icon navigator icon

Cách đây 50 năm, quân và dân ta đã tiến hành chiến dịch phòng không quy mô lớn, đánh bại cuộc tập kích đường không chiến lược, chủ yếu bằng máy bay B-52 của đế quốc Mỹ vào Hà Nội - Hải Phòng và một số địa phương miền Bắc, làm nên Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không”.

Hàng nghìn bài báo, hàng trăm cuốn sách đã được viết để lý giải câu hỏi: Vì sao một đất nước với tiềm lực kinh tế và quân sự kém xa Mỹ lại có thể bắn rơi hàng loạt máy bay B-52 - niềm tự hào của nền công nghiệp và biểu trưng cho sức mạnh răn đe của Mỹ.

Theo nhận định của các chuyên gia, nhà khoa học trong hội thảo "Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không 1972”-Sức mạnh Việt Nam và tầm vóc thời đại", kỳ tích chưa từng có ấy được tạo thành bởi nhiều nguyên nhân, nhưng dự báo sớm và tuyệt đối chính xác của Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc đế quốc Mỹ sẽ dùng B-52 tấn công ra miền Bắc, Hà Nội và sẽ thua trên bầu trời Hà Nội đã giúp quân và dân Việt Nam có thời gian chuẩn bị kỹ lưỡng về mọi mặt.

Không phải ngẫu nhiên mà Chủ tịch Hồ Chí Minh lại dành sự quan tâm đặc biệt tới B-52. Cuối năm 1967, sau khi nghe báo cáo của ông Phùng Thế Tài (lúc này là Phó Tổng Tham mưu trưởng phụ trách Phòng không - Không quân), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Sớm muộn rồi đế quốc Mỹ cũng đưa B-52 ra đánh Hà Nội, rồi có thua nó mới chịu thua... Phải dự kiến trước mọi tình huống càng sớm - càng tốt, để có thời gian suy nghĩ chuẩn bị… Ở Việt Nam, Mỹ sẽ nhất định thua. Nhưng nó chỉ chịu thua sau khi thua trên bầu trời Hà Nội”.

Đại tá Nguyễn Xuân Mai, nguyên Tổng biên tập báo Phòng không – Không quân, là một phóng viên chiến trường, đã có nhiều lần tác nghiệp khi Bác Hồ thăm, làm việc với Quân chủng Phòng không – Không quân. Trong lần tác nghiệp về Bác, ông đã có những bức ảnh để đời mà đằng sau đó là những câu chuyện lịch sử.

Mỹ đưa máy bay B-52 đến chiến trường miền Nam Việt Nam tháng 6/1965 đến tháng 4/1966 đã được gần 1 năm nên về mục tiêu, cách đánh B-52 bấy giờ là một vấn đề rất cần nghiên cứu, nhất là đối với bộ đội tên lửa. Trong khi đó, tên lửa và không quân của ta đã bắn rơi ở miền Bắc những chiếc máy bay không người lái ở độ cao từ 16-18km.

Ngày 24/3/1966, Bác Hồ nghe báo cáo, bộ đội tên lửa bắn rơi máy bay không người lái ở độ cao 18km, xác chiếc máy bay được đưa về phòng khoa học quân sự của quân chủng Phòng không – Không quân để nghiên cứu.

Đại tá Nguyễn Xuân Mai cho hay: “Bác bảo cho Bác xuống xem xác chiếc máy bay này. Thật ra mục đích Bác không phải đến xem như xem triển lãm, mà chính là để kiểm tra thực tế có đúng tên lửa ta bắn rơi được chiếc máy bay ở độ cao 18km hay không?”.

Đại tá Mai lúc bấy giờ với tư cách là phóng viên, được gọi sang để chụp ảnh sự kiện này.

Chỉ huy và lãnh đạo các lực lượng phòng không ở xung quanh khu vực Hà Nội đều được triệu tập đến đón Bác.

Trong gian phòng chừng 30m2, một xác máy bay không người lái tầng thấp 147-7 (bay ở độ cao dưới 1000m) do pháo cao xạ bắn rơi, xác chiếc máy bay gần như còn nguyên vẹn.

Còn một chiếc máy bay BQM-34A bị bắn rơi ở độ cao 18km đã vỡ thành những mảnh vụn, bày la liệt trên các mặt bàn để trong gian phòng. Riêng chóp chiếc máy bay này vì cao gần 3 mét bày trong nhà chật nên phải để ngoài sân.

