“Xương sống” của ngành trồng trọt trong giai đoạn mới

Ngày 29/9/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Quyết định số 4024 phê duyệt Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến 2050”.

Tại Hội nghị công bố Đề án hồi tháng 10/2025, ông Huỳnh Tấn Đạt, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, Đề án là cơ sở pháp lý quan trọng để ngành trồng trọt và bảo vệ thực vật triển khai đồng bộ các mục tiêu, nhiệm vụ trong giai đoạn 2025 - 2030, với tầm nhìn đến năm 2050.

"Đề án giúp nâng cao năng lực cạnh tranh ngành hàng trồng trọt, bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, từng bước hình thành nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại, có khả năng chống chịu tốt trước tác động của biến đổi khí hậu, góp phần thực hiện các cam kết Việt Nam trong NDC (Đóng góp do quốc gia tự quyết định - công cụ chính để các quốc gia cùng nhau giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu - PV)", lãnh đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật nhấn mạnh.

Đề án xác định tầm nhìn tới năm 2050: 100% diện tích các loại cây trồng chủ lực áp dụng quy trình kỹ thuật canh tác theo hướng giảm phát thải. Cùng với đó sẽ xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa về phát thải trong trồng trọt, tích hợp với hệ thống giám sát quốc gia; xây dựng và phổ cập nhãn hiệu “Phát thải thấp” cho các ngành hàng nông sản chủ lực.

Tại địa phương, mỗi tỉnh, thành sẽ triển khai ít nhất 1 - 2 mô hình sản xuất trồng trọt giảm phát thải có thể nhân rộng, thí điểm tối thiểu 15 mô hình canh tác đủ điều kiện phát triển tín chỉ carbon. Hệ thống dữ liệu phát thải sẽ được đồng bộ với Hệ thống đăng ký quốc gia.

PGS.TS Lê Quốc Doanh, Chủ tịch Hội Làm vườn Việt Nam cho rằng, Đề án trồng trọt giảm phát thải và Đề án nâng cao sức khỏe đất chính là “xương sống” của ngành trồng trọt trong giai đoạn mới.

Ông Doanh đánh giá cao quyết tâm rất lớn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong triển khai định hướng phát triển nông nghiệp xanh, bền vững và phát thải thấp khi chỉ chưa đầy 1 tháng sau khi Đề án trồng trọt giảm phát thải được ban hành, dự thảo kế hoạch hành động đã được xây dựng.

Song ông cũng lưu ý ưu tiên hàng đầu trong kế hoạch hành động là hoạt động xây dựng và ban hành gói kỹ thuật để chuyển giao cho các địa phương, do Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật chủ trì. Đây là nền tảng quan trọng giúp các tỉnh, thành có thể nhanh chóng triển khai thực tế trên đồng ruộng. Khi triển khai các mô hình tại địa phương, cần lồng ghép hoạt động tập huấn và truyền thông ngay từ đầu, giúp nông dân hiểu, tin và sẵn sàng áp dụng.

Chia sẻ thực tiễn tại địa phương, một lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cho hay, thời gian qua, trên địa bàn tỉnh này đã tiên phong triển khai 21 mô hình sản xuất lúa chất lượng cao giảm phát thải, giúp giảm 20 - 30% lượng nước tưới, tiết kiệm 15% chi phí và cắt giảm đáng kể lượng khí metan phát thải ra môi trường.

Người dân và hợp tác xã trong tỉnh còn tận dụng vỏ trấu sản xuất biogas, dùng phụ phẩm làm phân hữu cơ, hướng tới nền nông nghiệp tuần hoàn, hiệu quả. Đặc biệt, tỉnh đã phối hợp với các tổ chức quốc tế phát triển mô hình lúa sinh thái và chuyển đổi các diện tích kém hiệu quả sang mô hình sản xuất giảm phát thải.

Tuy nhiên, việc sản xuất giảm phát thải tại địa phương vẫn gặp không ít thách thức như thiếu nguồn lực đầu tư, cơ chế khuyến khích doanh nghiệp, chính sách tín dụng xanh hay hướng dẫn kỹ thuật cụ thể cho từng nhóm cây trồng.

Vị lãnh đạo Sở bày tỏ mong muốn Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm có cơ chế ưu tiên vốn hỗ trợ địa phương, ban hành quy trình chuẩn về kỹ thuật canh tác giảm phát thải, phát triển hệ thống quan trắc đất - nước phục vụ canh tác chính xác và xây dựng cơ chế thí điểm tín chỉ carbon.

Khẳng định tầm quan trọng của việc triển khai Đề án giảm phát thải trong trồng trọt, song nhiều địa phương thẳng thắn chỉ rõ một số khó khăn hiện nay: Khái niệm sản xuất giảm phát thải vẫn còn khá mới đối với người dân và doanh nghiệp địa phương. Tỉnh vẫn chưa có cơ sở rõ ràng để xác định các mục tiêu giảm phát thải, chưa có hồ sơ tham gia thị trường tín chỉ carbon.

Các địa phương đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm xây dựng và ban hành các bộ tài liệu tập huấn về canh tác giảm phát thải; đồng thời giao các đơn vị chuyên môn xây dựng bộ tiêu chí đánh giá phát thải thấp, hệ thống MRV (khung chuẩn quốc tế để đảm bảo dữ liệu phát thải minh bạch, chính xác và có thể so sánh), cũng như hướng dẫn địa phương lập hồ sơ tham gia thị trường tín chỉ carbon.

Cùng với đó, địa phương kỳ vọng Bộ sẽ tiếp tục chỉ đạo sát sao, cụ thể trong chương trình hành động để đảm bảo các mục tiêu của Đề án được triển khai hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế.