Bà Phạm Chi Lan kỳ vọng khát vọng dân tộc sẽ đưa Vingroup trở thành một trong những “sếu đầu đàn”, cùng cộng đồng doanh nghiệp góp phần đưa Việt Nam trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045.

- Thưa bà, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2045 trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao. Khi quỹ thời gian chỉ còn chưa đầy hai thập kỷ, đâu là những nền tảng kinh tế quan trọng nhất cần được kiến tạo ngay từ hôm nay, đặc biệt đối với khu vực tư nhân - đòn bẩy cho một Việt Nam thịnh vượng?

Đây là một mục tiêu rất tham vọng. Việt Nam hiện vẫn đang phấn đấu trở thành nước có thu nhập trung bình cao vào năm 2030. Đạt được ngưỡng này đã khó, sau đó chúng ta chỉ còn 15 năm để tiến lên nhóm thu nhập cao. Trên thế giới, rất ít nền kinh tế làm được điều đó.

Muốn thành công, Việt Nam phải thay đổi căn bản mô hình phát triển khi lao động giá rẻ không còn là lợi thế, tài nguyên ngày càng hạn chế, công nghiệp phần lớn vẫn làm gia công, trình độ công nghệ thấp, xuất khẩu không tạo được nhiều giá trị gia tăng, các vấn đề giáo dục, y tế, văn hóa, xã hội, môi trường... còn rất nhiều mặt phải cải thiện. Trong khi đó, thế giới đang chuyển mạnh sang kỷ nguyên của công nghệ cao, phát triển bền vững và bao trùm.

Điều đáng mừng là tư duy phát triển ở nước ta gần đây đã thay đổi rõ rệt. Các mục tiêu lớn hiện đã đi kèm cách làm mới, bắt đầu từ việc nhận diện và tháo gỡ các điểm nghẽn, đặc biệt về thể chế. Các nghị quyết về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước, FDI,  giáo dục, đào tạo, văn hoá, chăm sóc sức khỏe đang tạo thành một hệ thống tư duy và thể chế, chiến lược, chính sách, khung tổ chức mới.

Đặc biệt, vai trò của kinh tế tư nhân được đặt ở vị trí cao, xác đáng hơn hẳn trước đây và bắt đầu thể hiện bằng hành động. Nhiều doanh nghiệp tư nhân lớn được Chính phủ mời bàn bạc, tham gia các dự án quan trọng ở tầm quốc gia và tại các thành phố lớn. Khu vực này đồng thời được giao trọng trách đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ và kiến tạo những nền tảng tăng trưởng mới.

Thực tế, ở Việt Nam đã hình thành những doanh nghiệp tư nhân có khả năng tiên phong, dẫn dắt. Nhiều doanh nghiệp mới hơn 30 năm tuổi như Vingroup đã đạt quy mô lớn và có khả năng cạnh tranh quốc tế. Điều đó chứng minh khu vực tư nhân đang bước vào giai đoạn trưởng thành đáng kể, đủ sức đảm đương những nhiệm vụ lớn hơn, khó hơn.

- Bà từng dùng hình ảnh những doanh nghiệp tư nhân “Thánh Gióng”. Trong chặng đường hướng tới năm 2045, những “Thánh Gióng” ấy cần hội tụ phẩm chất gì để mở đường trong các ngành mới, làm chủ công nghệ và dẫn dắt chuỗi giá trị?

Các doanh nghiệp tư nhân đã trải qua một thời kỳ dài nhiều thử thách. Tôi rất chia sẻ với họ, bởi trước đây nhiều doanh nghiệp muốn làm khác đi nhưng chưa có môi trường phù hợp. 

