Nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, khi Hà Nội đang đẩy mạnh triển khai các công trình lớn và quyết tâm tạo bước chuyển trong phát triển, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng đã chia sẻ những trăn trở và ưu tiên hành động để khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực điều hành, đưa các mục tiêu phát triển thành kết quả thiết thực cho người dân.

Hà Nội đang triển khai nhiều công trình lớn để thay đổi diện mạo Thủ đô. Là người đứng đầu chính quyền thành phố, điều gì khiến ông trăn trở nhất?

Điều tôi trăn trở nhất hiện nay là làm thế nào để huy động và sử dụng thật hiệu quả mọi nguồn lực, nhất là nguồn lực cho hệ thống kết cấu hạ tầng chiến lược, để Thủ đô phát triển nhanh hơn, bền vững hơn.

Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, nhu cầu đầu tư cho hệ thống đường sắt đô thị và các công trình giao thông trọng điểm rất lớn. Đây là nhiệm vụ then chốt để giải quyết căn bản bài toán giao thông, đồng thời tạo động lực phát triển đô thị mới theo mô hình TOD.

Cùng với việc huy động nguồn lực, tôi cũng trăn trở về việc làm thế nào để đưa các nguồn lực đang có vào phát huy hiệu quả nhanh hơn. Vốn đầu tư công, đất đai, tín dụng, FDI trở thành khối lượng xây dựng thực tế, thành năng lực sản xuất và giá trị tăng thêm ngay trong những tháng cuối năm, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng từ 11% trở lên.

Có thể thấy hiện nay, diện mạo của Hà Nội đang thay đổi nhanh chóng với việc triển khai hàng loạt dự án giao thông, công trình trọng điểm. Để đồng thời triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn, Hà Nội dựa vào những nguồn lực nào, thưa ông?

Thời gian qua, nhiều công trình giao thông của Hà Nội đã có chuyển biến tích cực, nhất là ở khâu giải phóng mặt bằng. Cùng với sự chỉ đạo của Thành ủy, HĐND, UBND thành phố và sự vào cuộc của các cấp chính quyền, sự ủng hộ của người dân có vai trò rất quan trọng. Những cơ chế, chính sách mới về giải phóng mặt bằng đã góp phần tạo đồng thuận, giúp đẩy nhanh tiến độ các dự án.

Vành đai 1 đã thông xe kỹ thuật dịp 2/9 vừa qua. Các công trình hồ điều hòa và nhiều dự án như Vành đai 2,5 đoạn Nguyễn Trãi - Đầm Hồng, cầu Trần Hưng Đạo, cầu Tứ Liên, cải tạo, nâng cấp quốc lộ 6 đoạn Ba La - Xuân Mai, tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với Thủ đô cũng đang được thúc đẩy.

Trong thời gian tới, Hà Nội sẽ đồng loạt triển khai nhiều dự án quy mô lớn như các tuyến đường sắt đô thị, đường sắt quốc gia, tiếp tục khép kín các tuyến vành đai, hoàn thiện các cầu bắc qua sông Hồng, tuyến đường trục Tây Thăng Long theo quy hoạch… Đây đều là những dự án có tổng mức đầu tư rất lớn.

Để bảo đảm nguồn lực, thành phố đã tiếp cận theo hướng đa dạng hóa và khơi thông đồng bộ các nguồn lực.

Trước hết, ngân sách nhà nước được sử dụng có trọng tâm, trọng điểm. Kế hoạch đầu tư công năm 2026 khoảng 171 nghìn tỷ đồng được điều hành linh hoạt, ưu tiên các dự án có tính lan tỏa cao và triển khai thực hiện, hấp thụ tốt.

Cùng với đó, thành phố phát huy mạnh các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026, đặc biệt là cơ chế về tài chính, đất đai và đầu tư. Việc xây dựng và triển khai Đề án phát hành trái phiếu Thủ đô, trái phiếu công trình, trái phiếu xanh và các công cụ tài chính mới đang được nghiên cứu, triển khai để huy động vốn quy mô lớn.

Một nguồn lực quan trọng khác là đất đai gắn với phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng, hay mô hình TOD. Thành phố xác định giá trị tăng thêm của đất quanh các nhà ga đường sắt đô thị là nguồn lực chiến lược cho giai đoạn tới.

