icon navigator icon

{keywords}
{keywords}

Bài báo "Behavioral and brain- transcriptomic synchronization between the two opponents of a fighting pair of the fish Betta splendens" được đăng trên tạp chí uy tín PLOS Genetics vào tháng 6/2020, do Vũ Triệu Đức (sinh năm 1986) – khi đó nghiên cứu sinh tại Học viện Công nghệ Tokyo (Tokyo Institute of Technology) - là tác giả thứ nhất và chủ dự án là giáo sư hướng dẫn Norihiro Okada.

Đây là một hướng nghiên cứu được dự đoán sẽ góp phần vào việc lý giải các cơ chế tương tự ở người. Từ một câu hỏi “Não của hai con cá chọi phản ứng như thế nào khi chúng giương vây kịch chiến?”, anh Đức và các cộng sự đã mở ra hướng nghiên cứu mới về mức độ hoạt động của gene trên bộ não của hai cá thể riêng biệt khi chúng tương tác với nhau.

Anh Đức cho biết năm 1973, giải Nobel về Y học được trao cho ba nhà nghiên cứu vì cống hiến của họ cho một ngành khoa học rất mới mẻ - khoa học hành vi. Một ví dụ điển hình trong nghiên cứu của họ là việc tìm ra được phương cách ong mật truyền đạt thông tin về khoảng cách và phương hướng của nguồn thức ăn tới những thành viên của nó như thế nào.

“Nghiên cứu về cá chọi của chúng tôi cũng là một nghiên cứu cơ bản như thế” – anh Đức chia sẻ.

“Ở bài báo đã đăng, chúng tôi tập trung tìm hiểu hoạt động của gen trong quá trình hai con cá chọi giao chiến với nhau. Chúng tôi đã chỉ ra rằng hoạt động của các gen trên não của hai con cá hoạt động đồng bộ để bổ trợ cho quá trình giao chiến.

Từ nghiên cứu sự tương tác giữa gene và hành vi của hai con cá chọi, chúng tôi sẽ mở ra hướng nghiên cứu về hoạt động đồng bộ của gene trên bộ não của hai cá thể riêng biệt ở động vật bậc cao, thậm chí là ở người”.

{keywords}

Anh Đức đưa ra ví dụ một nghiên cứu từ những năm 1980 cho thấy những cặp vợ chồng đã sống với nhau trong một thời gian dài có xu hướng trông ngày càng giống nhau.

“Điều này có thể báo hiệu sự hội tụ của hoạt động gene, và nghiên cứu của chúng tôi được dự đoán sẽ góp phần lý giải nó. Mục đích nghiên cứu của chúng tôi là để tiệm cận đến việc hiểu về con người hơn, chứ không chỉ dừng lại ở cá chọi hay bất kể là loài cá gì khác”.

Theo anh Đức, nghiên cứu của nhóm có thể xem là nghiên cứu tiên phong trong việc chỉ ra hoạt động đồng bộ của gen trên bộ não của hai cá thể riêng biệt khi chúng tương tác với nhau.

“Vì nghiên cứu này của nhóm chỉ giới hạn về hành vi gây hấn, nên nếu có thể nói một cách suy đoán thì tôi cho rằng hầu như tất cả các hành vi đã được chứng minh ở mức độ hoạt động của nơ-ron thần kinh thì đều có thể chứng minh ở mức độ hoạt động của gene”.

Khi được xuất bản, bài báo đã thu hút sự chú ý của một số trang đưa tin lớn của Nhật và chuyên về khoa học như Science News, News Break, được giới thiệu ở Khoa Khoa học thần kinh của ĐH Illinois Urbana-Champaign (Mỹ)…

Với anh Đức, câu hỏi tiếp theo là “Hoạt động đồng bộ của các gen này sẽ như thế nào sau khi cuộc chiến giữa chúng kết thúc?”. Đây là dự án mà anh Đức đã và đang theo đuổi.

Một kết quả rất đáng chú ý mà anh Đức quan sát được đó là số lượng những gen liên quan đến “trí nhớ dài hạn” được tìm thấy nhiều hơn và mức độ biểu hiện của chúng cao hơn hoặc thấp hơn rất nhiều ở những con thua so với những con thắng sau khi cuộc chiến kết thúc. Thêm nữa, những gen liên quan đến bệnh “tự kỷ” chỉ tìm thấy ở con thua mà không tìm thấy ở con thắng…

“Kết quả này gợi mở ra nhiều điều thú vị về việc sử dụng cá chọi làm mô hình nghiên cứu các bệnh liên quan đến thần kinh ở người” – anh Đức kỳ vọng.

