Để giải mã "thế trận lòng dân" phía sau những công trình xây dựng trường học ở Lai Châu, VietNamNet đã có cuộc trò chuyện với Đại tá Phạm Hải Đăng - Phó Giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan CSĐT Công an tỉnh – người trực tiếp tham gia điều hành các dự án.

Nhà báo Đoàn Bổng: Thưa Đại tá, việc Công an tỉnh được giao làm Chủ đầu tư 10/11 dự án trường vùng biên là chưa từng có tiền lệ. Đây đơn thuần là sự 'chia lửa' với chính quyền địa phương, hay ẩn sau đó là một thế trận an ninh chiến lược sâu xa?

Đại tá Phạm Hải Đăng: Rất vinh dự cho Công an tỉnh Lai Châu khi được giao làm chủ đầu tư 10 trên 11 trường tại 11 xã biên giới. Đây là nhiệm vụ chính trị hết sức quan trọng, thể hiện sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền cũng như sự kỳ vọng của nhân dân các dân tộc.

Ngay sau khi được phân công làm chủ đầu tư, Công an tỉnh Lai Châu thành lập Ban chỉ đạo xây dựng các trường do đồng chí Giám đốc Công an tỉnh làm Trưởng ban; đồng thời, phân công tôi là Phó trưởng ban thường trực, trực tiếp điều hành quá trình thực hiện nhiệm vụ, với sự tham gia của các phòng thuộc Công an tỉnh.

Dựa trên kinh nghiệm của Công an tỉnh Lai Châu với sự quyết liệt của Đảng uỷ, Ban Giám đốc và cá nhân Giám đốc Công an tỉnh, chúng tôi có thế mạnh là lực lượng công an cơ sở đông đảo, trách nhiệm cao. 

Thực hiện sự chỉ đạo trực tiếp của Bộ trưởng Bộ Công an trong những văn bản gần đây với mục tiêu "tăng tốc nhanh, hoàn thành sớm và chất lượng nổi trội", Công an tỉnh đã quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc.

Chúng tôi cũng xác định, khi những ngôi trường mới được xây lên, đây chính là nơi ươm mầm cho thế hệ trẻ, tạo môi trường giáo dục hiện đại để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho thế hệ mai sau. 

Thông qua quá trình xây dựng các trường học này, chúng tôi đồng thời phát động phong trào quần chúng. Đây chính là những điểm tựa vững chắc trong công tác đảm bảo an ninh, trật tự, giúp lực lượng công an hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Thực tế thi công tại các địa bàn biên giới chắc hẳn sẽ gặp phải những khó khăn đặc thù, xin Đại tá chia sẻ kỹ hơn về những rào cản trên thực địa và cách chủ đầu tư áp dụng "kỷ luật thép" để giải quyết bài toán này?

Đại tá Phạm Hải Đăng: Lai Châu có điều kiện mặt bằng hết sức khó khăn. Với yêu cầu mỗi trường phải có diện tích tối thiểu 5ha để đảm bảo sắp xếp các khối nhà, chúng tôi rất vất vả phối hợp cùng cấp ủy, chính quyền lựa chọn khu đất xây dựng phù hợp. Trong tổng số 10 trường, có 3 trường đã phải thay đổi vị trí. Chúng tôi đã thay 3 công ty tư vấn thiết kế và 1 nhà thầu không đảm bảo tiến độ.

Ví dụ như dự án trường ở xã Pa Tần, khối lượng đào đắp lên tới khoảng 300.000m3; hoặc tại xã Hua Bum, khi thi công gặp phải những túi bùn ngầm ở dưới mặt bằng, việc xử lý rất khó khăn. Chúng tôi đã phải áp dụng những công nghệ tiên tiến, phối hợp với những đơn vị uy tín để thi công đảm bảo an toàn nền móng công trình.

Khó khăn thứ hai là sự khan hiếm nhân công chất lượng cao. Ví dụ, ở các tỉnh miền xuôi, chi phí thuê khoán 1m2 khoảng 1,1 đến 1,2 triệu đồng, nhưng với Lai Châu, nhà thầu thi công đã phải thuê với giá 1,5 đến 1,6 triệu đồng. 

Khó khăn tiếp theo là nguồn vật liệu xây dựng. Chưa bao giờ có một lượng lớn trường học được xây dựng đồng loạt như thế, nên vật liệu xây dựng trở nên khan hiếm. Điều này dễ làm phát sinh tổng mức đầu tư.

