icon navigator icon

Những cuốn sách, bút ký, huân huy chương,…ẩn chứa biết bao câu chuyện lịch sử gắn liền với cuộc đời nhà ngoại giao tài ba Hà Văn Lâu.

Một sáng cuối tháng 8, trong tiết trời thu Hà Nội, bà Hà Thị Ngọc Hà, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Chile, đến Trung tâm Lưu trữ quốc gia III để chứng kiến lễ bàn giao những tài liệu, kỷ vật của cha - Đại tá, Đại sứ Hà Văn Lâu, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, cho Cục Văn thư và Lưu trữ (Bộ Nội vụ).

Nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Hà Văn Lâu sinh năm 1918, tại làng Lại Ân, xã Phú Mậu, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên - Huế.

Sớm giác ngộ cách mạng, ông được đứng trong hàng ngũ của Đảng, tham gia tích cực các mặt trận quân sự tại Ninh Hòa - Khánh Hòa, rồi trở về chiến đấu trên quê hương xứ Huế, cơ duyên lên chiến khu Việt Bắc gặp Bác Hồ.

Được Đảng, Nhà nước tín nhiệm, ông đảm nhận một số trọng trách trong Chính phủ Việt Nam. Dấu ấn của ông thể hiện rõ trên cương vị một nhà ngoại giao khi tham gia cả 2 cuộc đàm phán Geneva và Paris.

Ông Hà Văn Lâu được bổ nhiệm làm Đại sứ công tác tại nhiều nước: Cuba, Pháp, Liên Hợp Quốc. Ông còn làm Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, kiêm Trưởng Ban Việt kiều Trung ương.

Trải qua nhiều chức vụ trong một giai đoạn lịch sử quan trọng của đất nước, Đại sứ Hà Văn Lâu lưu trữ một khối tư liệu đồ sộ và rất quý giá.

Bà Hà Thị Ngọc Hà chia sẻ: “Khi còn công tác cho đến lúc về nghỉ, cha gìn giữ tài liệu còn hơn cả tính mạng của mình”.

Sau những tháng năm cống hiến, khi về nghỉ hưu, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Hà Văn Lâu và phu nhân ở tại quê nhà Thừa Thiên-Huế.

Tại quê nhà, trong trận lụt lịch sử năm 1999, căn nhà nhỏ nơi ông bà ở nhanh chóng bị dòng nước lũ xâm chiếm.

“Người chưa chạy nhưng giấy tờ, tài liệu phải an toàn trước, nước dâng đến đâu cha tôi lại chuyển tài liệu lên nơi khô ráo đến đó. Còn đến khi nước ngập ngang người, cả cha và mẹ tôi phải ngồi lên bục cao cùng khối tài liệu quý giá chờ đợi cứu hộ. Nước lên quá nhanh, bộ đội cứu hộ biết nhà chỉ có 2 ông bà già nên đã đến ứng cứu kịp thời”, bà Hà chia sẻ.

Hiểu được tầm quan trọng của khối tài liệu mà người cha đã bỏ nhiều công sức gìn giữ, trong nhiệm kỳ phu nhân cùng chồng tại Venezuela năm 2016, bà Hà đã mang toàn bộ tư liệu này gửi nhờ người thân ở TP.HCM. Tuy nhiên, do lo lắng những tài liệu quý bị thất lạc, qua giới thiệu của bạn bè và tìm hiểu về công tác lưu trữ Nhà nước, bà quyết định tặng khối tài liệu này cho Cục Văn thư và Lưu trữ.

Theo bà, chỉ có đưa vào Trung tâm lưu trữ thì số tư liệu này mới được bảo tồn, sử dụng, khai thác, giúp ích cho các thế hệ sau hiểu rõ về một chặng đường lịch sử. Tuy nhiên, khối tài liệu của gia đình Đại sứ Hà Văn Lâu được cất giữ ở 3 miền, vì ảnh hưởng của dịch Covid-19, phải mất 1 năm các cán bộ lưu trữ mới đưa về một đầu mối tại Hà Nội để thực hiện các bước lưu giữ, bảo quản.