Trưởng phòng khoa học quân sự của quân chủng báo cáo với Bác về tính năng kỹ thuật của chiếc máy bay không người lái tầng thấp 147-7. Nhưng Bác chỉ nghe lướt qua rồi vòng ra xem những mảnh vụn của máy bay không người lái tầng cao.

Bác chú ý nhìn kỹ bộ phận máy ảnh của máy bay không người lái tầm cao bị bắn rơi.

“Tôi phải ‘phục kích’ bên cửa sổ vì mấy mảnh trên máy bay được bày ngay đó, đoán thế nào Bác Hồ cũng đến xem. Y như rằng đến chỗ đó Bác dừng lại, đó là lần đầu tiên tôi được chụp ảnh Bác Hồ gần nhất, chỉ cách hơn 1m”, Đại tá Mai chia sẻ dù đã chụp Bác Hồ nhiều lần nhưng đây là lần đầu ông chụp được Bác gần như vậy.

Trưởng phòng khoa học quân sự giới thiệu với Bác: “Thưa Bác, đây là một bộ phận của chiếc máy ảnh được trang bị trên máy bay không người lái BQM-34A, nó được lắp cuốn phim dài 250m, rộng 60cm. Nếu nó bay ở độ cao 18km có thể chụp được một không gian rộng ở dưới đất rất rõ, nét từ 20-25km, chụp liên tục đến hết cuốn phim, trận địa của ta như thế nào, chiều ngang bao nhiêu cây số, chiều dài bao nhiêu cây số”.

Bác nghe đến đó vội rút trong túi ra chiếc kính trắng và đeo vào, Bác nhìn và đọc rất kỹ những dòng chữ trên mảnh máy bay. Chính thời điểm đó Đại tá Nguyễn Xuân Mai bấm được một kiểu ảnh, và bức ảnh lịch sử “Bác Hồ xem xác máy bay không người lái” được ra đời.

Sau khi xem xác máy bay xong, Bác ra ngoài sân xem bộ phận chóp của chiếc máy bay không người lái. Lúc này Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân Phùng Thế Tài báo cáo với Bác: “Thưa Bác, đây là đầu chóp của máy bay không người lái BQM-34A. Nó không phải bằng kim loại mà bằng vật liệu tổng hợp, đạn bắn vào nó không thủng, không cháy”.

Đại tá Mai nhớ lại, “Bác Hồ khi đó lấy tay dứt thử sợi amiăng. Tôi cũng có một bức ảnh lúc Bác Hồ dứt sợi amiăng”.

Sau khi xem xong, Bác và một số lãnh đạo của lực lượng Phòng không – Không quân vào họp riêng gồm ông Hoàng Văn Thái, Phó tổng Tham mưu trưởng quân đội; Phùng Thế Tài, Tư lệnh; Đặng Tính, Chính ủy quân chủng; Đỗ Đức Kiên, Phó Tư lệnh, Tham mưu trưởng phụ trách về tên lửa và hai Phó Chủ nhiệm Cục Chính trị; một phóng viên là ông Xuân Mai.

“Vào trong phòng làm việc, đồng chí quay phim không được vào, thành ra trong phòng rất tối, không có đèn đóm gì cả. Tôi rất khó khăn, tìm mãi chỗ đứng để làm thế nào có thể chụp được ảnh Bác Hồ đang tiếp xúc với các lãnh đạo của quân chủng. Cuối cùng chọn được một chỗ để chụp”, Đại tá Mai nhớ lại.

Bác khen các chiến sĩ có nhiều cố gắng. Bác rất thương đồng bào và chiến sĩ ta vất vả gian khổ trong điều kiện chiến đấu khó khăn. Bác nhận định, Mỹ đã đưa máy bay B-52 vào chiến trường miền Nam, liên tiếp gây tội ác thì sớm hay muộn sẽ đưa máy bay ra miền Bắc, kể cả đưa ra Hà Nội.

“Hôm nay, Bác thấy tên lửa của ta đã bắn rơi máy bay ở độ cao 18km, còn bay cao hơn cả B-52. Ở miền Nam nó chỉ bay cao độ 10 đến 12km. Như vậy tên lửa có khả năng bắn được tầm cao của B-52. Nhưng đánh thế nào để thắng, để rơi được B-52 không phải chuyện dễ, không phải cứ bắn tầm cao là rơi được. Vì thế muốn bắn được nó, các chú phải nghiên cứu”, ông Mai thuật lại những lời Bác căn dặn.