Song, Công an tỉnh Lai Châu kiểm soát chặt chẽ ngay từ khâu tư vấn thiết kế và trong suốt quá trình giám sát, quản lý dự án. Chúng tôi đảm bảo tránh thất thoát và không bao giờ để phát sinh tiêu cực trong quá trình sử dụng kinh phí.

Khó khăn vật lý có thể vượt qua bằng máy móc, nhưng khó khăn về lòng dân trong giải phóng mặt bằng lại là một rào cản vô hình. Lực lượng Công an đã tạo sự đồng thuận trong nhân dân như thế nào thưa Đại tá?

Đại tá Phạm Hải Đăng: Có lẽ khó nhất là công tác giải phóng mặt bằng. Chúng tôi luôn xác định đây là khâu đột phá, ưu tiên hàng đầu. Chính vì vậy, Ban Giám đốc Công an tỉnh đã giao các phòng chức năng tiến hành dân vận, đặc biệt là lực lượng công an cơ sở trực tiếp gặp gỡ người dân để tuyên truyền, vận động.

Chúng tôi tự hào về lực lượng công an cơ sở. Ở Pa Tần, rất nhiều cán bộ, chiến sĩ công an xã có khả năng dân vận rất tốt. Đặc biệt, những cán bộ, chiến sĩ là người dân tộc địa phương, thấu hiểu văn hóa, cùng tiếng nói với đồng bào nên thực hiện công tác dân vận rất hiệu quả.

Chúng tôi thật sự xúc động khi tìm mặt bằng cho khu vực trường học ở Dào San. Mặt bằng cho ngôi trường này rất khó tìm. Ban đầu chúng tôi dự định chọn một khu vực hình yên ngựa nhưng diện tích không đảm bảo. Sau đó, chúng tôi tìm được một khu vực đáp ứng được yêu cầu, trong đó có một mảnh đất rộng 3ha là nơi sinh sống của một gia đình người Mông. 

Lúc đầu, gia đình không đồng ý, người cha kiên quyết không cho lấy đất để xây trường. Chỉ đến khi người con trai đang công tác trong lực lượng công an - về nhà động viên, gia đình không chỉ đồng thuận mà thậm chí còn hiến thêm đất. Chúng tôi rất trân trọng tình cảm và sự hy sinh đó.

Mặt bằng đã có, nhưng để xây dựng một cơ sở khang trang với trang thiết bị hiện đại thì lại đụng đến bài toán kinh phí.  Xin ông chia sẻ về cách "tiêu tiền" khi triển khai thực hiện các dự án này?

Đại tá Phạm Hải Đăng: Khi dự và chỉ đạo lễ khởi công trường liên cấp tại Pa Tần, Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Long đã yêu cầu chủ đầu tư phải sử dụng hiệu quả nguồn ngân sách, tránh lãng phí và đặc biệt phải phát huy tối đa nguồn vốn đầu tư.

Bên cạnh đó Giám đốc Công an tỉnh quán triệt toàn lực lượng phải đồng lòng, quyết tâm khắc phục khó khăn khi thực hiện các dự án với tinh thần khách quan, minh bạch, hiệu quả với mục tiêu cao nhất là “tất cả vì các em học sinh thân yêu". 

Chính vì vậy, khi triển khai các dự án, chúng tôi mời các nhà khoa học, nhà quản lý văn hóa, quản lý giáo dục cùng tham gia. Đồng thời, cử trực tiếp cán bộ chiến sĩ xuống tận các nhà máy để tham khảo giá, sau đó tiến hành lắp đặt demo những phòng học cụ thể. Từ đó, chúng tôi đánh giá chất lượng thiết bị cũng như giá thành.

Một điểm mới của Công an tỉnh trong quá trình triển khai là chúng tôi đã thành lập một Trung tâm chỉ huy chiến dịch. Hàng ngày, tất cả hình ảnh từ camera giám sát tại các hiện trường đều được truyền về trung tâm. Chúng tôi tổ chức giao ban hàng tuần, thậm chí giao ban hàng ngày để đánh giá tiến độ công trình.

Không chỉ khắt khe về kinh phí, Chủ đầu tư còn đưa văn hóa bản địa vào không gian trường học. Tại sao chúng ta lại đầu tư nhiều tâm sức cho văn hóa giữa lúc áp lực tiến độ đè nặng như vậy?

