icon navigator icon

PV: Thưa bà, qua công tác nghiên cứu và khảo sát thực trạng ngành công nghiệp hỗ trợ, bà có nhận định gì về khoảng cách giữa chính sách của Nhà nước và thực tế tiếp cận của các DN?

Bà Nguyễn Thị Xuân Thúy: Công nghiệp hỗ trợ lớn mạnh là nền tảng vững chắc để phát triển các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo. Trong những năm gần đây, chính phủ đã ban hành nhiều chính phát triển công nghiệp hỗ trợ có ý nghĩa đối với doanh nghiệp. Đã có nhiều doanh nghiệp được hưởng lợi từ các chính sách này, bao gồm các chính sách ưu đãi và các biện pháp hỗ trợ nhằm nâng cao năng lực sản xuất và quản trị, kết nối cung cầu. 

Ưu đãi đầu tư dành cho các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ là mức ưu đãi lớn nhất, tương đương với các dự án đầu tư trong lĩnh vực công nghệ cao. Sau khi Nghị định 111 được ban hành năm 2015, Chính phủ và các bộ ngành liên quan đã xây dựng và ban hành các biện pháp hỗ trợ cụ thể nhằm giải quyết các khó khăn, thách thức đối với doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, như Thông tư 01 năm 2016 của Ngân hàng Nhà nước về cho vay phát triển CNHT, Thông tư 21 năm 2016 của Bộ Tài chính về khai thuế VAT và thuế thu nhập doanh nghiệp. 

Quyết định 68 năm 2017 của TTCP là chương trình đầu tiên sử dụng ngân sách nhà nước để triển khai các hoạt động hỗ trợ cụ thể nhằm nâng cao năng lực quản lý, sản xuất và thúc đẩy liên kết doanh nghiệp.

Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận rằng mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc hỗ trợ doanh nghiệp, vẫn còn tồn tại khoảng cách khá lớn giữa chính sách ưu đãi hỗ trợ của nhà nước và thực tế tiếp cận của doanh nghiệp. Khoảng cách này chưa được thu hẹp chủ yếu do nguồn lực nhà nước có hạn, trong khi nhu cầu của doanh nghiệp rất lớn, một số biện pháp được ban hành nhưng khó có thể triển khai trên thực tế. 

Hơn nữa, các biện pháp ưu đãi, hỗ trợ chỉ triển khai ở cấp trung ương mà chưa được triển khai ở cấp địa phương, khiến cho quy mô và mức độ bao phủ của các biện pháp hỗ trợ không đến được số đông doanh nghiệp như mong đợi. 

PV: Trong gần 5000 DN CNHT, Cục Công nghiệp cho biết hiện mới có khoảng 160 DN được cấp giấy chứng nhận ưu đãi sản phẩm, dự án CNHT và đa phần là DN FDI. Bà đánh giá ra sao về kết quả này? 

Bà Nguyễn Thị Xuân Thúy: Con số 5.000 doanh nghiệp là thống kê toàn bộ các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ cho tất cả các ngành kinh tế. 

Tuy nhiên, chính sách ưu đãi không áp dụng cho mọi lĩnh vực hay cho mọi sản phẩm, dự án công nghiệp hỗ trợ mà hỗ trợ có chọn lọc, ưu tiên.

Chỉ những sản phẩm, dự án nào thuộc 6 ngành ưu tiên, gồm ô tô, điện tử, dệt may, da giày, cơ khí, và công nghệ cao đáp ứng các tiêu chí đưa ra tại Nghị định 111 và được liệt kê tại danh mục các sản phẩm ưu đãi thì mới đủ điều kiện được cấp xác nhận là sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển và hưởng ưu đãi. 

Trong khi đó, không có nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực ô tô, điện tử, công nghệ cao, cũng không có nhiều doanh nghiệp sản xuất sản phẩm CNHT ngành dệt may, da giày, hơn nữa, phần lớn các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này là doanh nghiệp FDI. 