Tuy nhiên, sau nhiều năm, doanh nghiệp tư nhân đã tích lũy được kinh nghiệm và trưởng thành rõ rệt. Ngay trong lĩnh vực bất động sản, nếu nhìn vào diện mạo các thành phố và nhiều địa phương, có thể thấy phần lớn những khu vực mới, được phát triển hiện đại hơn, đồng bộ hơn đều có dấu ấn của khu vực tư nhân. Điều đó phản ánh năng lực thực sự của họ.

Những tập đoàn như Vingroup sau đó tiếp tục bước sang công nghệ, giáo dục, y tế và đặc biệt là ô tô. VinFast là một start-up vô cùng quyết đoán khi tham gia một trong những lĩnh vực thách thức bậc nhất của công nghiệp thế giới - nơi nhiều thương hiệu lâu đời cũng phải sáp nhập hoặc bán mình. Trong một ngành đòi hỏi vốn đầu tư lớn, quy mô lớn, nhân lực chất lượng cao, có công nghệ thay đổi không ngừng như vậy, việc một doanh nghiệp Việt Nam dám làm và làm nên chuyện là cú hích lớn đối với công nghiệp, đồng thời tạo niềm tin mạnh mẽ rằng người Việt Nam có thể làm được.

Hiện nay, Việt Nam đang khát khao phát triển công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, robot, nguồn năng lượng sạch... Đây là những lĩnh vực khác hẳn cách tiếp cận trước đây và cũng chính là những lĩnh vực Vingroup đang theo đuổi. Tôi cho rằng điều đó rất đáng quý và có ý nghĩa lớn.

- Vingroup đang chuyển nguồn lực sang những lĩnh vực cần vốn lớn, tầm nhìn dài hạn và năng lực công nghệ cao. Theo bà, vì sao sự dịch chuyển này lại diễn ra vào đúng thời điểm hiện nay?

Việt Nam đang cần những nền tảng phát triển mới để tạo ra bước bứt phá. Vì vậy, đây cũng là lúc các doanh nghiệp đã tích lũy đủ nguồn lực, kinh nghiệm và năng lực quản trị phải bước ra khỏi những lĩnh vực từng mang lại thành công, chủ động đi vào các ngành mới, khó, cao cấp hơn và có ý nghĩa dài hạn với đất nước.

Những lĩnh vực quen thuộc có thể được nhiều doanh nghiệp đảm nhiệm, nhưng với công nghệ cao, công nghiệp nền tảng hay hạ tầng quy mô lớn, chỉ những doanh nghiệp có tầm vóc và khát vọng đủ lớn mới dám tiên phong. Vingroup đang thể hiện rõ vai trò ấy khi liên tục vượt qua giới hạn của chính mình để mở những hướng phát triển mới.

Việt Nam không thể thiếu những doanh nghiệp tầm cỡ như Vingroup nếu muốn trở thành quốc gia giàu. Nhiều nước quanh chúng ta vẫn loay hoay trong thời gian dài mà chưa thể bước vào nhóm nước thu nhập cao. Vì vậy, Việt Nam phải tìm ra con đường bứt phá.

Ý chí của lãnh đạo quốc gia đã có, song để thực hiện được, cần có những doanh nghiệp vượt trội, thậm chí phải liên tục vượt qua chính mình để nâng tầm lên một vị thế mới.

- Có thể hiểu Vingroup đang bước sang một tầng phát triển mới, khi mục tiêu của doanh nghiệp ngày càng gắn chặt với những năng lực mà Việt Nam cần hình thành trong tương lai?

Đúng vậy. Điều đáng ghi nhận là Vingroup không dừng ở những gì đã đạt được, dù tập đoàn đã thuộc nhóm doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam và có tên tuổi trên thị trường quốc tế. Doanh nghiệp vẫn muốn làm những điều mới hơn, lớn hơn. Đó là phẩm chất của những người luôn tìm cách bước lên những bậc thang cao hơn - nơi khó hơn và ít người có thể đi tới.

