icon navigator icon

{keywords}
{keywords}

Công trình nghiên cứu về dự báo mưa với hạn dự báo từ 10 – 90 ngày là đề tài được TS Bùi Minh Tuân (sinh năm 1988) ấp ủ trong suốt những năm anh theo học bậc thạc sĩ tại Trường ĐH Khoa học Tự nhiên.

“Mưa là yếu tố cực kỳ quan trọng đối với sự phát triển của hầu hết các quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Nếu lượng mưa quá lớn có thể dẫn đến lũ lụt, gây ra thiệt hại nghiêm trọng về con người và vật chất; nhưng lượng mưa quá ít lại có thể gây ra hạn hán, thiếu nước sinh hoạt và phá hủy mùa màng. Do đó, dự báo mưa luôn là vấn đề được quan tâm hàng đầu của các nhà khí tượng trên thế giới”, anh Tuân nói.

Mặc dù ngành khí tượng trong những năm gần đây đã có sự phát triển mạnh mẽ; các bản tin dự báo thời tiết cho 5 ngày cũng đã có độ chính xác tương đương với dự báo 1 ngày của 30 năm về trước;... tuy nhiên, theo anh Tuân, điều này không có nghĩa trong 30 năm tới, việc dự báo sẽ chính xác gấp 5 lần hiện tại.

“Có những trở ngại lớn mà ngành khí tượng chưa thể vượt qua. Về mặt kĩ thuật, máy tính có thể giúp đưa ra những bản tin dự báo tới hàng tháng hoặc lâu hơn, tuy nhiên, độ tin cậy của bản tin dự báo sẽ giảm rất nhanh sau 5 - 7 ngày”, anh Tuân cho biết.

{keywords}

Hiện tại, các cơ sở lí thuyết cho dự báo hạn ngắn (từ 1 - 5 ngày) đã và đang dần được hoàn thiện. Do đó, việc dự báo thời tiết trong khoảng thời gian này là tương đối tốt. Tuy nhiên, các quá trình biến đổi của khí quyển ở quy mô thời gian dài hơn (từ 10 - 90 ngày) lại chưa được hiểu đầy đủ. Đây cũng là một trong những nguyên nhân chính khiến bản tin dự báo không có độ tin cậy trong khoảng thời gian này.

Những trăn trở ấy đã thôi thúc anh Tuân phải đi tìm những quy luật liên quan đến sự biến đổi của mưa từ 10 - 90 ngày, hướng tới mở rộng khả năng dự báo.

Liên tục từ năm 2013 – 2019, anh Tuân đã đi “giải mã” các câu hỏi: Mưa ở Việt Nam có sự biến động theo chu kì, đặc biệt là chu kì 10 - 90 ngày hay không? Sự biến động này có khác nhau giữa các khu vực khí hậu hay không? Nếu mưa ở Việt Nam có sự biến động mạnh theo chu kì 10 - 90 ngày, các quá trình quy mô lớn nào dẫn đến sự biến động của các chu kì này?,…

{keywords}

Để trả lời được các câu hỏi đó, anh Tuân nói mình đã phải mất 1 năm để đọc hiểu các thuật toán và xây dựng các chương trình tính toán cho bộ số liệu khí quyển lớn trong suốt 30 năm, ở giai đoạn từ năm 1980 – 2010.

“Đây là những thuật toán phức tạp, đòi hỏi kĩ năng lập trình cao. Nhưng do thiếu sự trợ giúp từ các chuyên gia công nghệ thông tin, tôi đã gặp phải không ít khó khăn để xử lý vấn đề này”.

Sau khi đã có kết quả tính toán, việc phân tích quá trình vật lý dựa trên các kết quả đó cũng là một thách thức.

Lý do là bởi, khí hậu Việt Nam rất phức tạp, chịu tác động bởi nhiều hệ thống hoàn lưu lớn và có sự phân hóa mạnh giữa các vùng miền. Các đặc trưng của mưa và cơ chế gây mưa ở Việt Nam vẫn còn gây ra rất nhiều tranh cãi trong cộng đồng khí tượng. Do đó, việc chọn lựa các khía cạnh quan trọng để phân tích cũng đòi hỏi rất nhiều thời gian.