Số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực cơ khí khá lớn, nhưng sản phẩm ưu tiên trong danh mục của ngành cơ khí lại quá ít so với các ngành còn lại, do đó, các doanh nghiệp cơ khí nếu không sản xuất phụ tùng linh kiện ô tô, điện tử thì khó có thể tiếp cận chương trình ưu đãi này. 

Đây có lẽ là một trong những nguyên nhân dẫn đến kết quả nêu trên. Trong thời gian tới, khi cập nhật, điều chỉnh danh sách sản phẩm ưu tiên, các cơ quan và hiệp hội ngành hàng (đặc biệt là hiệp hội CNHT và hiệp hội cơ khí) cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý, nghiên cứu, đánh giá và đề xuất danh sách phù hợp.

PV: Bà đã từng gặp nhiều DN CNHT. Bà nhận thấy điều DN tâm tư nhất là gì?

Bà Nguyễn Thị Xuân Thúy: Bất kể nền kinh tế nào muốn phát triển bền vững đều phải dựa vào năng lực tự thân, và năng lực cạnh tranh của một quốc gia phụ thuộc vào năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có quy mô toàn cầu của quốc gia đó. 

Thực tế là đầu tư vào hoạt động sản xuất nói chung và công nghiệp hỗ trợ nói riêng chịu nhiều rủi ro, đòi hỏi nguồn lực dài hạn hơn nhiều so với đầu tư vào các ngành, lĩnh vực khác, do đó, doanh nghiệp rất cần có sự đồng hành và hỗ trợ từ phía chính phủ nhằm đảm bảo môi trường kinh tế vĩ mô ổn định, môi trường kinh doanh lành mạnh, và dễ dàng tiếp cận các nguồn lực phục vụ sản xuất. 

Ngay cả chính phủ các nước phát triển vẫn có các chính sách khác nhau nhằm hỗ trợ doanh nghiệp ngành chế biến chế tạo duy trì năng lực cạnh tranh. 

Tại mỗi thời điểm, doanh nghiệp gặp những khó khăn thách thức khác nhau cần sự hỗ trợ từ phía chính phủ, nhưng với thời điểm hiện nay, phần lớn doanh nghiệp phản ánh rằng họ gặp khó khăn trong việc tiếp cận đất đai và nguồn vốn phục vụ sản xuất. 

Tiếp cận vốn với lãi suất cao là thiệt thòi lớn cho các doanh nghiệp trong nước khi phải cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài ngay tại thị trường trong nước và trên toàn cầu. Ưu đãi tiếp cận đất đai phục vụ sản xuất được quy định trong Luật Đầu tư và các văn bản dưới luật, nhưng hầu như chỉ các doanh nghiệp phát triển hạ tầng công nghiệp được hưởng lợi. 

Đến khi tiếp cận các khu công nghiệp, thì các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp nhỏ và vừa khó có thể cạnh tranh được với doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp FDI do nhu cầu sử dụng đất và tiềm năng về tài chính không lớn. Do đó, cần có khu CN dành riêng cho CNHT và SMEs với các chính sách ưu đãi, hỗ trợ cụ thể.  

PV: Có không ít DN CNHT của Việt Nam than phiền rằng họ khó tiếp cận vì thủ tục phức tạp. Để xong thủ tục thì cơ hội cho những đơn hàng lớn cũng đã qua. Theo bà, cần làm gì để giải quyết tình trạng này? 

Bà Nguyễn Thị Xuân Thúy: Các chương trình ưu đãi, hỗ trợ doanh nghiệp được cấp kinh phí từ ngân sách nhà nước chịu sự điều chỉnh của các luật, quy định về quản lý ngân sách nhà nước, nên việc giải ngân nguồn kinh phí từ ngân sách nhà nước thường mất nhiều thời gian hơn so với nguồn kinh phí khác. 