Chia sẻ về những năm tháng tuổi thơ, bà Hà Thị Ngọc Hà kể, “tôi sinh năm 1959 nhưng tuổi thơ rất ít được gặp ba. Cả cuộc đời ba cống hiến vì đất nước, gắn liền với nhiều sự kiện lịch sử của đất nước, phải thực hiện các nhiệm vụ Nhà nước giao nên ở nhà chỉ có mấy mẹ con nương tựa, chăm sóc lẫn nhau”.

Với lựa chọn theo con đường chính trị ngoại giao, theo bà Ngọc Hà, đây là cái “duyên trong máu” khi từ một học sinh chuyên toán chuyển qua gắn bó với con đường ngoại giao.

“Lúc còn sống, khi biết tôi được bổ nhiệm làm Đại sứ Việt Nam tại Chile, cha tôi rất mừng”, bà Hà tâm sự.

Trong câu chuyện về cha, bà Hà Thị Ngọc Hà bày tỏ nuối tiếc khi tập hồi ký 500 trang viết tay về hoạt động ngoại giao của cha với nhiều nội dung quý giá bị thất lạc, và hiện nay gia đình vẫn đang tìm kiếm.

Về những tài liệu được trao tặng cho Cục Văn thư và Lưu trữ, trong đó có cả những hình ảnh quý giá được giữ đến nay như bức chân dung Bác Hồ tặng ông Hà Văn Lâu. Dưới bức chân dung này có câu: “Kháng chiến nhất định thắng lợi”.

Kể về kỷ niệm và bối cảnh Bác Hồ tặng bức chân dung, bà Hà cho biết, năm 1950, khi đó cha bà là Chỉ huy trưởng mặt trận Bình Trị Thiên. Thời điểm đó ông đã cùng đồng đội, quân dân miền Trung giành nhiều chiến thắng trước quân Pháp.

Tháng 5/1950, ông Hà Văn Lâu tới rừng Việt Bắc, trực tiếp báo cáo tình hình Mặt trận với Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp và các ông Hoàng Văn Thái, Trần Đăng Ninh,…Tại đây, ông vinh dự được dự bữa cơm mừng sinh nhật 60 tuổi của Bác Hồ, được ngồi gần Bác.

Khi dùng cơm xong, ông Lâu lấy bức chân dung Bác Hồ do chính ông chuẩn bị từ trước rồi thưa với Bác, xin Bác một chữ ký về làm nguồn cổ vũ, động viên tinh thần cho quân dân mặt trận Bình Trị Thiên. Khi đó, Bác Hồ đón nhận bức chân dung, đặt ngay ngắn lên bàn, Bác không ký ngay mà cẩn thận viết vào phía trên và phía dưới bức chân dung dòng chữ: “Kháng chiến nhất định thắng lợi” rồi mới ký tên Hồ Chí Minh.

Một bức ảnh khác cũng trong khối tài liệu chụp lúc ông Hà Văn Lâu là Đại sứ Việt Nam tại Cuba (năm 1974) cùng lãnh tụ Fidel Castro đứng giữa một rừng người (hơn một triệu người dân Cuba) đón chào Thủ tướng Phạm Văn Đồng và phái đoàn cấp cao Việt Nam thăm chính thức Cuba. Lúc đó, lãnh tụ Fidel đã có phát biểu nổi tiếng: “Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình”.

Dẫn câu nói nổi tiếng của nhà thơ Nga Gamzatov: “Nếu anh bắn vào quá khứ bằng súng lục thì tương lai sẽ bắn vào anh bằng đại bác”, bà Hà nhắn nhủ “các thế hệ sau phải biết về lịch sử, tìm hiểu về lịch sử, trên cơ sở đó mới xây dựng và phát triển được đất nước. Anh quay lưng lại với lịch sử, thì đất nước sẽ không bao giờ tiến lên được”.

Hướng tới kỷ niệm 50 năm ký Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình ở Việt Nam (1973-2023), Trung tâm Lưu trữ quốc gia III đã tiếp nhận tài liệu của Đại tá, Đại sứ Hà Văn Lâu do gia đình trao tặng. Khối tài liệu này là tổng hợp kết quả 3 đợt tiếp nhận tại nhà riêng của Đại tá tại TP.HCM, Hà Nội và Thừa Thiên - Huế.

