Lần đầu tiên tham gia kỳ thi tuyển sinh lớp 10 trong đơn vị hành chính mới của TPHCM, nhiều học sinh tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) mang theo sự hồi hộp, kỳ vọng về ngôi trường THPT mong muốn.
Mỗi năm một chủ đề, mỗi năm một bất ngờ
Trong nhiều năm qua, đề thi Ngữ văn tuyển sinh lớp 10 TPHCM luôn được cho là tạo được dấu ấn riêng. Không kiểm tra kiến thức đơn thuần, đề thi được xây dựng theo định hướng phát triển năng lực, khuyến khích tư duy độc lập và khả năng bày tỏ quan điểm của học sinh.
Từ năm 2019, TPHCM bắt đầu đổi mới mạnh mẽ cấu trúc đề thi. Đề gồm 3 phần: Đọc hiểu (30%), Nghị luận xã hội (30%) và Nghị luận văn học (40%), trong đó phần nghị luận văn học cho phép thí sinh lựa chọn câu hỏi phù hợp với sở trường. Cách ra đề này được đánh giá là "xa mà gần": Xa những khuôn mẫu học thuộc lòng nhưng lại rất gần với đời sống và tâm lý lứa tuổi học sinh.
Bước ngoặt rõ nét xuất hiện từ năm 2020 khi TPHCM bắt đầu xây dựng đề thi theo trục chủ đề xuyên suốt. Năm đó, chủ đề "Lắng nghe" được triển khai qua nhiều góc độ như lắng nghe để thay đổi, lắng nghe để yêu thương, lắng nghe để hiểu biết. Đề thi được đánh giá là khoa học, logic, giàu tính thời sự và có độ mở cao, tạo điều kiện cho học sinh sáng tạo.
Sau năm 2021 không tổ chức thi do ảnh hưởng của dịch Covid-19, đề thi năm 2022 trở lại với chủ đề "Bức thông điệp của thời gian". Chủ đề này hướng học sinh đến những suy ngẫm sâu sắc về giá trị của thời gian và hành trình trưởng thành. Cấu trúc đề kết hợp giữa định hướng chủ đề và kỹ năng đọc hiểu nhiều văn bản, giúp tăng khả năng phân hóa.
Năm 2023, chủ đề "Để những suy nghĩ cất lên thành lời" được đánh giá là một hướng đi mới mẻ. Dù đề thi khá dài nhưng nội dung gần gũi, thiết thực và phù hợp với năng lực nhận thức của học sinh tuổi 15. Nhiều giáo viên nhận định đây là một trong những đề thi giàu tính sáng tạo nhất những năm gần đây.
Năm 2024, đề thi mang chủ đề "Nhịp trái tim không chỉ dành cho riêng mình". Các câu hỏi hướng đến sự sẻ chia, lòng nhân ái và trách nhiệm với cộng đồng. Chủ đề gần gũi, giàu tính giáo dục nhưng vẫn đảm bảo khả năng phân loại thí sinh.
Đến năm 2025, chủ đề "Trên hành trình trưởng thành" tiếp tục nhận được nhiều lời khen từ giáo viên và học sinh. Đề thi chạm tới những vấn đề rất đời thường như gia đình, sự thấu cảm, tình yêu thương và các giá trị sống tích cực. Không chỉ kiểm tra kỹ năng làm văn, đề thi còn góp phần định hướng nhân cách cho người học.
Một thực tế đáng chú ý là dù được đánh giá cao về chất lượng, đề thi Ngữ văn lớp 10 TPHCM chưa từng ghi nhận điểm tuyệt đối trong nhiều năm qua. Đây là sự nghiêm khắc trong chấm điểm cho môn thi tưởng chừng dễ ăn điểm này.
Đề thi năm 2026 sẽ ra sao?
Nhìn lại hành trình nhiều năm, có thể thấy đề Ngữ văn lớp 10 TPHCM luôn hướng tới các giá trị nhân văn, khơi gợi suy nghĩ tích cực và tạo cơ hội để học sinh thể hiện tiếng nói cá nhân. Chính điều đó khiến mỗi mùa thi, câu hỏi "chủ đề năm nay là gì?" luôn trở thành tâm điểm chú ý.
Theo công bố của Sở GD-ĐT TPHCM, cấu trúc đề thi Ngữ văn năm nay tiếp tục được giữ ổn định như các năm gần đây. Tuy nhiên, sự ổn định về cấu trúc không đồng nghĩa với việc đề thi dễ đoán.
Theo thạc sĩ Nguyễn Phước Bảo Khôi, giảng viên Ngữ văn Trường Đại học Sư phạm TPHCM, ở phần làm văn, học sinh cần nắm vững kỹ năng viết đoạn văn và bài văn nghị luận. Với nghị luận xã hội, điều quan trọng là phải biết trình bày quan điểm rõ ràng, có lý lẽ và dẫn chứng thuyết phục.
Theo các giáo viên, chủ đề năm nay nhiều khả năng vẫn xoay quanh các giá trị sống, trách nhiệm cá nhân, hành trình trưởng thành, tình yêu thương, sự kết nối con người hoặc những vấn đề xã hội gần gũi với thế hệ trẻ. Dù chủ đề nào xuất hiện, điều quan trọng nhất vẫn là khả năng đọc hiểu ngữ liệu và bày tỏ quan điểm một cách logic, thuyết phục.
Theo thầy Bảo Khôi, đề thi thường được thiết kế theo ba mức độ nhận thức gồm biết, hiểu và vận dụng. Ở mức biết, học sinh cần trả lời chính xác và đầy đủ. Ở mức hiểu, các em phải phân tích, lý giải và triển khai ý rõ ràng. Còn ở mức vận dụng, thí sinh được khuyến khích đưa ra chính kiến, góc nhìn cá nhân nhưng vẫn phải đảm bảo tính logic và sức thuyết phục.
Nếu đề yêu cầu bàn về một hiện tượng hoặc vấn đề đời sống, học sinh có thể lựa chọn góc nhìn đồng tình hoặc phản biện, sau đó phân tích nguyên nhân, hệ quả và đề xuất giải pháp. Trong các bài viết dạng này, việc liên hệ vai trò của bản thân luôn là điểm cộng quan trọng.
Sáng nay, khi hơn 151.000 học sinh TPHCM mở đề thi Ngữ văn, câu hỏi về chủ đề năm 2026 sẽ chính thức có lời giải. Nhưng dù đề cập đến vấn đề nào, điều mà đề thi Ngữ văn TPHCM nhiều năm qua vẫn kiên trì theo đuổi là khơi gợi suy nghĩ, cảm xúc và tiếng nói riêng của mỗi học sinh trên hành trình trưởng thành.
Hoàn thành kỳ thi vào lớp 10 tại Đồng Nai, Khánh Phương tiếp tục có mặt tại TPHCM làm thủ tục dự thi sáng 31/5. Nữ sinh tự học tiếng Trung và kỳ vọng giành suất vào ngôi trường mong muốn.
Hơn 151.000 thí sinh TPHCM bắt đầu kỳ thi vào lớp 10 công lập năm 2026. Đây là địa phương có số lượng thí sinh thi vào lớp 10 đông nhất cả nước, cao gấp nhiều lần so với các tỉnh, thành khác sau khi mở rộng địa giới hành chính.
.svg){kind=icon}