Biết trước những đặc điểm này doanh nghiệp sẽ có kế hoạch huy động nguồn vốn hợp lý hơn. Từ phía cơ quan nhà nước, với những chương trình có tỷ lệ giải ngân thấp thì nên tìm hiểu, đánh giá xem nguyên nhân nằm ở đâu để có biện pháp tháo gỡ, và trước khi triển khai chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, cần có hoạt động truyền thông tốt để thông tin đến được doanh nghiệp rõ ràng, cụ thể nhất. 

Nhiều doanh nghiệp chia sẻ rằng chương trình này, chương trình kia rất hay, nhưng đến khi biết thì chương trình đã sắp kết thúc rồi. Đối với doanh nghiệp, cần hiểu rõ đối tượng, mục tiêu của các chương trình hỗ trợ để quyết định tham gia, và có kế hoạch về huy động, sử dụng kinh phí phù hợp.

PV: Cơ hội tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu là rất lớn khi nhiều tập đoàn FDI dịch chuyển sản xuất. Bà nhận định thế nào về khả năng nắm bắt cơ hội này của DN CNHT VN?

Bà Nguyễn Thị Xuân Thúy: Khi các tập đoàn FDI quyết định lựa chọn Việt Nam là điểm đến trong quá trình dịch chuyển sản xuất của họ tức là họ đã thực hiện quá trình đánh giá, so sánh giữa Việt Nam với các nước khác từ trước đó cả năm trời, thậm chí là vài năm, và họ cũng đã cân nhắc, tìm kiếm nhà cung cấp từ trước đó. 

Do vậy, việc các doanh nghiệp trong nước ngay lập tức có thể tham gia chuỗi cung ứng khi các tập đoàn MNEs đầu tư vào Việt Nam mà chưa có sự chuẩn bị là điều khó có thể xảy ra. Cơ hội đến từ việc MNEs có nhà máy đặt tại Việt Nam là hiển nhiên vì có lợi thế để thực hiện JIT, giảm thiểu rủi ro về đứt gãy chuỗi cung ứng. 

Nhưng tham gia chuỗi cung ứng là phải chấp nhận cạnh tranh toàn cầu, cạnh tranh với chính các doanh nghiệp đang nằm trong chuỗi cung ứng, mà các doanh nghiệp của Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa thường không có thông tin về kế hoạch dịch chuyển của các tập đoàn này, cũng không có kinh nghiệm cạnh tranh quốc tế, thiếu thông tin, hiểu biết về các yêu cầu khi tham gia chuỗi cung ứng nên không có sự chuẩn bị trước. 

Các hiệp hội, cơ quan, tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp nên chủ động hơn nữa trong vai trò là cầu nối để giúp kết nối các nhà đầu tư tiềm năng với các doanh nghiệp trong nước. Muốn vậy, các hiệp hội, tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp phải có một cơ sở dữ liệu cập nhật về năng lực doanh nghiệp trong nước để giúp các nhà đầu tư dễ dàng tìm hiểu, phát triển chuỗi cung ứng trong nước. Thông tin về các doanh nghiệp giờ đây không chỉ đơn thuần về lĩnh vực hoạt động, địa chỉ liên hệ, mà phải bao gồm các thông tin cụ thể về các thông số kỹ thuật, trình độ công nghệ, máy móc thiết bị, khả năng giao hàng, và gần đây còn có thêm yêu cầu thông tin về tuân thủ luật pháp, quy định về lao động, môi trường…

PV: Năm 2023, bà kỳ vọng cần có đột phá nào cho các mục tiêu phát triển CNHT? 

Bà Nguyễn Thị Xuân Thúy: Ba năm vừa qua là một giai đoạn thử lửa thử vàng đối với doanh nghiệp trong nước, giúp thanh lọc những doanh nghiệp hoạt động yếu kém, không hiệu quả. Để có thể vượt qua được những khó khăn, thử thách trong ba năm vừa qua, các doanh nghiệp đã phải nỗ lực, tự thân vận động rất nhiều.

