Từ chỗ nghĩ đơn giản: Những thứ bỏ đi đều là rác, qua tham gia “Chiến dịch truyền thông thay đổi hành vi thích ứng biến đổi khí hậu và ủng hộ vai trò người phụ nữ trong các quyết định liên qua sinh kế thích ứng biến đổi khí hậu năm 2026” chủ đề “Nhà tôi cùng làm – thôn tôi cùng đổi” được triển khai tại 6 thôn Tân Thuận, Thuận Phú, Thanh Hòa, Thanh Mới, A Xing và A Túc của xã Lìa (tỉnh Quảng Trị), ông Hồ A Ngăm ở thôn Thuận Phú đã thay đổi cách nghĩ, thu gom các loại chất thải hữu cơ phù hợp và xử lý, ủ để tạo nguồn phân bón phục vụ sản xuất.
Việc làm này vừa giảm rác thải ra môi trường, vừa tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có, giảm chi phí sản xuất. Từ đó, bảo vệ môi trường trở thành thói quen bắt đầu từ những việc nhỏ trong gia đình.
Gia đình bà Hồ Thị Tiệp ở thôn A Túc nhờ tham gia chiến dịch đã nhận thức rõ hơn rằng cùng bàn bạc, lắng nghe và chia sẻ sẽ giúp công việc gia đình và phát triển kinh tế thuận lợi hơn. Từ đó, vợ chồng bà đã chuyển từ mỗi người suy nghĩ riêng lẻ riêng sang cùng nhau trao đổi, cân nhắc điều kiện thực tế và thống nhất quyết định trong sản xuất, làm kinh tế. Trong sinh hoạt hằng ngày, hai vợ chồng cùng chia sẻ việc nhà, cùng lao động và hỗ trợ nhau, qua đó gia tăng sự tôn trọng, tự tin và trách nhiệm, góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc hơn.
Chiến dịch truyền thông cũng mang lại chuyển biến tích cực cả về nhận thức và hành động thực tế cho gia đình ông Hồ A Hăm ở thôn Tân Thuận. Những kinh nghiệm sản xuất và ứng phó với thay đổi của thời tiết đã được ông thường xuyên trao đổi, chia sẻ với con cháu. Theo ông Hăm, mỗi gia đình đều cần phát huy kinh nghiệm của người đi trước và sự năng động của thế hệ trẻ để cùng nhau thích ứng với những thay đổi của cuộc sống và thời tiết.
Ba câu chuyện thực tiễn trên vừa được chia sẻ tại hội thảo tổng kết chiến dịch truyền thông thay đổi hành vi liên quan đến bình đẳng giới và thực hành thích ứng biến đổi khí hậu được tổ chức ngày 10/9 tại trụ sở UBND xã Lìa.
Chiến dịch truyền thông này là một hoạt động trong khuôn khổ dự án “Tiến về phía trước” do Chương trình Hỗ trợ phát triển quốc tế của Chính phủ Ireland tài trợ, thông qua Đại sứ quán Ireland tại Hà Nội; được triển khai bởi Plan International Việt Nam, CARE International tại Việt Nam cùng Trung tâm Nghiên cứu Sáng kiến Phát triển Cộng đồng (RIC) tại 3 tỉnh Quảng Trị, Tuyên Quang, Phú Thọ trong giai đoạn 2022 - 2028.
Tại tỉnh Quảng Trị, dự án được thực hiện bởi tổ chức Plan International Việt Nam, tập trung hỗ trợ các cộng đồng dân tộc thiểu số tăng cường khả năng chống chịu trước các tác động của biến đổi khí hậu và thiên tai thông qua nhiều nhóm giải pháp tích hợp.
Trao đổi tại hội thảo ngày 10/9, bà Hồ Thị Huệ, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội, Phó trưởng ban điều hành dự án "Tiến về phía trước” tại xã Lìa cho hay, biến đổi khí hậu đang tạo ra những tác động ngày càng rõ nét với sản xuất, sinh kế và đời sống của người dân. Việc chủ động thích ứng với những thay đổi của thời tiết, lựa chọn cách làm phù hợp và cùng nhau đưa ra các quyết định liên quan đến sinh kế ngày càng trở nên quan trọng với các gia đình ở khu vực miền núi.
Trong quá trình đó, phụ nữ có vai trò rất quan trọng. Phụ nữ là người trực tiếp tham gia sản xuất, chăm sóc gia đình và nắm giữ nhiều kinh nghiệm thực tế về đất đai, mùa vụ, chăn nuôi và đời sống. Tuy nhiên, để những kiến thức và vai trò đó thực sự được phát huy, phụ nữ cần được lắng nghe, được tham gia và có tiếng nói trong những quyết định liên quan đến gia đình và sinh kế.