Hà Nội cũng chú trọng huy động nguồn lực xã hội và đầu tư tư nhân, FDI. Thành phố tập trung tháo gỡ vướng mắc để chuyển các dự án từ giai đoạn chuẩn bị sang triển khai thực tế, đưa đất đai, vốn và tín dụng vào tạo ra năng lực sản xuất và giá trị gia tăng.

Người dân rất quan tâm đến việc triển khai dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng và điều chỉnh cục bộ quy hoạch khu vực Hồ Gươm và phụ cận. Quan điểm của lãnh đạo thành phố khi thực hiện hai dự án này thế nào?

Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng được xác định là một trong 9 động lực phát triển của Thủ đô. Đây là trục chiến lược, trục không gian xanh trung tâm, đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị gắn với văn hóa sáng tạo, khoa học công nghệ dọc hai bên sông Hồng.

Thành phố yêu cầu nghiên cứu, triển khai thận trọng, bài bản, có tính toán khoa học và tuân thủ quy định pháp luật. An toàn thoát lũ, đê điều phải được bảo đảm, đồng thời hài hòa giữa phát triển đô thị hiện đại với bảo tồn di sản, văn hóa và chỉnh trang những làng xóm lâu đời.

Đặc biệt, việc tái định cư, bồi thường giải phóng mặt bằng phải đảm bảo áp dụng chính sách cao nhất theo Luật Thủ đô. Người dân được bố trí tái định cư tại chỗ hoặc gần nơi sinh sống, có hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật đồng bộ; không bố trí tạm cư; đầu tư xây dựng các khu tái định cư trước, đồng bộ hạ tầng mới thực hiện giải phóng mặt bằng.

Còn với Hồ Gươm, việc đề xuất Điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu đô thị H1-1B (khu vực hồ Gươm và phụ cận) và một phần Quy hoạch phân khu đô thị H1-1C nhằm cụ thể hoá định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm đã được UBND Thành phố phê duyệt. 

Theo đó, khu vực Hồ Gươm và vùng phụ cận sẽ được cải tạo, chỉnh trang, tái thiết tái cấu trúc trên cơ sở bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc, cảnh quan đặc trưng; đồng thời hình thành hệ thống công trình công cộng chất lượng cao, tăng cường kết nối không gian, đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị trong giai đoạn mới.

Việc mở rộng không gian để kết nối, tái thiết, cấu trúc lại các khu vực cải tạo, chỉnh trang, tạo lập thêm các không gian văn hóa đa dạng, góp phần hoàn thiện tổng thể khu vực Hồ Gươm và phụ cận được nghiên cứu đề xuất.

Đồng thời với đó là bảo tồn văn hóa, kiến trúc cảnh quan đặc trưng khu vực xung quanh Hồ Gươm; cung cấp thêm tiện ích cho du lịch chất lượng cao; cải thiện điều kiện về hạ tầng đô thị và môi trường cho khu vực, tạo các không gian kết nối Hồ Gươm với các quảng trường công cộng như quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, quảng trường Nhà thờ Lớn, quảng trường Lý Thái Tổ, quảng trường Nhà hát Lớn, quảng trường trước Tượng đài Vua Lê.

Một định hướng nữa là tạo lập thêm không gian quảng trường lớn trước trụ sở HĐND, UBND thành phố, tăng cường không gian cây xanh mặt nước nhằm nâng cao giá trị cảnh quan khu vực trung tâm nội đô lịch sử, đáp ứng nhu cầu hoạt động trong thời đại mới.

Hồ Gươm là không gian đặc biệt của Thủ đô, Thành phố xác định mọi quyết định liên quan đến không gian này phải được tiếp nhận, tiếp thu, nghiên cứu kỹ lưỡng, có cơ sở khoa học, phù hợp quy hoạch và đặc biệt phải tính đến ý kiến của nhân dân. 

Mục tiêu cuối cùng là bảo tồn và phát huy được giá trị đặc biệt của Hồ Gươm, để không gian này tiếp tục là một biểu tượng của Hà Nội và có giá trị lâu dài đối với các thế hệ mai sau. 

GRDP quý 3 của Hà Nội ước đạt 10,02%, lần đầu tiên trong năm đạt mức tăng trưởng 2 con số. Nhìn lại 9 tháng qua, ông nhận thấy những chuyển biến gì trong kinh tế và cách điều hành của thành phố?