Nếu như năm 2023 có thể có những chính sách đột phá thì sẽ là nguồn lực tiếp thêm sức mạnh cho các doanh nghiệp phát triển, góp phần đạt được các mục tiêu về phát triển CNHT trong thời gian tới. Những đột phá đó chính là những giải pháp tháo gỡ nút thắt về vốn và đất đai cho doanh nghiệp, đã được đưa ra trong Nghị quyết 115 nhưng chưa được triển khai hiệu quả. 

Vốn vay ưu đãi, chương trình hỗ trợ lãi suất, hay khu công nghiệp dành riêng cho công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp nhỏ và vừa là những đột phá chính sách mà các doanh nghiệp CNHT đang kỳ vọng sẽ được triển khai trong năm tới.

Khánh Duy (thực hiện)

tin nổi bật

Muốn phát triển công nghiệp ô tô, Việt Nam cần phải làm gì?

Trong cuộc hội thảo liên quan đến phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam, các chuyên gia đã chỉ ra điều kiện cần thiết là phải đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng của các nhà sản xuất phụ tùng và linh kiện ô tô.

Gia nhập chuỗi sản xuất toàn cầu: Lối đi nào cho doanh nghiệp Việt Nam?

Việt Nam có khoảng 5.000 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ nhưng đến nay, mới có khoảng 300 doanh nghiệp là vệ tinh cho các Tập đoàn FDI. Số các doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn còn thấp so với kỳ vọng.

Thúc đẩy liên kết phát triển công nghiệp miền Trung

Miền Trung đã làm được rất nhiều trong việc liên kết phát triển du lịch, nhưng liên kết phát triển công nghiệp như thế nào đảm bảo công nghiệp hoá, hiện đại hoá vẫn là vấn đề nhiều địa phương đau đáu, mong mỏi.

Cần xây dựng các chuẩn doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ

Đó là nhấn mạnh của ông Nguyễn Văn Thành, đại diện Cục Ứng dụng và Phát triển công nghệ tại “Hội thảo Giải pháp và chính sách đồng hành hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam vượt khó khăn và đẩy mạnh khai thác giao thương” vừa diễn ra.

Ai sẽ giúp hoàn thành công nghiệp hóa của đất nước?

Thiếu doanh nghiệp dân tộc mạnh mẽ và phát triển, làm sao chúng ta hoàn thành các mốc thịnh vượng khi chỉ dựa vào doanh nghiệp FDI?

Doanh nghiệp Việt Nam sẵn sàng tham gia chuỗi cung ứng bền vững toàn cầu

Sáng 14/12/2022 , Tổ chức Hợp tác Phát triển Đức GIZ phối hợp với Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương tổ chức hội thảo với chủ đề “Chuyển từ tuân thủ sang chủ động thực hiện: Các doanh nghiệp Việt Nam sẵn sàng tham gia chuỗi cung ứng bền vững”.

Công nghiệp hỗ trợ là một trọng tâm trong lộ trình công nghiêp hoá

Nghị quyết đã đề ra 10 nhóm nhiệm vụ giải pháp chủ yếu bao phủ những vấn đề lớn trong thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa thời gian qua. Trong đó, công nghiệp hỗ trợ được coi trọng.

Doanh nghiệp điện tử Việt Nam cần làm gì để tiến sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu?

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, doanh nghiệp điện tử Việt Nam cần làm gì tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu? Bà Đỗ Thị Thúy Hương- UV BCH Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam đã có nhiều chia sẻ tại chương trình Đối thoại trực tuyến.

Ninh Bình đặt mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp hỗ trợ

Nằm trong vùng tứ giác phát triển kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh - Thanh Hóa, tỉnh Ninh Bình đang phấn đấu trở thành một trong những trung tâm công nghiệp hỗ trợ, kết nối chuỗi sản xuất và cung ứng trong vùng, trong cả nước.