Anh Tuân cũng đã phải mất thêm 1 năm nữa để phân tích tất cả những kết quả có được. Những gì anh thu thập được trong khoảng thời gian này đã giúp tìm ra quy luật dao động của mưa. Các cơ chế vật lý liên quan đến biến động này cũng đã được chỉ ra.

Đặc biệt, anh cũng tìm ra mối liên hệ của dao động này với sự xuất hiện của mưa lớn ở Việt Nam. Điều này đem lại rất nhiều giá trị, bởi mưa lớn được coi là hiện tượng dị thường và rất khó dự báo. Nghiên cứu của anh Tuân là cơ sở lý thuyết quan trọng để mở rộng khả năng dự báo mưa và mưa lớn từ 10-25 ngày.

Nhờ những kết quả ấy, đến đầu năm 2019, bài báo của anh đã được đăng tải trên tạp chí Journal of Climate - một tạp chí chuyên về khí hậu của Hiệp hội Khí tượng Hoa Kỳ.

{keywords}

Anh Tuân vốn là cựu học sinh chuyên Lý của Trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên. Vì luôn tò mò trước các hiện tượng tự nhiên như bão, lốc xoáy, mây dông,... anh đã quyết định đăng ký vào Khoa Khí tượng Thủy văn và Hải dương học của Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐH Quốc gia Hà Nội.

“Khi vào học, tôi thấy ngành Khí tượng còn thú vị hơn những gì mình nghĩ. Những kiến thức toán học và vật lý tưởng chừng xa xôi nhưng lại được áp dụng vào để giải thích những hiện tượng tự nhiên rất gần gũi. Bên cạnh đó, tôi còn được tiếp cận với những công nghệ hiện đại hay được xử lý dữ liệu trên những hệ thống máy tính lớn.

Tôi cũng có cơ hội được đi thực tập tại các đài quan trắc địa phương và tham gia thực tập dự báo nghiệp vụ tại Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia. Ở đó, tôi được đóng vai trò là các dự báo viên, trực tiếp phân tích để tạo một bản tin dự báo. Đó là những trải nghiệm rất tuyệt vời với tôi”.

{keywords}

Tốt nghiệp đại học, anh tiếp tục học lên thạc sĩ và tiến sĩ tại Trường ĐH Khoa học Tự nhiên.

Là nhà khoa học được đào tạo trong nước, anh Tuân đánh giá, những năm gần đây, ngành khí tượng tại Việt Nam cũng đã có sự phát triển vượt bậc. Tại nơi Tuân làm việc hiện đã được trang bị hệ thống siêu máy tính để phục vụ cho đào tạo và nghiên cứu.

Những thành tựu mới nhất trong các lĩnh vực như viễn thám, đồng hóa số liệu, tính toán hiệu năng cao, trí thông minh nhân tạo,… cũng đều đã được áp dụng vào trong dự báo thời tiết.

Tuy nhiên, anh Tuân cũng thẳng thắn nhìn nhận, sự hỗ trợ của các chuyên gia công nghệ thông tin để duy trì và vận hành tốt hệ thống này vẫn còn hạn chế. Các cán bộ nghiên cứu hiện nay vẫn phải phụ trách thêm mảng này.

{keywords}

Một “nỗi buồn riêng khác”, theo anh Tuân, đó là sự cô đơn trong khoa học.

“Hệ thống máy tính bắt đầu có, nhưng để cải thiện, yếu tố con người vẫn là tiên quyết. Ở Việt Nam hiện nay, số lượng người chọn đi theo con đường nghiên cứu trong lĩnh vực này còn rất ít”.

Ngành khí tượng dường như vẫn “nằm ngoài quỹ đạo phát triển chung”, khi sau gần 10 năm, dù đã có những chuyển biến, nhưng vẫn còn chậm chạp và chỉ được thúc đẩy từ một vài cá nhân đơn lẻ. Không có nhiều người nghiên cứu trong cùng lĩnh vực, do đó, muốn tìm người trao đổi về học thuật cũng vô cùng khó khăn.

Một phần lý do, theo anh Tuân, là các hỗ trợ đối với cán bộ nghiên cứu trẻ còn tương đối thấp so với mặt bằng chung của xã hội. Điều này có thể sẽ dẫn đến khủng hoảng nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai.

