi tiết chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 10 năm 2022

Sở GD-ĐT Hà Nội vừa công bố chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 10 các trường THPT trên địa bàn thành phố năm học 2022 – 2023.