Mỹ chi hơn 13 tỷ USD mua máy tính, đồ điện tử của Việt Nam

Xuất khẩu vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện của Việt Nam tiếp tục tăng tưởng ở mức 2 con số, trong đó Mỹ vẫn là thị trường chính.

Cơ hội sáng cho cho ngành công nghiệp điện tử Việt Nam

Ngành Công nghiệp điện tử của nước ta mặc dù hình thành chậm nhưng có tốc độ tăng trưởng khá nhanh, hứa hẹn có thể phát triển dựa vào những việc dịch chuyển chuỗi cung ứng của những ông lớn FDI.

Doanh nghiệp nội vẫn khó chen chân vào ngành cơ khí tỷ đô

Việt Nam có thị trường cơ khí quy mô lớn với hàng chục tỷ USD mỗi năm và ngày càng tăng. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cơ khí nội luôn trong tình trạng thiếu đơn hàng và bỏ lỡ có hội.

Triển lãm quốc tế về Công nghiệp hỗ trợ và Chế biến chế tạo chính thức khai mạc tại Hà Nội

Triển lãm quốc tế về Công nghiệp hỗ trợ và Chế biến chế tạo Việt Nam (VIMEXPO 2022) đã khai mạc sáng nay 16/11 với sự tham dự của hơn 200 doanh nghiệp với gần 300 gian hàng được trưng bày trên diện tích gần 5.000m2.

Thực thi chính sách lệch pha, doanh nghiệp thiệt đủ đường

Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước rất thiệt thòi về vấn đề tiếp cận vốn và đất đai, còn doanh nghiệp FDI lại đợc hỗ trợ thuận lợi nhiều thứ, nên phát triển hơn.

Bàn giải pháp rút ngắn khoảng cách thực thi chính sách công nghiệp hỗ trợ

Nhiều chính sách ưu đãi của Nhà nước được ban hành cho lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ Việt Nam phát triển như Nghị định 111/2015 hay Nghị quyết 115/2020 nhưng trên thực tế, còn khoảng cách lớn khi đi vào đời sống doanh nghiệp.

Công nghiệp hỗ trợ là trụ cột quan trọng của TP Đà Nẵng

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Đà Nẵng, ông Hồ Kỳ Minh cho biết, những năm qua, thành phố đã ban hành, thực hiện nhiều chủ trương, chính sách khuyến khích phát triển công nghiệp hỗ trợ.

Hơn 100 doanh nghiệp dự Hội nghị Kết nối công nghiệp hỗ trợ TP. Đà Nẵng năm 2022

Hội nghị Kết nối công nghiệp hỗ trợ TP. Đà Nẵng năm 2022 do Bộ Công Thương và UBND TP. Đà Nẵng phối hợp tổ chức trong 2 ngày 03 - 04/11. Dự kiến, sự kiện thu hút hơn 100 doanh nghiệp sản xuất CNHT thuộc các lĩnh vực: Cơ khí, điện tử, ô tô, bao bì.

Ưu tiên phát triển khu công nghiệp hỗ trợ và chính sách đột phá

Cần loại bỏ những mô hình già cỗi, thâm dụng lao động, phát thải cao tại các khu công nghiệp, khu chế xuất. Thay vào đó, cần phát triển mạnh các mô hình khu công nghiệp chuyên sâu như cho ngành công nghiệp hỗ trợ với các chính sách đột phá.

Nâng cao sức cạnh tranh cho các khu công nghiệp tỉnh Bình Dương

Xây dựng các khu công nghiệp theo hướng kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế số là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo đảm phát triển bền vững của tỉnh Bình Dương.

Ngành da giày Việt Nam phục hồi sau đại dịch Covid-19

Sau khoảng thời gian dài chịu ảnh hưởng nặng nền của đại dịch Covid-19, ngành da giày Việt Nam đã có những bước phục hồi, chuyển mình mạnh mẽ, tăng trưởng ấn tượng.