Đáng mừng là tư duy ấy đi cùng nhịp phát triển của thời đại. Trong nhiều lĩnh vực là mục tiêu mà đất nước đang hướng tới, doanh nghiệp đã dám bắt tay thực hiện và sẵn sàng hợp tác, cạnh tranh với các tập đoàn rất lớn trên thế giới. 

- Theo bà, những người đứng đầu trong các doanh nghiệp tiên phong đóng vai trò gì trong quá trình đổi mới mô hình phát triển của Việt Nam?

Thành công của doanh nghiệp luôn gắn với tài năng, khát vọng và năng lực quản trị, lãnh đạo của người đứng đầu. Ở đâu trên thế giới cũng vậy. Tesla sẽ không thể có diện mạo như hiện nay nếu thiếu Elon Musk. 

Tôi hiểu rất rõ rằng nếu không có một người như ông Phạm Nhật Vượng thì sẽ không có Vingroup; nếu không có tinh thần và khát vọng dân tộc rất cao thì khó có VinFast. Ông Phạm Nhật Vượng không đơn thuần làm cho doanh nghiệp của mình mà còn mang khát vọng làm điều gì đó cho đất nước. Tôi biết nhiều người đến làm việc cho Vingroup đã được thuyết phục bởi tinh thần yêu nước và mong muốn đóng góp ấy. Chính điều đó giúp họ có thêm ý chí, quyết tâm.

- Từ tinh thần dân tộc và khát vọng đóng góp cho đất nước mà bà vừa phân tích, nếu đặt trong khái niệm “doanh nghiệp dân tộc”, bà nhìn nhận vị trí của Vingroup ra sao?

Nếu nhìn từ những giá trị cốt lõi ấy, tôi cho rằng Vingroup mang những phẩm chất của một doanh nghiệp dân tộc. Nguồn lực cốt lõi của Vingroup là con người Việt Nam, những thành quả đạt được tạo nên từ bàn tay và khối óc của người Việt. Doanh nghiệp chủ động học hỏi thế giới, thu hút chất xám quốc tế nhưng vẫn giữ được tinh thần tự chủ, không lệ thuộc vào bất kỳ quốc gia nào. Ở một số lĩnh vực, Vingroup thậm chí lựa chọn đi sớm, bước vào những ngành mà doanh nghiệp Việt Nam trước đây ít hiện diện. Điều đáng trân trọng nằm ở niềm tự hào Việt Nam cùng khát vọng xây dựng một doanh nghiệp Việt có khả năng cạnh tranh và đóng góp cho đất nước.

- Trong bức tranh Việt Nam năm 2045, bà kỳ vọng các tập đoàn lớn sẽ giữ vai trò như thế nào?

Tôi tin đến năm 2045, hình ảnh “sếu đầu đàn” sẽ hiện lên rất rõ: phía trước là những doanh nghiệp tiên phong lớn như Vingroup, phía sau là rất nhiều doanh nghiệp nhỏ hơn cùng bay theo. Việt Nam cần những “người khổng lồ” có khả năng tập hợp, liên kết, dẫn dắt doanh nghiệp nhỏ và vừa xung quanh mình, cùng nhau phát triển. Đó là vai trò của Vingroup và những doanh nghiệp lớn khác.

Khi ấy, Việt Nam sẽ hình thành một cấu trúc kinh tế có khả năng theo kịp thế giới. Chúng ta trở thành nước giàu bằng công nghệ và sáng tạo, bằng hệ thống tổ chức và quản trị thông minh, hiện đại. Người lao động làm việc bằng tri thức, kỹ năng không ngừng cải thiện, có năng suất và hiệu quả cao, thích ứng với điều kiện thay đổi và có mức thu nhập xứng đáng với đóng góp của mình. Mọi người sống trong một xã hội văn minh, hòa hợp, công bằng, một môi trường trong lành.

Đó là những trụ cột cần có của nền kinh tế Việt Nam vào năm 2045.

- Xin cảm ơn bà!

Linh Anh (thực hiện)