Trong hai năm tới đây, khi là Phó giáo sư (tạm thời) ở Trường ĐH Y Dược Kitasato (Nhật Bản), anh Đức sẽ dùng mô hình cá chọi để tìm hiểu về cơ chế tác động của một vài loại thuốc đã được sử dụng trên bệnh nhân tự kỷ trong việc điều khiển hành vi ở những con thua.

{keywords}

Nghiên cứu về cá chọi của anh Đức bắt đầu từ năm 2013. Và bài báo đã trải qua quá trình bình duyệt bắt đầu từ năm 2017 tới tháng 5/2020, từng bị 9 tạp chí từ chối. Tuy nhiên, Đức cho biết anh không dễ bị mất niềm tin vì đã cụ thể hóa được mục tiêu làm nghiên cứu sinh từ trước.

Trong 3 năm đó, chỉ có một lần anh Đức nghĩ tới chuyện từ bỏ do liên quan đến việc gia đình. Tuy nhiên, sau khi thu xếp được, anh đã tiếp tục quay lại Nhật để làm cho xong dự án cũng như việc học.

“Đến lần thứ 10, giáo sư Gregory S. Barsh, Tổng biên tập PLOS Genetics, ban đầu cũng có vẻ ngần ngại. Nhưng cuối cùng, ông đã liên hệ trao đổi thêm với nhóm nghiên cứu và còn quyết định mời thêm GS Alison Bell - một trong những chuyên gia hàng đầu về khoa học hành vi, bình duyệt bài báo” – anh Đức nhớ lại.

Theo anh Đức, việc phải chờ đợi 3 năm cho tới lúc công trình nghiên cứu được xuất bản đã giúp anh học được cách làm việc chăm chỉ và tìm thấy ý nghĩa trong từng công việc mình làm. Bên cạnh đó là tạo cho bản thân tâm lý “lỳ đòn” và tinh thần cầu thị học hỏi, cộng tác với những người xung quanh.

Vốn là thạc sỹ ngành Công nghệ sinh học, trước khi qua Nhật Bản làm nghiên cứu sinh, anh Vũ Triệu Đức đã có 5 năm kinh nghiệm làm việc tại Viện Nghiên cứu hải sản Hải Phòng, Viện nghiên cứu nghề cá (Namibia), Viện Hàn lâm khoa học Sinica (Đài Loan).

Với con đường khá thuận lợi phía trước, ít ai nghĩ rằng anh đến với con đường du học không dễ dàng. Vũ Triệu Đức là cựu học sinh Trường THPT Tây Hiếu (Nghĩa Đàn, Nghệ An) - trường học thuộc khu vực 1 của miền núi.

“Xuất phát điểm của mình rất thấp” – anh Đức chia sẻ. 

{keywords}

“Gia đình tôi không được khá giả cho lắm, và trong thời gian đại học, tôi quyết định tự xoay xở mọi chi phí cho việc học tập và sinh hoạt từ việc tự đi làm thêm. Thế nên, tôi có một tâm lý là duy trì mọi nhu cầu cuộc sống ở mức tối thiểu nhất, và tưởng tượng rằng điều này có thể giống với… tâm lý của người ăn mày.

Ý định du học của tôi xuất hiện rất muộn, khi đã xong đại học và đi làm được vài năm rồi. Tức là tôi đã không hề có sự chuẩn bị nào cho việc du học. Vì vậy mà hồ sơ của tôi vừa thiếu và yếu đủ thứ.

Do vậy, lúc xin học bổng, tôi kiểu như “tay không bắt giặc””.

Nhớ lại quãng thời gian xin học bổng, anh Đức cho biết đã gửi email liên hệ giáo sư khắp nơi với đủ loại chương trình học bổng nhưng không được cái nào trong nhiều năm liền.

“Tôi đã gửi đi khoảng 200 email và nhận lại duy nhất một phản hồi của một giáo sư bên Úc nói rằng “Bác rất muốn nhận cháu nhưng sang năm bác nghỉ hưu mất rồi”. Lúc đó, tôi chỉ nghĩ là cứ ở đâu cấp chi phí sinh hoạt và học tập là tốt lắm rồi chứ chưa bao giờ nghĩ tới việc được chọn trường lớp hay thầy cô. Tới khi có người bạn học thạc sỹ bên Đài Loan chia sẻ chương trình học bên đó, tôi mới thử và may mắn được chấp nhận theo diện học bổng của trường. Từ đó, tôi thấy những gì mình có đều ở mức độ tối thiểu, cũng giống như… một người ăn mày nói về của cải của họ”.