Đại tá Phạm Hải Đăng: Chúng tôi thấu hiểu giá trị văn hóa, cội nguồn của dân tộc. Chúng tôi đã mời các em học sinh cùng các thầy cô đến để lắng nghe nguyện vọng; thậm chí trực tiếp đến tận nơi các em đang học tập, sinh hoạt, ăn ngủ ra sao để lắng nghe tiếng nói của các em. Mục tiêu là làm sao các em không cảm thấy xa lạ khi đến trường mà luôn thấy ấm áp như ở nhà mình.

Trong các trường học, chúng tôi còn đưa vào những trò chơi dân gian phù hợp với các em, đặc biệt là tham khảo những mẫu nhà sàn, mẫu nhà trình tường.

Chúng tôi thành lập các nhóm làm việc với các chuyên gia trong các lĩnh vực khác nhau để thường xuyên trao đổi ý kiến. Điều này đã giúp chúng tôi có được những bản vẽ hoàn chỉnh về một ngôi trường vừa mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, vừa mang tính hiện đại và đáp ứng nhu cầu học tập của các em sau này.

Ngày 20/3, chúng tôi đã tổ chức một cuộc họp với các nhà tư vấn thiết kế để phát động cuộc thi thiết kế kiến trúc cổng trường và hạng mục trò chơi dân gian tại các trường biên giới. Dự kiến trong những ngày tới, ban tổ chức sẽ trao giải cho các đơn vị tham gia. Sau đó, chúng tôi sẽ triển khai thi công để phù hợp với kiến trúc của ngôi trường.

Đại tá được biết đến qua hình ảnh người chỉ huy dạn dày trong những chuyên án hình sự lớn. Vậy giữa khoảnh khắc một chuyên án kết thúc thắng lợi và khoảnh khắc ngắm nhìn những ngôi trường vùng biên đang dần thành hình, cảm xúc của một người lính có gì khác biệt thưa ông?

Đại tá Phạm Hải Đăng: Đó là một sự so sánh rất hay. Mỗi một chuyên án hình sự khi phá thành công đều mang lại cảm xúc dâng trào đặc biệt cho những cán bộ chiến sĩ tham gia cũng như người chỉ huy.

Đối với quá trình xây dựng trường học, cứ mỗi lần nhìn thấy một bản vẽ, một ý tưởng của nhà khoa học được chuyển tải thành sản phẩm thực tế, chúng tôi đều rất trân trọng và nhiều khi cũng mất ăn mất ngủ. 

Ví dụ như khi chuẩn bị tổ chức cuộc thi thiết kế cổng trường, đôi lúc tôi cũng suy nghĩ: kinh nghiệm đấu tranh phòng chống tội phạm thì mình có thể có, nhưng kiến thức chuyên sâu về kiến trúc, hội họa, nghệ thuật thì chắc chắn chúng tôi không thể so sánh với những nghệ sĩ tên tuổi, những nhà quản lý hay các kiến trúc sư.

Tuy nhiên, thế mạnh lớn nhất của chúng tôi là nhận được sự đồng thuận, ủng hộ và giúp đỡ to lớn từ mọi phía. Chính vì thế, chúng tôi luôn tin tưởng và rất hạnh phúc khi mỗi hạng mục hoàn thành sẽ góp phần dựng lên những ngôi trường khang trang, hiện đại để các em có điều kiện học tập tốt nhất.

Chúng tôi có niềm tin sâu sắc rằng, chính những ngôi trường này sẽ là nơi đào tạo nên những thế hệ cán bộ có đức, có tài. Trong tương lai, từ môi trường này, sẽ có rất nhiều em trưởng thành, vinh dự đứng trong hàng ngũ Công an nhân dân để tiếp nối nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự và đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Xin trân trọng cảm ơn Đại tá.

Nội dung: Đoàn Bổng
Ảnh: Lê Anh Dũng, Đức Hoàng, Công an Lai Châu
Video: Xuân Quý - Thiết kế: Thu Hằng

26 cây số ngược ngàn của em bé Lai Châu và 'chìa khóa' mở cửa vùng biên

Sang năm học tới, con đường đèo dốc 26 cây số ấy vẫn còn, nhưng điểm đến của Tính và hàng nghìn học sinh xã biên giới Pa Tần sẽ hoàn toàn khác.

Những 'cột mốc mềm' và hệ sinh thái đánh thức cội nguồn

Giữa sân trường Trung Chải lộng gió, Thào A Tính, cậu học trò lớp 1A2, đứng lặng. Đôi bàn tay nhỏ xíu rụt rè buông vạt áo bố.