Với tổng số 107 đơn vị bảo quản tài liệu giấy, 336 đơn vị bảo quản ảnh, 815 xuất bản phẩm, khối tài liệu trải dài từ năm 1950 đến năm 2016, phản ánh cuộc đời và sự nghiệp hoạt động quân sự, ngoại giao của Đại tá Hà Văn Lâu và nhiều sự kiện lịch sự quan trọng của đất nước.

Đặc biệt, trong khối tài liệu này có những văn bản vô cùng có giá trị về tổng kết cuộc đàm phán giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Mỹ tại Paris từ năm 1968 đến năm 1973; các bài viết của Đại sứ Hà Văn Lâu về các nhân vật lịch sử tiêu biểu của đất nước như sự kiện Mặt trận Bình Trị Thiên, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Thủ tướng Phạm Văn Đồng...

Giám đốc Trung tâm Lưu trữ quốc gia III Trần Việt Hoa cho biết, khối tài liệu gồm nhiều bút tích, bản thảo quan trọng, thể hiện xuyên suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, ngoại giao; một số kỷ vật trưng bày thể hiện phần nào hoạt động của Đại sứ và Nhà nước Việt Nam. Trong số này, có những tài liệu quan trọng, chưa bao giờ được công bố, có những tài liệu tuyệt mật, tối mật liên quan đến vòng đàm phán Hiệp định Paris. Trong thời gian tới, Trung tâm Lưu trữ quốc gia III sẽ thực hiện việc giải mật tài liệu theo đúng quy định để phát huy có hiệu quả giá trị của các tài liệu.

Thiết kế: Hoàng Cúc - Ảnh: Tư liệu, Gia đình cung cấp

tin nổi bật

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ giám sát đường cao tốc Bến Lức - Long Thành

Sáng nay, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và đoàn công tác của Trung ương đã kiểm tra, giám sát việc thực hiện các Nghị quyết của Quốc hội đối với dự án đầu tư xây dựng đường cao tốc Bến Lức - Long Thành và sân bay Long Thành.

Chính sách tiền lương mới của công chức, viên chức có hiệu lực từ tháng 10

Hàng loạt chính sách tiền lương mới của của cán bộ, công chức, viên chức một số ngành có hiệu lực trong tháng 10 này.

Chủ tịch nước: Hành động để mọi người cao tuổi được quan tâm, chăm sóc tận tình

Chủ tịch nước nhấn mạnh, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm, coi trọng công tác chăm sóc người cao tuổi để người cao tuổi được chăm sóc trong điều kiện tốt nhất.

Gần 40.000 cán bộ, công viên chức thôi việc, Bộ Nội vụ kiến nghị tăng lương

Thứ trưởng Nội vụ cho biết, trong 2,5 năm qua có 39.552 cán bộ, công chức, viên chức thôi việc, chuyển việc sang khu vực tư, chiếm gần 2% tổng biên chế; Bộ Nội vụ kiến nghị xem xét tăng lương cho phù hợp.

Thủ tướng Cuba Manuel Marrero Cruz tham quan tại Địa đạo Củ Chi

Sáng 1/10, Thủ tướng Cộng hòa Cuba Manuel Marrero Cruz cùng đoàn đại biểu cấp cao Chính phủ Cuba thăm Khu Di tích Lịch sử Địa đạo Củ Chi (TP.HCM). Cùng đi với đoàn có Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị.

Thu nhập bình quân của người lao động tăng 1,6 triệu đồng

Thu nhập bình quân của lao động là 7,6 triệu đồng/tháng, tăng 1,6 triệu đồng so với cùng kỳ. Theo kết quả khảo sát sơ bộ, 83,2% số hộ dân có thu nhập tăng hoặc không đổi so với cùng kỳ.

Tiếp tục sáp nhập huyện xã, khuyến khích cán bộ dôi dư nghỉ việc

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ vừa ký ban hành Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc tiếp tục thực hiện chủ trương sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã.

Lãnh đạo Việt Nam chúc mừng Quốc khánh Trung Quốc

Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam coi trọng việc củng cố và phát triển quan hệ láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện với Đảng, Nhà nước và nhân dân Trung Quốc.