{keywords}

Đức cho rằng “suy nghĩ ăn mày” này thực sự là vừa hay vừa dở khi vận dụng trong nghiên cứu khoa học.

“Điều hay là mình có thể thích nghi dễ dàng với bất cứ điều kiện nghiên cứu nào dù là khó khăn nhất hay khi hướng nghiên cứu bế tắc. Điều dở là ý tưởng nghiên cứu nhiều khi sẽ bị bó buộc theo kiểu luôn phải gắn liền với những ứng dụng thực tế và tạo ra giá trị của cải nhanh, còn cái gì cao siêu hàn lâm quá thì lại cho là viển vông”.

Theo Đức, những bạn có xuất phát điểm thấp có thể thử vận dụng điều này. Vì việc tìm học bổng thực sự là rất cạnh tranh và cần phải có chiến lược dài hạn.

“Nếu xuất phát điểm của các bạn thấp mà cố chấp theo đuổi những chương trình học bổng cạnh tranh sẽ rất khó thành công, mất nhiều thời gian, và nản chí.

Còn với những bạn có xuất phát điểm tốt (kinh tế khá giả và hồ sơ cạnh tranh) thì mình không khuyến khích, vì nó có thể sẽ bó buộc tư tưởng của các bạn. Làm khoa học một cách tự do và tránh được vấn đề cơm -áo -gạo- tiền nhiều khi lại là yếu tố giúp các bạn có được những ý tưởng đột phá”.

Ngân Anh - Phương Thu

Tiến sĩ có 15 bằng sáng chế Mỹ: 'Đừng hỏi làm gì để có mức lương nghìn đô'

Tiến sĩ có 15 bằng sáng chế Mỹ: 'Đừng hỏi làm gì để có mức lương nghìn đô'

Khi nói chuyện với nhiều bạn trẻ, TS Công thường nhận được câu hỏi: “Làm gì để ra trường đạt mức lương 2.000 hay 10.000 USD?”. Anh cho rằng, thay vì đặt câu hỏi đó, hãy nghĩ đến việc làm thế nào để nâng giá trị bản thân.

tin nổi bật

Cô bé 11 tuổi ra sách về những câu chuyện đáng yêu hàng ngày

Đầu tháng 5/2022, bạn nhỏ Nguyễn Thị An Phương (sinh năm 2011), học sinh trường Liên cấp Tiểu học & THCS Ngôi sao Hà Nội đã xuất bản cuốn sách đầu tay của mình, là tuyển tập những mẩu truyện ngắn cho thiếu nhi, mang tên Chuyện phiếm của Miu.

Bộ ảnh kỷ yếu khiến dân mạng mê tít của học trò Quảng Ninh

Dù concept không mới, cư dân mạng vẫn vô cùng thích thú với bộ ảnh kỷ yếu "chất như nước cất" của tập thể khối 12 của Trường THPT Chuyên Hạ Long (Quảng Ninh).

Thiên Long, 6 năm đồng hành cùng ‘Tri thức trẻ vì giáo dục’

Đồng hành cùng cuộc thi khuyến khích trí thức trẻ đóng góp sáng kiến cho ngành giáo dục, Tập đoàn Thiên Long nhận thấy sức mạnh nội lực của các tác giả trong từng công trình, nỗ lực kết nối tác giả với DN để đưa ý tưởng vào thực tế.

Việt Nam giành 3 huy chương Olympic Vật lý châu Âu năm 2022

Các học sinh của Việt Nam vừa giành được 2 Huy chương Bạc và 1 Huy chương Đồng tại kỳ thi Olympic Vật lý châu Âu (EuPhO) năm 2022.

Hiệu trưởng Sư phạm bật mí kết quả học tập của đội trưởng Huỳnh Như

GS.TS Huỳnh Văn Sơn cho hay, Huỳnh Như, hiện là đội trưởng đội tuyển bóng đã nữ Việt Nam sẽ tốt nghiệp đại học trong năm 2022 với điểm tích luỹ 3,16.

Những người đẹp sinh viên Ngoại thương giờ ra sao?

Trường ĐH Ngoại thương Hà Nội thường được mệnh danh là “lò đào tạo hoa hậu” bởi nhiều người đẹp xuất thân từ đây đã giành những ngôi vị cao tại các cuộc thi sắc đẹp nổi tiếng.

Cô gái người Việt giành giải sinh viên quốc tế xuất sắc ở Úc

Giải thưởng dành cho học sinh quốc tế học tại các trường công bang New South Wales (Australia) đã vinh danh những thí sinh xuất sắc tới từ nhiều quốc gia, trong đó có một nữ sinh Việt Nam.

