Chia sẻ với VietNamNet, thầy Thịnh Văn Hải, giáo viên Văn của Trường THCS Tô Vĩnh Diện (Hà Nội) nhận định, cấu trúc đề Ngữ văn thi lớp 10 năm nay khá quen thuộc, với 5 câu hỏi đọc hiểu và 2 câu viết. 

“Ở phần Đọc hiểu, 5 câu hỏi liên quan tới nhận diện đặc trưng thể loại, đọc hiểu ý nghĩa từ ngữ, hình ảnh thơ. Các câu hỏi nhận biết, thông hiểu, vận dụng có tính chất đánh giá năng lực và phân loại học sinh rất rõ rệt”, thầy Hải nhận xét. 

Theo thầy Hải, câu 1 và câu 2 là những câu hỏi nhận biết tương đối đơn giản, học sinh chỉ cần xác định đúng thể thơ và các từ ngữ miêu tả thiên nhiên trong văn bản là có thể ghi điểm. Câu 3 về tác dụng của biện pháp tu từ là dạng quen thuộc, nhưng để đạt điểm tối đa, thí sinh cần phân tích đúng và làm rõ hiệu quả biểu đạt.

Trong khi đó, câu 4 đòi hỏi học sinh hiểu sâu nội dung ngữ liệu nên có khả năng phân hóa rõ. Câu 5 yêu cầu liên hệ với thực tiễn cuộc sống, buộc thí sinh phải bày tỏ quan điểm cá nhân và đưa ra lập luận thuyết phục để bảo vệ ý kiến của mình.

thầy Thịnh Văn Hải.jpg
Thầy Thịnh Văn Hải, giáo viên Ngữ văn của Trường THCS Tô Vĩnh Diện (Hà Nội) và học trò tốt nghiệp lớp 9 dự thi lớp 10 năm nay. 

Ở phần Viết, thầy Hải cho rằng, cả 2 câu cũng là dạng bài quen thuộc với học sinh.

Theo thầy, câu viết đoạn văn nghị luận văn học đòi hỏi học sinh có khả năng cảm thụ, phân tích và diễn đạt tốt. Thí sinh không chỉ phân tích một khổ thơ hay đoạn thơ cụ thể mà cần khái quát được hình ảnh những đứa trẻ trong toàn bộ ngữ liệu trước khi làm rõ các đặc điểm nổi bật. Đây cũng là câu hỏi có khả năng phân hóa thí sinh khá rõ.

"Với câu nghị luận xã hội, đề bài yêu cầu đề xuất giải pháp tạo nên những kết nối tích cực - vấn đề rất hay và có ý nghĩa với học sinh hiện nay, đòi hỏi các em có cái nhìn toàn diện, biết đặt mình vào trong các mối quan hệ trong đời sống mới có thể đưa ra giải pháp thuyết phục”, thầy Hải phân tích thêm.

Tổng quan, thầy Hải cho rằng đây là một đề thi cơ bản, đánh giá đúng năng lực học sinh và có khả năng phân hóa rõ rệt. Ngữ liệu lựa chọn là một bài thơ hay, không quá dễ, phù hợp với nhận thức, tư duy của học sinh lớp 9.

Thầy dự đoán với đề thi này, học sinh dễ dàng đạt 5-6 điểm; song để đạt điểm 7-8 đòi hỏi các em có tư duy và năng lực làm bài tốt.

Cô Trần Thị Thanh Xuân (giáo viên Trường THCS Nguyễn Du, phường Đại Mỗ, Hà Nội) cho rằng, đề thi vào lớp 10 Hà Nội năm nay được đánh giá khá cao về tính định hướng và sự phù hợp với tinh thần Chương trình phổ thông 2018. 

Điểm nổi bật đầu tiên của đề là cách lựa chọn ngữ liệu ngoài sách giáo khoa nhưng vẫn gần gũi, giàu cảm xúc và phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh. 

“Bài thơ ‘Trăng trong rừng và những đứa trẻ’ của Thanh Thảo mang vẻ đẹp trong trẻo, nhân văn, gợi mở nhiều suy nghĩ về trẻ em, thiên nhiên và khát vọng được kết nối với cuộc sống. Đây là ngữ liệu giúp đánh giá đúng năng lực đọc hiểu, cảm thụ và tư duy của học sinh thay vì kiểm tra khả năng học thuộc”, cô Xuân nói.

Theo cô Xuân, hệ thống câu hỏi đọc hiểu được xây dựng theo hướng phát triển năng lực rất rõ nét. Các câu hỏi bảo đảm học sinh ở nhiều mức độ đều có thể tiếp cận đề. Đặc biệt, câu hỏi vận dụng yêu cầu học sinh bày tỏ quan điểm về việc “bằng lòng với cuộc sống hiện tại hay dấn thân khám phá chân trời mới” là một điểm đáng chú ý.

“Đây không phải dạng câu hỏi có đáp án cứng mà mở ra không gian cho học sinh thể hiện chính kiến, tư duy cá nhân và khả năng lập luận. Điều này cho thấy đề thi đã chuyển mạnh từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực tư duy và quan điểm sống của người học”, cô Xuân nhận xét.

W-Quang Trung.   Đống Đa_3305.jpg
Thí sinh dự thi lớp 10 Hà Nội năm 2026. Ảnh: Phạm Hải.

Một điểm nổi bật khác, theo cô Xuân, là tính nhân văn xuyên suốt đề thi. Từ hình ảnh ánh trăng đến những đứa trẻ nơi rừng sâu, đề gợi lên sự quan tâm tới những mảnh đời còn nhiều thiếu thốn nhưng vẫn giữ được tâm hồn trong trẻo, hồn nhiên. 

Câu nghị luận xã hội về “sự kết nối với cuộc sống xung quanh” cũng rất sát với thực tế giới trẻ hiện nay trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh khiến nhiều người dần xa rời đời sống thật. Vấn đề vừa mang tính thời sự, vừa có giá trị giáo dục, giúp học sinh suy ngẫm về cách sống và trách nhiệm với cộng đồng.

“Tuy nhiên, nhìn ở góc độ phân hóa, đề thi khá ‘an toàn’. Đề không quá khó, không đánh đố và không tạo áp lực lớn cho học sinh. Phần lớn câu hỏi đều quen thuộc về dạng thức nên học sinh có học lực trung bình khá hoàn toàn có thể làm bài. Điều này có ưu điểm là giảm căng thẳng thi cử, nhưng cũng khiến độ phân hóa chưa thật sự mạnh đối với nhóm học sinh xuất sắc. Những em đạt điểm cao sẽ chủ yếu hơn nhau ở chiều sâu cảm nhận, khả năng lập luận và cách diễn đạt chứ không nằm ở độ khó của câu hỏi”, cô Xuân nói.

Cô Xuân nhận định, phổ điểm nhiều khả năng sẽ tập trung ở khoảng 7-8 điểm. Điểm 8,5 có thể xuất hiện khá nhiều ở những học sinh có kỹ năng làm văn tốt, biết cảm thụ và trình bày rõ ràng. Tuy nhiên, mức điểm từ 9 trở lên sẽ không nhiều bởi đề mở khiến việc đạt bài viết thật sự xuất sắc là không dễ.