Hà Nội đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhằm từng bước khắc phục những bất cập trong kiểm soát an toàn thực phẩm, nhất là tình trạng dữ liệu phân tán, thiếu liên thông và khó truy xuất nguồn gốc khi xảy ra sự cố.

Thay vì chỉ tăng cường các đợt kiểm tra, xử lý vi phạm, thành phố hướng tới xây dựng phương thức quản lý dựa trên dữ liệu, kết nối trách nhiệm của các chủ thể xuyên suốt chuỗi cung ứng thực phẩm.

Một lô thịt được đưa vào bếp ăn trường học đến từ cơ sở chăn nuôi nào? Đã trải qua những khâu kiểm dịch, giết mổ, vận chuyển ra sao? Nếu xảy ra sự cố, cơ quan chức năng có thể xác định ngay những đơn vị đã tiếp nhận lô hàng hay không?

Những câu hỏi ấy cho thấy vì sao xây dựng nền tảng truy xuất nguồn gốc và kiểm soát an toàn thực phẩm trở thành nhiệm vụ cấp thiết trong tiến trình chuyển đổi số của Hà Nội.

Theo số liệu tổng hợp từ hệ thống HanoiCheck đến ngày 4/11/2026, trên hệ thống có 4.156 trường học thuộc 127 đơn vị xã, phường và khối trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo. Trong đó có 1.171 trường công lập và 2.985 trường ngoài công lập.

Trong số 433 nhà cung cấp thực phẩm đang hoạt động, 372 đơn vị đã thực hiện nhập liệu, chiếm 85,9%, trong khi 61 đơn vị chưa nhập liệu. Đáng chú ý, có 107 nhà cung cấp chưa khai báo lô nhập thực phẩm nào.

Khoảng trống đáng quan tâm hơn nằm ở chất lượng dữ liệu. Trong 696.645 lô nhập thực phẩm được thống kê, có 561.042 lô thiếu thông tin, tương đương 80,5%. Trong số 326 nhà cung cấp có dữ liệu lô nhập, 203 đơn vị có trên một nửa số lô thiếu thông tin.

Những con số này không có nghĩa các lô thực phẩm thiếu dữ liệu đều không bảo đảm an toàn. Tuy nhiên, chúng phản ánh hạn chế trong việc cập nhật, chuẩn hóa và kiểm chứng thông tin, ảnh hưởng đến khả năng truy xuất khi cần thiết.

Đối với trường công lập, tỷ lệ lớp cập nhật thực đơn đạt 47,2%, đăng ảnh đạt 38,4%. Ở khối ngoài công lập, các tỷ lệ tương ứng là 30,6% và 15,6%.

Đây chính là những vấn đề thực tế mà công nghệ số cần góp phần giải quyết: Không chỉ đưa dữ liệu lên phần mềm mà phải bảo đảm thông tin chính xác, đầy đủ, có khả năng đối chiếu giữa các bên.

Ngày 2/11/2026, UBND TP. Hà Nội ban hành Kế hoạch số 426/KH-UBND về triển khai thí điểm Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc thực phẩm.

Theo báo cáo triển khai của Sở Khoa học và Công nghệ, mục tiêu là hình thành nền tảng dùng chung, kiểm soát xuyên suốt chuỗi cung ứng thịt gia súc, gia cầm, trước mắt tập trung vào thịt lợn.

Điểm mới của cách tiếp cận này là quản lý theo chuỗi thay vì theo từng công đoạn riêng biệt.

Từ trang trại, thông tin về đàn vật nuôi, thức ăn, thuốc thú y, tình trạng dịch bệnh được ghi nhận. Khi xuất chuồng, dữ liệu về số lượng, phương tiện vận chuyển và hồ sơ liên quan được liên kết với cơ sở tiếp nhận.

Tại cơ sở giết mổ, thông tin đầu vào tiếp tục được đối chiếu, kiểm tra và gắn với mã lô thịt thành phẩm. Qua các khâu đóng gói, vận chuyển, phân phối đến điểm bán và bếp ăn, mỗi lần giao nhận đều cần được xác nhận.