Hiện nay, mỗi khóa đào tạo trong ngành Khí tượng của Trường ĐH Khoa học Tự nhiên chỉ tuyển khoảng 30 – 40 chỉ tiêu. Trong khi ngành học yêu cầu những người giỏi cả về Toán, Vật lý hay Lập trình,... thì những người này thường lại rất ít chọn ngành Khí tượng.

“Ngay từ nguồn tuyển đầu vào, ngành học này đã gặp khó khăn. Khi chúng tôi đi tuyển sinh ở các trường, học sinh vẫn biết rất ít về ngành và chỉ nghĩ ngành này chủ yếu là đo đạc, thường dành cho dân khối C vì liên quan đến Địa lý.

Các em đăng ký chủ yếu là nguyện vọng 2, nguyện vọng 3 nên không thực sự yêu thích và mong muốn gắn bó với ngành”, anh Tuân nói.

Theo tiến sĩ trẻ, ngành này hiện vẫn chưa được xem trọng bởi mọi người vẫn nghĩ, “mưa gió là chuyện của trời”, tưởng chừng như rất xa xôi. Nhưng thực tế, nó lại ảnh hưởng rất lớn đến đời sống, kinh tế, xã hội như lên kế hoạch cho các hoạt động sản xuất, dự báo bệnh dịch và phòng tránh thiên tai.

“Tôi hy vọng trong thời gian tới, xã hội sẽ biết đến ngành Khí tượng Thủy văn không chỉ qua hình ảnh anh thanh niên trong “Lặng lẽ Sa Pa” nữa. Đây là một ngành học thú vị và nhiều cơ hội cho các bạn trẻ thực sự đam mê với khoa học tự nhiên”.

Thúy Nga - Phương Thu

4 nhà khoa học là ứng viên Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2021

4 nhà khoa học là ứng viên Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2021

Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia thông báo đã nhận được 41 hồ sơ đề cử/ứng cử cho Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2021. 

tin nổi bật

Cho thôi chức hiệu trưởng không dạy học nhưng vẫn nhận tiền đứng lớp

Dù không giảng dạy nhưng Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc nội trú THCS-THPT huyện Đắk R’lấp (Đắk Nông) Nguyễn Văn Nam vẫn nhận 71 triệu đồng tiền đứng lớp. Cùng với đó là nhiều sai phạm của ông Nam mà Sở GD&ĐT tỉnh Đắk Nông vừa chỉ ra.

ChatGPT tạo cơn sốt, thầy cô có khó đánh giá học trò?

Hiệu trưởng trường sư phạm top đầu của cả nước cho rằng thay vì lo ngại sức ảnh hưởng rồi tìm cách kìm hãm sự phát triển của ChatGPT, người thầy cần hiểu thế mạnh đích thực của mình, tăng giáo dục lòng tự trọng cho học trò.

Động thái của ĐH Luật TP.HCM khi tiến sĩ livestream cùng bà Phương Hằng bị điều tra

Lãnh đạo Trường ĐH Luật TP.HCM cho hay đang theo dõi sát sao vụ việc ông Đặng Anh Quân, đồng thời chờ kết luận của các cơ quan chức năng để có hướng xử lý đúng pháp luật.

Không thể xóa bỏ đánh giá giáo viên giỏi qua thành tích của học sinh

Thành tích cao đánh giá qua điểm số thì nguy hiểm, nhưng thành tích cao đánh giá qua tác động cuộc sống, suy nghĩ của học sinh thì hoàn toàn không tệ.

Kết quả xử lý vụ hiệu trưởng bị tố nhắn tin 'yêu thương' với nữ giáo viên

Liên quan vụ hiệu trưởng bị tố nhắn tin ‘yêu thương’ với nữ giáo viên, ngày 2/2, nguồn tin của VietNamNet cho biết, UBND huyện Cái Nước (Cà Mau) vừa có văn bản yêu cầu tổ chức kiểm điểm các cá nhân có liên quan.

Khi nào mới có được một giáo viên giỏi?

Chỉ khi nào những thế hệ học sinh đã trưởng thành biết ơn và hạnh phúc vì những gì đã nhận được dưới sự dìu dắt của thầy cô, khi đó ta mới có một giáo viên giỏi.

Giáo viên miền núi 'tung chiêu', vận động học sinh quay lại trường

Hết kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, nhiều học sinh miền núi tỉnh Quảng Trị vì nhiều lý do vẫn không quay lại trường học. Nhiều giáo viên trên địa bàn phải mua sách, bánh kẹo đến nhà 'lì xì', vận động các em đến trường.

