Chàng rể Đức 2 năm đón Tết Việt, thành thục sắp mâm cúng, tảo mộ, hóa vàngHai năm liền được đón trọn vẹn Tết cổ truyền Việt Nam, chàng rể người Đức vừa háo hức, vừa xúc động trước những phong tục thú vị của ngày lễ truyền thống.
Nhà cổ 119 tuổi
Mặt tiền đường Nguyễn Thái Sơn (phường Hạnh Thông, TPHCM) có một ngôi nhà cổ xinh đẹp, lọt thỏm giữa những căn nhà phố khang trang. Đây là ngôi nhà cổ do gia đình ông Trần Thanh Xuân (73 tuổi) chăm sóc, quản lý.
Ông Xuân cho biết, ngôi nhà có từ thời ông cố của mình là cụ Trần Văn Bằng. Trước kia, cụ Bằng nổi tiếng giàu có, sở hữu đất đai rộng lớn ở vùng Gò Vấp xưa.
Khoảng năm 1907, sau khi sinh người con thứ 7, cụ Bằng tìm gỗ quý dựng ngôi nhà theo kiến trúc nhà rường Nam Bộ cho đại gia đình sinh sống.
Ngôi nhà có nhiều hàng cột. Hàng cột thứ nhất, còn gọi là cột cái, là không gian thờ tự chính của gia đình. Hàng cột thứ hai (cột nhì) nằm kế tiếp cột cái, được bố trí bộ bàn ghế tiếp khách. Hàng cột thứ ba và thứ tư, thường gọi là cột hiên, liên kết tạo thành phần hiên nhà...
Nhà có 3 cửa chính ghép từ nhiều tấm gỗ quý. Mái nhà trước đây lợp ngói âm dương, về sau xuống cấp nên được thay bằng ngói hiện đại.
Vách nhà khi xưa được làm bằng đất. Hiện hạng mục này cũng đã mục, được thay mới bằng tường gạch thông thường.
Dù vậy, căn nhà vẫn giữ được nền sàn lót bằng gạch tàu có từ thời dựng nhà. Những vì kèo trên mái ngói cũng hư mục, được gia đình ông Xuân thay bằng các thanh sắt.
Ngoài một số hạng mục xuống cấp, không thể phục dựng, gia đình ông Xuân gần như giữ nguyên khung nhà và cách bài trí bên trong như thời ông bà cố của mình.
Các hàng mục này gồm: hai bàn thờ bằng gỗ, chạm khắc tinh xảo nằm ở giữa nhà; 4 bức liễn khảm xà cừ có tuổi đời hơn trăm năm ở hai hàng cột giữa; 2 tranh kiếng ở bao lam…
Ông Xuân chia sẻ: “Sau năm 2000, tôi nhận nhiệm vụ chăm sóc, giữ gìn ngôi nhà cổ, là từ đường của dòng họ.
Mỗi ngày, ngoài việc lau chùi, quét dọn, tôi đều để ý những thay đổi nhỏ nhất của ngôi nhà. Ngoài tôi, những người trong dòng họ cũng quan tâm căn nhà. Hễ cần sửa chữa, mọi người đều chung tay góp sức”.
Đón Tết theo nếp xưa
Dịp Tết, căn nhà cổ của ông Xuân trở nên đông đúc, náo nhiệt từ những ngày 27, 28 tháng Chạp. Vào ngày này, gia đình ông, bất kể lớn nhỏ, đều chung tay tổng vệ sinh nhà cổ đón Tết.
Vách tường, mái ngói, những hàng cột và các bàn thờ bằng gỗ quý… đều được gia đình quét bụi, bồ hóng, tơ nhện rồi lau sạch bóng. Gia đình cũng chăm sóc, mua thêm các chậu hoa Tết như mai, đào, cúc… bài trí ở trước sân, hành lang, trong nhà…
Ngày 28 tháng Chạp, gia đình ông Xuân bắt đầu chế biến các món ăn truyền thống như: thịt kho tàu, bì cuốn… để chuẩn bị cho mâm cúng tổ tiên, ông bà.
Sáng 29 Tết, gia đình bắt đầu cắm hoa vào các lộc bình lớn, chưng đĩa quả tử, xếp trái cây vào chõ lớn để bày trên các bàn thờ trong nhà. Không gian nhà cổ được dán, treo thêm nhiều vật dụng trang trí Tết như câu đối đỏ, dây tiền vàng…
Anh Trần Thanh Lộc (SN 1991, con út ông Xuân) cho biết, gia đình có truyền thống bài trí 3 bình hoa lay ơn đỏ trên các bàn thờ chính với ý nghĩa tượng trưng cho sự may mắn, sung túc. Các bàn thờ nhỏ hơn thường được bài trí các bình hoa cúc, vạn thọ, lan…
Cũng trong ngày 29 Tết, gia đình ông Xuân bắt đầu ráp những tấm vải cổ - theo cách gọi của ông là tiền bàn - để trải lên 3 bàn thờ lớn trong nhà. Ông Xuân cho biết, các tấm tiền bàn với hoa văn tinh xảo này đã có từ thời ông bà của mình.
Suốt hơn 100 năm qua, những tấm vải được các thế hệ trong dòng họ gìn giữ, bảo quản cẩn thận và chỉ mang ra sử dụng vào dịp Tết để trải, treo tại các bàn thờ chính.
Trước đây, gia đình còn có thêm tấm y môn che trước bàn thờ cùng một bức hoành phi, song các hiện vật này đã hư mục, không thể phục dựng. Vì vậy, những tấm tiền bàn còn lại được gia đình trân trọng gìn giữ như bảo vật.
Anh Lộc chia sẻ: “Nhà cổ là từ đường dòng họ nên ngày Tết, tất cả mọi người đều phải về đây thắp hương cho ông bà tổ tiên, khiến không gian ở đây luôn đông đúc, náo nhiệt, ấm cúng.
Đêm giao thừa, đại gia đình quây quần bên nhau. Các thành viên ngồi trò chuyện, chia sẻ những điều bình dị nhưng ý nghĩa về một năm mới tốt lành, vạn sự hanh thông.
Mùng 1 Tết, sau khi cả nhà cúng giao thừa xong, tôi thường đại diện gia đình đi lễ chùa. Sau đó, cả nhà chúc Tết và cùng nhau mở tiệc chúc mừng năm mới. Người lớn trong đại gia đình chúc Tết, trẻ con thì nhận lì xì…
Những ngày trong Tết, nhà cổ đón tiếp nhiều lượt bà con, họ hàng đến thắp hương tổ tiên, ông bà. Không khí nhà cổ lúc nào cũng vui tươi, náo nhiệt, rộn rã cho đến hết Tết".
.svg){kind=icon}
