Quảng Sơn là xã vùng III của tỉnh Lâm Đồng, có diện tích tự nhiên hơn 45.422ha, với 13 thôn, bon, trong đó 7 thôn, bon đặc biệt khó khăn. Toàn xã có khoảng 4.810 hộ, 21.726 nhân khẩu, với 25 dân tộc cùng sinh sống; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 45,3% dân số.
Theo ông Nguyễn Đức Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Sơn, hệ thống thông tin cơ sở, nhất là truyền thanh, có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, thông tin chỉ đạo điều hành và những thông tin thiết yếu đến với người dân địa phương.
Nhiều năm trước, hệ thống truyền tin ở đây nghèo nàn, lạc hậu, bộc lộ không ít hạn chế. Đơn cử, hệ thống truyền thanh truyền thống với 2 cụm loa dù có phạm vi phủ rộng, dễ tiếp cận người dân, song chất lượng âm thanh không ổn định, phụ thuộc vào hệ thống dây dẫn và dễ bị ảnh hưởng bởi điều kiện thời tiết, đã dần hư hỏng.
Triển khai Đề án nâng cao hiệu quả hoạt động thông tin cơ sở dựa trên ứng dụng công nghệ thông tin được Thủ tướng phê duyệt trong Quyết định số 135 hồi đầu năm 2020, diện mạo thông tin cơ sở ở Quảng Sơn từng bước thay đổi.
Báo cáo hồi đầu tháng 5/2026 của UBND xã Quảng Sơn cho thấy, hiện xã có 14 cụm loa sử dụng Internet/4G, được điều khiển từ xa qua phần mềm, chất lượng âm thanh rõ ràng, ổn định. Việc phát thông tin chỉ đạo, điều hành nhanh chóng, linh hoạt, đồng thời giảm chi phí vận hành và hạn chế hư hỏng do không phải sử dụng đường dây kéo dài.
Hệ thống truyền thanh cơ sở được duy trì phát sóng thường xuyên 2 buổi mỗi ngày (sáng và chiều), đồng thời tăng cường khi có nhiệm vụ đột xuất. Nội dung không chỉ dừng ở thông báo hành chính mà gồm cả tin tức thời sự, cảnh báo và hướng dẫn phục vụ sản xuất, đời sống.
Đặc biệt, hệ thống thông tin nguồn cấp tỉnh Lâm Đồng đã được kết nối với địa phương, giúp Quảng Sơn tiếp nhận nội dung thường xuyên, hạn chế tình trạng thông tin chậm hoặc không đồng bộ.
Thông tư số 24 về hệ thống truyền thông cơ sở ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành hồi cuối năm 2025 quy định, hệ thống truyền thanh cấp xã sử dụng phương thức truyền đưa tín hiệu âm thanh, dữ liệu trên hạ tầng viễn thông, Internet. Các cụm thu phát có thể kết nối với hệ thống thông tin nguồn cấp tỉnh để quản lý tập trung và cung cấp thông tin thiết yếu đến người dân.
Với người dân, những thay đổi về mặt kỹ thuật ấy được chuyển hóa thành một giá trị rất cụ thể: Thông tin đến nhanh hơn và sát hơn với nhu cầu cuộc sống.
Bà Nguyễn Lan Phương, cán bộ Phòng Thông tin cơ sở, Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) nhận định: “So với hệ thống FM hoặc có dây truyền thống, truyền thanh ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông tạo ra một cuộc cách mạng chuyển đổi số trong công tác truyền thông cơ sở; không đơn thuần là thay chiếc loa cũ bằng những cụm loa kết nối Internet mà còn là sự thay đổi về cách đưa thông tin đến người dân, nâng cao hiệu quả giảm nghèo thông tin tại địa phương”.
Bà Phương phân tích, nhờ dựa trên hạ tầng Internet, 3G, 4G, 5G, sóng truyền thanh IP có thể vươn tới những nơi có phủ sóng di động hoặc Internet; âm thanh được truyền tải bằng kỹ thuật số nên rõ hơn, hạn chế tình trạng nhiễu, sôi rè.
Công nghệ cũng giúp giải quyết một bài toán khác của thông tin cơ sở, đó là nhân lực. Trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ chuyển đổi văn bản thành giọng nói (Text-to-Speech) cho phép tự động chuyển đổi các văn bản chỉ đạo, thông báo thành giọng nói với ngữ điệu tự nhiên phù hợp với điều kiện văn hóa vùng, miền, giúp bản tin trở nên gần gũi, dễ tiếp thu hơn đối với bà con dân tộc thiểu số.
Việc tự động biên dịch ngay lập tức các bản tin từ tiếng Việt sang tiếng bản địa vùng miền (chẳng hạn tiếng dân tộc Tày, Thái, Mông, Ê-đê, Khmer...) là một trong những ưu điểm lớn của hệ thống truyền thanh thông minh, giúp đồng bào dễ hiểu, dễ nhớ và dễ làm theo.