Thêm bao nhiêu trường học ở Hà Nội đạt kiểm định chất lượng?

Sở GD-ĐT Hà Nội vừa công bố quyết định về việc cấp Chứng nhận trường đạt kiểm định chất lượng giáo dục cho 66 trường, trong đó có 17 trường mầm non, 15 trường tiểu học, 29 trường THCS, 5 trường THPT.

Kết quả xử lý vụ 9 giáo viên cấp 3 bị miễn nhiệm không rõ lý do

9 giáo viên Trường THPT Lương Văn Can trước đây bị miễn nhiệm không rõ lý do sẽ trở lại làm tổ trưởng, tổ phó chuyên môn, thư ký hội đồng trường.

Nhà giáo Thái Thị Liên: Vô cùng nghiêm khắc nhưng tràn đầy tình yêu thương

Hình ảnh cô giáo Thái Thị Liên nghiêm túc, tỉ mỉ trong dạy đàn piano nhưng đầy tình yêu thương và nhân văn luôn in đậm trong ký ức của các thế hệ học trò.

Ông Nguyễn Bá Chiến làm Giám đốc Học viện Hành chính Quốc gia

Ngày 31/1, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà đã ký quyết định bổ nhiệm PGS.TS Nguyễn Bá Chiến giữ chức vụ Giám đốc Học viện Hành chính Quốc gia.

Câu ví von của thầy và nỗi đau của trò

Ngay giữa lớp, thày nói phần hình vẽ vòng tuần hoàn của tôi giống cái buồng trứng. Tôi không trách giận thầy, nhưng từ thời điểm đó, tôi dành cho môn Sinh vật một lòng hận thù không giới hạn.

Yêu cầu các trường hoàn trả chênh lệch học phí nếu thu cao hơn năm 2021-2022

Sở GD-ĐT TP. HCM vừa có yêu cầu các trường kiểm tra, rà soát mức học phí, nếu cao hơn năm 2021-2022 thì phải hoàn trả chênh lệch đó cho học sinh, sinh viên.

Hiệu trưởng bị cách hết chức vụ trong Đảng vì dùng bằng không hợp pháp

Bà Ngân đã sử dụng bằng THCS không hợp pháp để được đi học Trung cấp Mầm non, THPT (hệ bổ túc) nên đã bị kỷ luật cách chức tất cả các chức vụ trong Đảng.

Xúc động hình ảnh cô giáo chở 2 con đến trường vùng cao trong mưa lạnh

Hình ảnh cô giáo ở tỉnh Quảng Nam chở 2 người con trai trên chiếc xe máy giữa trời mưa lạnh cắt da cắt thịt để quay lại điểm trường vùng cao khiến nhiều người xúc động.

Kỷ luật trưởng phòng giáo dục ở Thanh Hóa viết thư ngỏ xin tiền

Trưởng phòng GD-ĐT huyện Bá Thước (Thanh Hóa) vừa bị kỷ luật khiển trách do viết thư ngỏ gửi các trường để xin tiền, gây bức xúc dư luận.

‘Giáo viên giỏi phải đoán trúng đề thi’

Trong suy nghĩ của nhiều học sinh tham gia những khóa luyện thi lớp 10 cũng như luyện thi tốt nghiệp THPT, giáo viên giỏi phải đoán trúng được đề thi.

Một giáo viên giỏi không cần có học trò thành tích xuất chúng

Để trở thành một giáo viên giỏi và thành công trong nghề dạy học, không cần học sinh xuất chúng mà chỉ cần trò tiến bộ qua mỗi ngày, mỗi hành trình.

Thầy giáo Nhật phải trả giá đắt khi tát học sinh

Một thầy giáo trường THCS Ichigao, Nhật Bản bị đình chỉ công tác 6 tháng vì bạo hành thể chất và tinh thần học sinh trong CLB bóng ném.

Cô giáo trẻ đẹp đau đầu vì bị các ông bố của học trò theo dõi

Diana Laura Castañeda, 26 tuổi, là giáo viên trường cấp 1 ở Guadalajara, Mexico. Cô thường xuyên bị các ông bố của học trò theo dõi và phải chặn họ trên mạng xã hội vì sự phiền toái này.