Liên hoan hữu nghị nhân dân Việt Nam – Lào lần thứ V

Hội hữu nghị Việt Nam – Lào và Hội hữu nghị Lào – Việt Nam tổ chức Liên hoan hữu nghị nhân dân Việt Nam – Lào lần thứ V từ ngày 27-30/9/2022 tại tỉnh Quảng Trị và Savannakhet.

Bộ Chính trị kỷ luật cảnh cáo Ủy viên Trung ương Đảng Bùi Nhật Quang

Bộ Chính trị kỷ luật cảnh cáo ông Bùi Nhật Quang, Ủy viên Trung ương, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam do vi phạm Quy định về những điều đảng viên không được làm, về trách nhiệm nêu gương.

Thủ tướng Cuba mời gọi doanh nghiệp Việt Nam đầu tư

Thủ tướng Manuel Marreno Cruz nhấn mạnh, các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào Cuba là đầu tư vào cửa ngõ để xuất khẩu sang các nước khác trong khu vực Mỹ La tinh.

Chủ tịch Hà Nội Trần Sỹ Thanh: 'Giờ cứ sợ co lại hết thì ai làm'

Trước lo ngại của đại biểu Nguyễn Anh Trí về việc "làm sẽ bị đi tù" khi cơ chế ngành y chưa rõ ràng, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trần Sỹ Thanh yêu cầu cán bộ khó vẫn phải làm, quyết tâm làm và làm phải trong sạch!.

Cử tri Tây Ninh kiến nghị nhiều vấn đề nóng

Trả lời ý kiến của cử tri về vấn đề giáo dục, Trưởng Ban Tuyên giáo TƯ Nguyễn Trọng Nghĩa, đại biểu Quốc hội đơn vị tỉnh Tây Ninh thông tin Bộ trưởng Bộ GG-ĐT đã có giải trình về vấn đề dạy và học, nâng cao chất lượng giáo dục...

Tình cảm dành cho Việt Nam đã ăn sâu vào tiềm thức người dân Cuba

Chiều ngày 29/9, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã hội kiến Thủ tướng Cuba Manuel Marrero Cruz trong khuôn khổ chuyến thăm hữu nghị chính thức Việt Nam.

Thủ tướng: Việt Nam ủng hộ nhân dân Cuba 5.000 tấn gạo

Thủ tướng Phạm Minh Chính thông báo, Đảng, Nhà nước Việt Nam ủng hộ nhân dân Cuba 5.000 tấn gạo để góp phần khắc phục những khó khăn kinh tế xã hội.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp Thủ tướng Cuba Manuel Marrero Cruz

Chiều 29/9, tại trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã tiếp thân mật Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Cuba, Thủ tướng Cuba Manuel Marrero Cruz nhân dịp sang thăm hữu nghị chính thức Việt Nam.

Quốc hội sẽ bàn việc tăng lương cho cán bộ, công viên chức

Chủ tịch Quốc hội cho biết, kỳ họp thứ tư vào tháng 10 tới đây, Quốc hội sẽ bàn vấn đề cải cách tiền lương, điều chỉnh lương cơ sở, cùng với Chính phủ nghiên cứu, báo cáo Trung ương để có quyết sách về vấn đề này.

Ban Tuyên giáo Trung ương bổ nhiệm 2 lãnh đạo cấp vụ

Chiều 28/9, tại Hà Nội, Ban Tuyên giáo Trung ương đã tổ chức Lễ công bố quyết định về công tác cán bộ đối với Vụ Tổ chức Cán bộ.

Bí thư TP.HCM chia sẻ về thời khắc khó khăn khi dịch Covid-19 bùng phát

Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Nên cho rằng, trong thời khắc khó khăn thì các quyết định của lãnh đạo mang tính chuyển biến, tạo niềm tin để cùng nhau vượt qua khó khăn.

Thủ tướng Manuel Marrero Cruz: Cuba tự hào vì những thành tựu của Việt Nam

“Cuba-Việt Nam! Đoàn kết nhất định thắng!”, Thủ tướng Cuba Manuel Marrero Cruz khẳng định và bày tỏ sự trân trọng khi nhận huân chương Hồ Chí Minh, ông tin tưởng vào quan hệ hai nước sẽ tiến lên.