Bác giao cho Bộ Tư lệnh Phòng không - Không quân phải tích cực nghiên cứu cách đánh B-52 như thế nào, để khi nào nó ra miền Bắc thì quân ta có thể đối phó được.

Đại tá Mai kể: “Hôm đó chủ yếu Bác nhấn mạnh việc chuẩn bị đánh B-52 và kiểm tra xem khả năng chúng ta có thể bắn rơi được tầm cao như thế nào, đồng thời chỉ thị việc nghiên cứu cách đánh và làm thế nào đánh thắng được B-52”.

Tầm nhìn chiến lược sáng suốt của Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng với sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát của Người là nguồn sức mạnh to lớn, góp phần động viên, chỉ hướng, xây dựng quyết tâm cho bộ đội Phòng không – Không quân.

Quân và dân ta đã có thời gian năm để chuẩn bị và lập nên kỳ tích cùng quân và dân miền Bắc đánh bại cuộc tập kích đường không chiến lược chủ yếu bằng B-52 trên bầu trời Hà Nội cuối tháng 12/1972.

Thiết kế: Nguyễn Ngọc

Nỗi đau của pháo đài bay B52

Nỗi đau của pháo đài bay B52

Mùa đông 1972, hàng chục pháo đài bay rơi rụng ở Bắc Việt Nam, nhiều phi công thiệt mạng hay trở thành những vị khách bất đắc dĩ của "khách sạn Hilton Hanoi".

tin nổi bật

Thủ tướng kiểm tra dự án cao tốc Diễn Châu-Bãi Vọt, thị sát thi công hầm Thần Vũ

Trưa 28/1, Thủ tướng Phạm Minh Chính đi kiểm tra dự án thành phần Diễn Châu-Bãi Vọt thuộc dự án cao tốc Bắc-Nam phía đông giai đoạn 1, thăm hỏi, chúc mừng năm mới cán bộ, công nhân viên dự án, bà con nhân dân khu tái định cư.

Sách lược khôn khéo, chưa từng có trong lịch sử thế giới khi đàm phán Hiệp định Paris

Hai đoàn đàm phán miền Bắc và Chính phủ cách mạng lâm thời tham gia đàm phán Hiệp định Paris 'tuy hai mà một, tuy một mà hai'. Đây là sách lược rất khôn khéo và chưa từng có trong lịch sử thế giới.

Thủ tướng kiểm tra, đôn đốc các dự án cao tốc Bắc-Nam

Sáng 28/1, Thủ tướng Phạm Minh Chính đi kiểm tra các dự án thành phần Mai Sơn-Quốc lộ 45 và Diễn Châu-Bãi Vọt thuộc dự án cao tốc Bắc-Nam phía đông giai đoạn 1, thăm hỏi, chúc mừng năm mới cán bộ, công nhân viên, bà con nhân dân khu tái định cư.

Đề xuất Đại tá lên Thiếu tướng phải còn ít nhất đủ ba năm công tác

Bộ Công an đề xuất, sĩ quan được xét thăng cấp bậc hàm từ Đại tá lên Thiếu tướng phải còn ít nhất đủ ba năm công tác, trường hợp không đủ ba năm công tác do Chủ tịch nước quyết định.

Thủ tướng: Khẩn trương tập trung vào công việc sau kỳ nghỉ Tết

Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan, địa phương, tổ chức, đơn vị ngay sau kỳ nghỉ Tết phải khẩn trương, tập trung vào công việc, không để chậm trễ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, các hoạt động kinh tế-xã hội...

Thủ tướng bổ nhiệm Chính ủy Bộ Tư lệnh Tác chiến không gian mạng

Ngày 27/1, Thủ tướng Chính phủ quyết định bổ nhiệm Chính ủy Bộ Tư lệnh Tác chiến không gian mạng, Bộ Quốc phòng.

Quyền Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân: Sớm đưa Mê Linh lên TP trực thuộc Thủ đô

Quyền Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân đề nghị TP Hà Nội xây dựng huyện Mê Linh phát triển nhanh, toàn diện, sớm trở thành thành phố trực thuộc Thủ đô.

Thủ tướng: Đường Vành đai 4 tạo ra không gian phát triển mới cho Hà Nội

Theo Thủ tướng Phạm Minh Chính, với tuyến đường Vành đai 4, ngoài việc giải tỏa lưu lượng ô tô đi qua trung tâm, còn tạo ra không gian phát triển mới cho TP Hà Nội.