Khi phát hiện sản phẩm có nguy cơ mất an toàn, dữ liệu liên thông sẽ hỗ trợ truy xuất ngược về nguồn cung, xác định nơi đã tiếp nhận và phục vụ khoanh vùng, thu hồi.

Trong quá trình chuẩn bị thí điểm, đoàn công tác liên ngành đã khảo sát thực tế tại xã Trần Phú, làm việc với chính quyền địa phương và một cơ sở giết mổ để thu thập hồ sơ giao nhận, rà soát quy trình nghiệp vụ.

Theo báo cáo của Sở Khoa học và Công nghệ, qua trao đổi với ngành nông nghiệp, thành phố có khoảng 73 cơ sở giết mổ tập trung. Đây là những mắt xích quan trọng trong việc kiểm soát nguồn động vật đầu vào và sản phẩm thịt đưa ra thị trường.

Từ thực tế này, Hà Nội xác định cần ưu tiên những mô hình có khả năng kiểm soát khép kín, tạo cơ sở đánh giá hiệu quả trước khi nhân rộng.

Theo định hướng chỉ đạo của thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì hoàn thiện quy trình kỹ thuật chuyên ngành; Sở Khoa học và Công nghệ chịu trách nhiệm xây dựng quy trình điện tử, nền tảng công nghệ dùng chung.

Sở Công Thương được giao rà soát những chuỗi cung ứng đã có hệ thống quản lý hiệu quả để nghiên cứu kết nối với HanoiCheck, tạo điều kiện công khai thông tin nguồn gốc sản phẩm.

Thành phố cũng yêu cầu lựa chọn ít nhất hai mô hình làm điểm, tập trung kiểm soát xuyên suốt từ nguồn sản xuất đến thị trường, gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn thực phẩm trong bữa ăn học đường.

Một trong những định hướng quan trọng là kết nối dữ liệu từ những hệ thống đã có, hạn chế tình trạng mỗi đơn vị sử dụng một phần mềm riêng nhưng không thể chia sẻ thông tin.

Trên nền tảng dữ liệu được chuẩn hóa, công nghệ phân tích và trí tuệ nhân tạo có thể tiếp tục được nghiên cứu, ứng dụng nhằm hỗ trợ nhận diện bất thường, cảnh báo nguy cơ và xác định những khâu có dấu hiệu thiếu thông tin.

Tuy nhiên, ứng dụng AI không thể thay thế hoạt động kiểm nghiệm, kiểm tra thực tế và trách nhiệm xác nhận thông tin của cơ quan chuyên môn. Công nghệ chỉ có giá trị khi dữ liệu đầu vào đáng tin cậy.

Theo nội dung chỉ đạo của lãnh đạo thành phố, ngày 4/12/2026, các đơn vị sẽ đánh giá kết quả triển khai sau một tháng, đồng thời xem xét kết quả hoạt động kiểm tra an toàn thực phẩm.

Đây là bước cần thiết để xác định những nội dung đã thực hiện, những điểm còn vướng mắc và khả năng mở rộng mô hình.

Nhìn rộng hơn, đưa khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vào kiểm soát an toàn thực phẩm không đơn thuần là thay hồ sơ giấy bằng phần mềm. Đó là quá trình đổi mới phương thức quản lý, xác lập trách nhiệm rõ ràng và hình thành cơ chế giám sát dựa trên dữ liệu.

Hiệu quả cuối cùng phải được thể hiện bằng việc giảm khoảng trống thông tin, rút ngắn thời gian truy xuất, nâng cao năng lực cảnh báo, xử lý sự cố và bảo vệ tốt hơn sức khỏe người dân.

Từ bài toán bữa ăn học đường đến chuỗi cung ứng thực phẩm toàn thành phố, Hà Nội đang từng bước đưa công nghệ trở thành công cụ giải quyết một trong năm điểm nghẽn lớn của Thủ đô, hướng tới nền quản lý an toàn thực phẩm minh bạch, chủ động và hiệu quả hơn.

Thăng Long