Mâm cúng mùng 1 Tết ở miền Bắc: 

Mâm cúng mùng 1 Tết ở miền Bắc thường được bày biện bằng 4 bát, 4 đĩa tượng trưng cho tứ trụ, 4 mùa, 4 phương. Các gia đình cầu kỳ hơn có thể làm 6 bát, 6 đĩa hoặc 8 bát, 8 đĩa. 

Bốn đĩa trong mâm cúng ở miền Bắc thường có: 1 đĩa gà luộc, 1 đĩa thịt lợn, 1 đĩa giò lụa và 1 đĩa chả quế. Ngoài ra, gia chủ còn chuẩn bị 1 đĩa xôi gấc với mong ước năm mới đỏ thắm như màu gấc, mang đến nhiều may mắn. 

Bốn bát gồm: 1 bát chân giò hầm măng, 1 bát bóng thả, 1 bát miến dong và 1 bát mọc nấm thả. Chân giò phải vừa nạc vừa mỡ, giữa bát còn có 1 miếng thịt ba chỉ vuông vức được khía làm 4, nở đều 4 góc.

Mâm cúng mùng 1 Tết ở miền Trung:

Mâm cỗ miền Trung thường đủ đầy các món từ khô đến nước. Hầu hết là các món mặn, gia vị đậm đà như: nem lụi, bò nướng sả ớt, lợn (heo) quay, gà quay, bò nấu thưng, củ cải kho nạc lợn, thịt nạc rim…

Ngoài ra, mâm cúng còn có thịt bò, thịt lợn (heo) ngâm nước mắm, bánh tráng, rau sống cuốn, thịt gà trộn rau răm, vả trộn, măng trộn, mít trộn làm khai vị.

Mâm cúng mùng 1 Tết ở miền Nam: 

Mâm cỗ miền Nam thường có chả giò chiên, lạp xưởng tươi, gỏi gà luộc xé phay, thịt kho trứng, canh khổ qua, kiệu, bánh tét… Trong đó, hai món thịt kho trứng và canh khổ qua không thể thiếu trong mâm cúng ở miền Nam.

Bên cạnh mâm cúng mặn, nhiều gia đình chọn làm mâm cúng chay dâng lên tổ tiên vào ngày mùng 1 Tết. Một số món ăn thường được chuẩn bị như: rau củ xào chay, đậu hũ (đậu phụ) chiên, đậu hũ xào nấm, canh nấm chay, xôi…

Theo nhà nghiên cứu văn hóa, chuyên gia phong thủy Phạm Đình Hải (Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam), cỗ cúng trong các ngày Tết như ngày mùng 1, mùng 2, mùng 3 chủ yếu là các phẩm vật đã làm sẵn, có thể chuẩn bị giống nhau. Quan trọng nhất là mâm cỗ cần có cơm nóng, canh nóng, rượu mới và nước mới.

"Theo tập quán truyền thống, trên ban thờ đã bày sẵn vàng mã, bánh chưng, ngũ quả, hoa tươi, các loại bánh kẹo… Vì thế gia chủ chỉ cần nấu cơm, canh, thay rượu, nước và thắp hương làm lễ 'mời các vị thần và gia tiên' là được", chuyên gia cho biết.

Sau khi chuẩn bị mâm lễ, gia chủ đọc bài văn khấn. Gia chủ có thể tham khảo văn khấn mùng 1 tết Nguyên đán chuẩn theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam - NXB Văn hóa Thông tin dưới đây:

Nam mô A Di Đà Phật (3 lần).

Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.

Con kính lạy Đức Đương lai hạ sinh Di Lặc tôn Phật.

Con kính lạy các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, bá thúc huynh đệ, đường thượng tiên linh và các hương hồn nội tộc, ngoại tộc.

Hôm nay là ngày mùng 1, tháng Giêng, năm Bính Ngọ.

Chúng con là:... Hiện cư ngụ tại:...

Nay theo tuế luật, âm dương vận hành tới tuần Nguyên đán, mùng 1 đầu xuân, đón mừng năm mới. Con cháu tưởng niệm ân đức tổ tiên như trời cao biển rộng, khôn đem tấc cỏ báo đáp ba xuân.

Chúng con cùng toàn thể con cháu trong nhà sửa sang lễ vật, oản quả hương hoa kính dâng trước án.

Kính mời các cụ cao tằng Tổ khảo, cao tằng Tổ tỷ, bá thúc đệ huynh, cô di tỷ muội, nam nữ tử tôn nội ngoại, cúi xin thương xót con cháu, linh thiêng giáng về linh sàng, phù hộ độ trì con cháu năm mới an khang, mọi bề thuận lợi, sự nghiệp hanh thông, bốn mùa không hạn ách nào xâm hại, tám tiết có điềm lành tiếp ứng.

Tín chủ chúng con đồng tâm kính mời các vị vong linh, tiền chủ, hậu chủ ở trong đất này cùng về hâm hưởng, phù hộ cho chúng con được bách sự như ý, vạn sự cát tường.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin chứng giám phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật (3 lần, 3 lạy).

Lễ cúng mùng 1 Tết thường được thực hiện vào sáng sớm mùng 1 âm lịch. Khoảng thời gian tốt nhất là từ 5h đến 11h.

Gia chủ cần lựa chọn trang phục nghiêm chỉnh, gọn gàng và có thể cùng toàn thể con cháu trong gia đình lễ.

Văn khấn cần đọc rõ ràng, nêu rõ ngày giờ, họ tên gia chủ, địa chỉ nơi ở và gia chủ phải thành tâm.

Ngày mùng 1, gia chủ nên kiêng cãi vã, nói điều xui và làm vỡ đồ vật trong nhà.