“Chính từ cách tiếp cận đó, chiến dịch truyền thông thay đổi hành vi được triển khai với mong muốn không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin hay tuyên truyền, mà quan trọng hơn là tạo cơ hội để người dân lựa chọn, thực hiện và chia sẻ những hành vi cụ thể ngay trong gia đình mình”, bà Huệ chia sẻ.
Cũng theo Ban điều hành dự án, thời gian vừa qua, 60 hộ gia đình tại xã Lìa đã cùng tham gia và lựa chọn những nhóm hành vi phù hợp với điều kiện thực tế, tập trung vào: Sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu; nam giới chia sẻ và hỗ trợ phụ nữ trong gia đình, sản xuất và đời sống; người lớn tuổi ủng hộ, động viên tiếng nói và sự tham gia của phụ nữ.
Sau thời gian triển khai, chiến dịch đã ghi nhận nhiều cách làm và câu chuyện thực tế từ các hộ gia đình. Đặc biệt, những câu chuyện được chia sẻ trong quá trình thực hiện đã trở thành những sản phẩm truyền thông gần gũi, giúp người dân có thể nhìn thấy sự thay đổi từ chính những gia đình xung quanh mình.
Báo cáo đánh giá của Ban điều hành dự án nêu rõ: Qua chuỗi hoạt động từ hội thảo khởi động, đăng ký cam kết, thực hiện hành vi, tổ chức cuộc thi “Chia sẻ câu chuyện truyền cảm hứng” và truyền thông trên nền tảng số, chiến dịch đã thực sự tạo cơ hội để người dân trực tiếp tham gia vào quá trình thay đổi và trở thành chủ thể của hoạt động truyền thông.
Song song với việc đánh giá lại những kết quả tích cực mà chiến dịch “Nhà tôi cùng làm - Thôn tôi cùng đổi” đã đạt được cũng như một số việc cần lưu ý thời gian tới, Ban điều hành dự án cũng đã đúc rút ra những bài học kinh nghiệm như: Hành vi cần được xác định cụ thể và phù hợp với đời sống, người dân cần được trao vai trò chủ thể, lực lượng tại cơ sở có vai trò quan trọng, câu chuyện thực tế có sức thuyết phục cao và cần thiết kế hệ thống theo dõi ngay từ đâu.
Về phương hướng duy trì và nhân rộng, Ban điều hành dự án đề xuất thời gian tới cần tiếp tục vận động và đồng hành với 60 hộ gia đình đã tham gia chiến dịch, khuyến khích các hộ duy trì những hành vi đã lựa chọn và chia sẻ kinh nghiệm cho các hộ khác, đồng thời định kỳ 3 tháng thực hiện ghi nhận lại tình hình duy trì hành vi.
Cùng với đó, mỗi thôn nên lựa chọn 3 hộ có sự thay đổi tích cực để tiếp tục theo dõi, ghi nhận và chia sẻ kinh nghiệm. Các hộ điển hình có thể trở thành những hạt nhân truyền thông tại cộng đồng, giúp các hộ khác dễ tiếp cận và học hỏi từ những cách làm thực tế.
Các hành vi về sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu, nam giới chia sẻ trách nhiệm gia đình và người lớn tuổi ủng hộ phụ nữ cũng cần tiếp tục được lồng ghép vào các hoạt động thường xuyên của thôn và các đoàn thể như: Sinh hoạt thôn; sinh hoạt Chi hội Phụ nữ; hoạt động của Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên; các lớp tập huấn, hoạt động phát triển sinh kế; các hoạt động truyền thông cộng đồng.
Những câu chuyện được xây dựng từ cuộc thi “Chia sẻ câu chuyện truyền cảm hứng” cần tiếp tục được dùng trong các hoạt động truyền thông sau chiến dịch, thông qua việc chia sẻ lại trên Facebook, Zalo và tuyên truyền trong các buổi sinh hoạt cộng đồng để duy trì thông điệp, khuyến khích các hộ khác thực hiện.
Trong phát biểu bế mạc hội thảo tổng kết chiến dịch, bà Hồ Thị Huệ nhận xét: “Một thay đổi trong mỗi gia đình có thể trở thành một câu chuyện truyền cảm hứng cho cả thôn. Khi người dân được trực tiếp tham gia, được lựa chọn hành vi phù hợp với điều kiện của gia đình mình và được chia sẻ những việc mình đã làm, truyền thông sẽ trở nên gần gũi và có sức lan tỏa hơn”; đồng thời bày tỏ mong muốn: “Những việc làm tích cực đã được hình thành sẽ tiếp tục được duy trì trong mỗi gia đình và lan tỏa rộng hơn trong cộng đồng”.
.svg){kind=icon}