Chủ tịch Quốc hội: Nỗ lực, cố gắng đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động Quốc hội

Ngày làm việc đầu tiên sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, sáng 27/1 (mùng 6 Tết), Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã gặp mặt các ĐBQH chuyên trách ở Trung ương và toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động của Văn phòng Quốc hội.

Thủ tướng dâng hương tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh và phát động Tết trồng cây

Nhân Tết cổ truyền của dân tộc - Xuân Quý Mão 2023, sáng 27/1, tại Khu di tích K9-Đá Chông, Thủ tướng Phạm Minh Chính dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và dự lễ phát động Tết trồng cây "Đời đời nhớ ơn Bác Hồ".

50 năm Hiệp định Paris qua những con số đặc biệt

Cuộc đàm phán ở Hội nghị Paris diễn ra đầy cam go, phức tạp, kéo dài gần 5 năm, với 202 phiên công khai, 36 phiên gặp riêng bí mật, với 500 cuộc họp báo và 1.000 cuộc phỏng vấn, đàm phán.

Bí thư TP.HCM: Phải hành động để xứng đáng với sứ mệnh đầu tàu

Triển vọng trong năm 2023 của TP.HCM là bứt phá về hạ tầng, giúp thành phố phát triển nhanh, bền vững, tiếp tục xứng đáng là đầu tàu của cả nước như kỳ vọng mà Bộ Chính trị quán triệt khi ban hành Nghị quyết 31.

Giây phút xúc động của bà Nguyễn Thị Bình khi ký Hiệp định Paris

“Đặt bút ký vào bản Hiệp định Paris lịch sử rất xúc động, nghĩ đến miền Nam, nghĩ đến đồng bào, đồng chí, đến gia đình, bạn bè trên cả hai miền Nam - Bắc. Trong đời tôi, đây là vinh dự lớn...”, nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình chia sẻ.

Thủ tướng kiểm tra dự án cao tốc Nha Trang – Cam Lâm

Ngày 26/1 (mùng 5 Tết), Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đi kiểm tra dự án Nha Trang - Cam Lâm thuộc dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 1, thăm, chúc Tết cán bộ, công nhân viên làm việc tại đây.

Bộ Quốc phòng trả lời cử tri kiến nghị phải đi nghĩa vụ quân sự trước khi học đại học

Do điều kiện kinh tế đất nước và nhiều yếu tố chi phối nên chưa thể gọi hết nam thanh niên nhập ngũ. Hằng năm chỉ gọi nhập ngũ từ 3-3,2% trong tổng số thanh niên ở độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Hai cực tăng trưởng mới tạo sức bật cho Thủ đô

Theo Bí thư Thành uỷ Hà Nội Đinh Tiến Dũng, hai thành phố ở phía Bắc và phía Tây sẽ là cực tăng trưởng mới của Thủ đô, giúp kéo giãn mật độ dân cư nội thành và vực dậy kinh tế các huyện còn rất khó khăn.

Đêm không ngủ trước ngày ký Hiệp định Paris

VietNamNet giới thiệu những hồi ức của đồng chí Nguyễn Bình Thanh, thư ký của trưởng đoàn Nguyễn Thị Bình tại Hội nghị Paris 1973.

Thủ tướng: Hoàn thành dứt điểm, bảo đảm chất lượng tuyến cao tốc Tuyên Quang-Phú Thọ

Chiều 25/1, sau khi kiểm tra, đôn đốc dự án cao tốc Tuyên Quang-Phú Thọ, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã làm việc với tỉnh Tuyên Quang, tỉnh Phú Thọ và các bộ, ngành, liên quan về dự án này.

'Tôi rất vui khi có người gọi mình là nữ bí thư chuyển đổi số’

“Tôi rất vui khi có người gọi mình là 'nữ bí thư chuyển đổi số' và khi người dân trong tỉnh cũng đã bước đầu thích 'chuyển đổi số' cũng như ghi nhận những tiện ích mà chuyển đổi số mang lại".

50 năm Hiệp định Paris: Nhớ lại chuyện đi vào lòng địch bằng phương tiện của địch

Thực thi Hiệp định Paris 1973, lần đầu tiên trong lịch sử một cuộc hành quân thần tốc của phái đoàn Việt Nam từ Hà Nội đi vào lòng địch (Tân Sơn Nhất, Sài Gòn) bằng chính phương tiện của địch.