Chuyển biến rõ nhất là kinh tế Hà Nội đã tăng tốc trong quý 3. Mức tăng 10,02% là cao nhất trong 3 quý đầu năm, đưa tăng trưởng GRDP 9 tháng lên 8,85%, cao hơn mức 7,92% của cùng kỳ năm trước và mức 8,22% của 6 tháng đầu năm nay.

Sự chuyển động diễn ra ở nhiều lĩnh vực. Chỉ số sản xuất công nghiệp 9 tháng tăng 9%, cơ cấu công nghiệp từng bước chuyển dịch theo hướng công nghệ cao và có giá trị gia tăng lớn hơn. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 810,9 nghìn tỷ đồng, tăng 15,6%. Nông nghiệp duy trì ổn định. Thu ngân sách tiếp tục tạo nguồn lực cho phát triển…

Thành phố đang tháo gỡ khó khăn cho các dự án ngoài ngân sách, đưa đất đai, vốn và tín dụng vào tạo năng lực sản xuất thực tế. Các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và công nghiệp hỗ trợ cũng đang hình thành những động lực tăng trưởng mới.

Trong 9 tháng, Hà Nội đã ban hành 28 quyết định thành lập cụm công nghiệp và cụm công nghiệp giai đoạn 2, mở rộng. Đến nay, 79 cụm công nghiệp đã đi vào hoạt động, nhiều cụm khác đang triển khai đầu tư hạ tầng.

Nhưng điều tôi cho là có ý nghĩa hơn cả là cách điều hành đang chuyển sang lấy kết quả thực chất làm thước đo. Chúng tôi không chỉ nhìn vào số vốn huy động, số dự án được chấp thuận hay số tiền giải ngân mà quan tâm những nguồn lực ấy đã tạo ra bao nhiêu khối lượng xây dựng, sản lượng, doanh thu, việc làm và giá trị tăng thêm.

Theo đó, thành phố chuyển từ giao nhiệm vụ định tính sang xác định cụ thể kết quả đầu ra; từ xử lý từng thủ tục riêng lẻ sang tháo gỡ đồng bộ vướng mắc của từng dự án, doanh nghiệp và động lực tăng trưởng.

Hà Nội có cơ sở nào để phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng 11% trong cả năm, thưa ông?

Việc hoàn thành mục tiêu tăng trưởng từ 11% trở lên trong năm 2026 và duy trì tăng trưởng ở mức 2 con số trong những năm tiếp theo là một thách thức. Tuy nhiên, đây là yêu cầu cần thiết để Hà Nội tạo bước chuyển về quy mô, chất lượng nền kinh tế và huy động đủ nguồn lực cho phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới.

Do vậy, Hà Nội kiên định mục tiêu, coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, được Thành ủy, UBND thành phố chỉ đạo quyết liệt. Quan điểm của thành phố là không chạy theo tăng trưởng bằng mọi giá mà phải tạo ra tăng trưởng thực chất, bền vững.

Những tháng cuối năm 2026, nhiệm vụ trọng tâm là chuyển nhanh các nguồn lực đang có thành kết quả tăng trưởng thực tế.

Thành phố đang tập trung vào 3 hướng. Trước hết là đẩy mạnh đầu tư công và các dự án hạ tầng trọng điểm, nguồn lực thành phố có tính chủ động cao nhất; tập trung giải phóng mặt bằng, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án chậm triển khai.

Tiếp đó là phát huy các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô để khơi thông nguồn lực, thu hút đầu tư xã hội; ưu tiên những dự án có khả năng tạo khối lượng, việc làm và giá trị gia tăng ngay trong quý 4.

Đồng thời, thành phố hỗ trợ sản xuất, thúc đẩy tiêu dùng, phát triển du lịch và kinh tế đêm trong mùa cao điểm cuối năm.

Về sự tự tin, tôi cho rằng thành phố có cơ sở để quyết tâm và tin tưởng, nhưng tuyệt đối không chủ quan. Hà Nội có quy mô kinh tế lớn, thị trường tiêu dùng rộng, nguồn nhân lực chất lượng cao và tiềm lực khoa học - công nghệ đáng kể. Kết quả 9 tháng cho thấy nhiều động lực đang chuyển biến tích cực.

Thành phố sẽ nỗ lực cao nhất, hành động quyết liệt nhất, phấn đấu hoàn thành ở mức cao nhất mục tiêu tăng trưởng năm 2026.

Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện!

Thiết kế: Phạm Luyện

Ảnh: Hoàng Hà, Kiều Oanh