Một ưu điểm đáng chú ý nữa là khả năng phát thanh có chủ đích. Thay vì phát cùng một nội dung trên toàn địa bàn, quản trị viên có thể lựa chọn phát từng bản tin riêng biệt cho từng cụm loa, từng thôn, bon. Chẳng hạn, cảnh báo sạt lở có thể phát tới khu vực có nguy cơ cao; thông báo lịch tiêm chủng có thể phát riêng cho một xã nhất định mà không làm phiền các xã khác.
Trong tình huống khẩn cấp, hệ thống còn có khả năng chèn sóng từ tuyến trên để đưa cảnh báo tới người dân ngay lập tức. Việc giám sát trạng thái từng cụm loa trên bản đồ số theo thời gian thực cũng giúp cán bộ quản lý phát hiện và xử lý sự cố nhanh hơn.
Bên cạnh đó, việc tích hợp pin năng lượng mặt trời và pin lưu trữ Lithium giúp các cụm thu phát thanh ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông hoạt động hoàn toàn độc lập với điện lưới quốc gia, góp phần giảm chi phí vận hành và đảm bảo hệ thống vẫn phát được thông báo khẩn cấp ngay cả khi địa phương bị mất điện diện rộng do thiên tai.
Giờ đây, truyền thanh không còn đơn thuần là “chiếc loa phát tin”, mà trở thành một “mắt xích” trong hạ tầng thông tin số.
Mấy năm gần đây, "làn gió" chuyển đổi số đã góp phần thay đổi diện mạo xã Quảng Sơn. Tuy nhiên, tại vùng đất còn nhiều gian khó này, quá trình chuyển đổi số hoạt động thông tin cơ sở vẫn còn nhiều việc phải tiếp tục đẩy mạnh.
Địa bàn rộng sau sáp nhập khiến yêu cầu phủ sóng thông tin lớn hơn. Một số khu vực có chất lượng Internet chưa ổn định; số lượng cụm loa chưa đủ để phủ kín toàn bộ địa bàn. Thiết bị còn chưa đồng bộ, nhiều chủng loại khác nhau. Nhân sự vận hành chủ yếu kiêm nhiệm, chưa có cán bộ chuyên trách, trong khi kinh phí dành cho nâng cấp, bảo trì thiết bị còn hạn chế.
Giai đoạn 2020-2025, ngân sách nhà nước cấp xã dành từ nguồn chi thường xuyên cho hệ thống truyền thanh cấp xã ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông chỉ vỏn vẹn 16 triệu đồng/năm.
Trong bối cảnh đó, để phát huy tối đa hiệu quả hệ thống truyền thanh thông minh trong thời gian tới, lãnh đạo xã Quảng Sơn kiến nghị cấp trên: “Tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về phát triển hệ thống thông tin cơ sở gắn với chuyển đổi số, ban hành hướng dẫn thống nhất về mô hình, tiêu chuẩn kỹ thuật; Quan tâm bố trí nguồn kinh phí hỗ trợ cho địa phương để đầu tư, nâng cấp, duy trì hệ thống thông tin nguồn và đài truyền thanh ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông đảm bảo phù hợp với mô hình mới; Đào tạo, tập huấn chuyên sâu về ứng dụng công nghệ thông tin cho cán bộ phụ trách công tác thông tin ở địa phương”.
Ghi nhận phản ánh từ thực tế tại cơ sở, bà Nguyễn Lan Phương cho hay, Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại xác định hệ thống truyền thanh ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông là một hạt nhân cốt lõi trong định hướng phát triển thông tin cơ sở giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Mục tiêu cuối cùng không phải là có thêm bao nhiêu chiếc loa thông minh, mà là làm sao để người dân ở các vùng miền đều có cơ hội tiếp cận thông tin thiết yếu một cách bình đẳng.
Theo định hướng này, các nguồn lực từ chương trình mục tiêu quốc gia sẽ từng bước hỗ trợ chuyển đổi hệ thống truyền thanh có dây, không dây FM sang hệ thống ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông.
“Việc hiện đại hóa đài truyền thanh xã để cung cấp thông tin thiết yếu đến người dân đã được phê duyệt tại Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I: Từ năm 2026 đến năm 2030, trong đó tập trung, ưu tiên hỗ trợ đầu tư cho các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, an toàn khu, biên giới và hải đảo. Những nỗ lực triển khai thực tế sẽ góp phần hiện thực hóa mục tiêu thu hẹp khoảng cách số, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau về khả năng tiếp cận thông tin, góp phần tạo sự đồng thuận xã hội và củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc”, bà Phương thông tin thêm.
.svg){kind=icon}