9X Hà Tĩnh giành hàng loạt học bổng tiến sĩ tại Mỹ

Một năm trước, Thế từng từ chối hai ngôi trường top đầu của Mỹ, quyết định ở lại Việt Nam “để được trải nghiệm nhiều hơn”. Một năm sau, 9X tiếp tục giành hàng loạt học bổng toàn phần tiến sĩ tại Mỹ.

'Siêu dự án' ĐH Quốc gia Hà Nội chính thức vận hành ở Hòa Lạc

Sau gần 20 năm kể từ ngày khởi công xây dựng ở Hòa Lạc, hôm nay (19/5/2022), ĐH Quốc gia Hà Nội đã chính thức chuyển trụ sở đến cơ sở mới.

Món quà của nữ thủ khoa dành cho người mẹ lao công

“Khi còn nhỏ, người ta nói con là đứa không bố. Con sinh ra chỉ có mình mẹ. Mẹ dạy con chăm chỉ và tử tế. Lớn lên, con thấy người ta khinh thường vì mẹ làm nghề quét rác. Nhưng hôm nay, mẹ sẽ không còn bị ai chê cười nữa đâu, vì con là thủ khoa rồi”.

Tranh về Hà Nội của nam sinh IT được 'chốt' giá 8000 USD

Tác giả của bức tranh “Hà Nội rong” với định giá tới 8000 đô la Mỹ (184,7 triệu đồng) là Đặng Thái Tuấn (SN 2000, Hà Nội), sinh viên năm thứ 4 ngành Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Kinh tế - Kỹ Thuật Công nghiệp Hà Nội.

Chàng trai từ bảo vệ trở thành kỹ sư công nghệ thông tin

Trước khi trở thành kỹ sư phần mềm tại Nhật Bản, Dũng nói, mình từng phải trải qua giai đoạn “đầy bão tố”, khiến anh trở nên già trước tuổi.

Cô bé 10 tuổi 4 năm cõng bạn vào lớp

Đã 4 năm nay, dù nắng hay mưa, chỉ cần ba mẹ Trang đưa bạn đến, Trâm đã đứng đợi bạn ở cổng trường để cõng bạn vào lớp.

Ảnh kỷ yếu của học sinh Hải Phòng khiến dân mạng trầm trồ

Mới đây, dân mạng "phát sốt" trước bộ ảnh kỷ yếu được lấy ý tưởng từ sàn diễn thời trang của các bạn học sinh lớp 12 Hóa, Trường THPT Chuyên Trần Phú (Hải Phòng).

Học sinh lớp 11 lập trình mô hình 3D để học lịch sử

Ý tưởng “Sản phẩm thực tế ảo về các di tích hoặc sự kiện lịch sử” đã thắng giải Nhất tại cuộc thi WeTech 2022.

Nữ thủ khoa trường Kinh tế với điểm GPA gần tuyệt đối

Đạt số điểm gần như tuyệt đối 3,97/4, Văn Thị Phương Thanh đã xuất sắc trở thành thủ khoa đầu ra của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân.

Nữ sinh top 10 thi Toán quốc gia đạt GPA 4.0 ở trường Sư phạm

Đạt giải Nhì và là thí sinh có điểm số trong top 10 kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia môn Toán năm học 2020- 2021, Nguyễn Minh Châu đã lựa chọn theo đuổi ngành sư phạm.

Nữ sinh Ngoại giao khoe vũ đạo cực cháy trên phố đi bộ

Không phải nhóm nhạc K-Pop nào đâu, clip nhảy cực chất vừa rồi đến từ các sinh viên Ngoại giao đấy! Trên nền nhạc Fiction, các cô gái đã hâm nóng cả Phố đi bộ Hồ Gươm.

Nữ sinh đỗ ĐH ‘tỉ lệ chọi’ top đầu thế giới với hồ sơ không bài luận

Dành vỏn vẹn chỉ 10 ngày để chuẩn bị hồ sơ, Đoàn Thục Quyên (Trường THPT chuyên Quốc học Huế) đã ghi tên mình vào danh sách trúng tuyển của Minerva University (Mỹ) - một trong những đại học có tỉ lệ trúng tuyển thấp nhất thế giới, dao động từ 1-2%.

Thành tích học tập xuất sắc của nữ sinh 'trẻ nhất Việt Nam' dự SEA Games 31

Văn Quỳnh Phương (sinh năm 2007, học sinh lớp 9C của Trường THCS và THPT M.V.Lômônôxốp, Hà Nội) là thành viên của đội tuyển Khiêu vũ thể thao Việt Nam tham dự SEA Games 31.