Luôn là môn có mặt bằng điểm cao nhất

Trong nhiều năm qua, Tiếng Anh luôn là môn có mặt bằng điểm cao nhất trong kỳ thi lớp 10 TPHCM. Với nhiều học sinh, đây là môn tạo lợi thế quan trọng trong cuộc đua vào trường công lập.

Từ năm 2022, TPHCM tăng thời gian làm bài môn Ngoại ngữ từ 60 lên 90 phút, đồng thời tính điểm hệ số 1 cho cả 3 môn Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ thay vì Toán, Ngữ văn hệ số 2 như trước. Sự điều chỉnh này cho thấy vai trò ngày càng lớn của Ngoại ngữ trong tuyển sinh và giáo dục phổ thông.

Năm 2025, môn Ngoại ngữ (chủ yếu là Tiếng Anh) có 76.451 thí sinh dự thi. Trong đó, 488 em đạt điểm tuyệt đối; 1.028 em đạt 9,75 điểm; 1.494 em đạt 9,5 điểm; 1.826 em đạt 9,25 điểm và 2.101 em đạt 9 điểm. Như vậy, có tới 6.937 thí sinh đạt từ 9 điểm trở lên. Phổ điểm tập trung từ 3,25 đến 9 điểm, phản ánh năng lực ngoại ngữ tương đối tốt của học sinh thành phố. Tuy nhiên, môn học này cũng ghi nhận 24.081 thí sinh có điểm dưới trung bình. 

Năm 2024, môn Ngoại ngữ tiếp tục dẫn đầu về số lượng điểm tuyệt đối với 1.707 bài thi đạt 10 điểm. Có 3.158 thí sinh đạt 9,75 điểm; 3.836 thí sinh đạt 9,5 điểm và 3.943 thí sinh đạt 9 điểm. Đây cũng là mức điểm xuất hiện nhiều nhất trong phổ điểm năm đó. Ở chiều ngược lại, trong gần 100.000 thí sinh dự thi, hơn 29.000 em có điểm dưới 5.

Năm 2023, khoảng 32% bài thi Ngoại ngữ đạt mức giỏi từ 8 điểm trở lên, cao nhất trong 3 môn thi cơ bản. Số thí sinh đạt điểm tuyệt đối lên tới 2.147 em, chiếm khoảng 2,2% tổng số bài thi, tăng mạnh so với 478 em của năm trước. Tỷ lệ bài thi dưới trung bình môn Ngoại ngữ năm đó là 32,3%, giảm đáng kể so với mức 44,8% của năm 2022.

Đề thi khó hơn nhưng vẫn xuất hiện nhiều điểm 10

Từ năm 2026, đề thi Tiếng Anh được xây dựng theo định hướng đánh giá năng lực thay vì kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức đơn thuần. Đây là thay đổi đáng chú ý nhất của môn thi này trong nhiều năm qua. Học sinh không chỉ cần nắm ngữ pháp và từ vựng mà còn phải biết vận dụng ngôn ngữ trong các tình huống thực tế. Trọng tâm đánh giá chuyển từ nhận biết kiến thức sang khả năng sử dụng tiếng Anh để giao tiếp, đọc hiểu và xử lý thông tin.

W-thi 10 TPHCM Nguyễn Huế 35.jpg
Học sinh TPHCM thi lớp 10. Ảnh: Nguyễn Huế

Ở phần Ngữ âm, thí sinh phải nhận diện chính xác cách phát âm và trọng âm. Phần Từ vựng - Ngữ pháp không chỉ kiểm tra kiến thức ngôn ngữ mà còn đánh giá khả năng phản hồi trong các tình huống giao tiếp đời sống.

Với kỹ năng Viết, học sinh phải sử dụng từ ngữ đúng ngữ cảnh, hoàn thiện câu có ý nghĩa và vận dụng linh hoạt các cấu trúc đã học. Trong khi đó, phần Đọc hiểu yêu cầu xử lý văn bản dài hơn, tìm kiếm thông tin và hoàn thành các bài tập điền khuyết dựa trên ngữ cảnh.

Đáng chú ý, đề thi xuất hiện thêm dạng câu hỏi yêu cầu viết cụm từ phù hợp dựa trên thông tin cho sẵn. Dạng bài này hướng tới việc đánh giá khả năng tra cứu, đọc chú giải từ điển và vận dụng ngôn ngữ trong thực tiễn thay vì làm bài theo khuôn mẫu.

Theo nhận định của nhiều giáo viên thuộc Hệ thống Giáo dục Hocmai, đề thi năm nay giữ ổn định về cấu trúc nhưng độ khó nhỉnh hơn năm 2025. Đề thi có tính thời sự, khả năng phân hóa tốt và ma trận kiến thức trải rộng từ mức nhận biết đến vận dụng cao.

Đề giảm các câu hỏi ngữ pháp mang tính ghi nhớ máy móc, thay vào đó tăng cường đánh giá khả năng hiểu bản chất ngữ pháp, cách sử dụng từ và vận dụng ngôn ngữ trong ngữ cảnh thực tế. Điều này làm giảm lợi thế của những học sinh học mẹo hoặc học tủ.

Nhiều giáo viên cho rằng điểm nổi bật nhất của đề thi năm nay là tính thực tiễn cao và hơi thở thời đại rõ nét. Đề giảm các câu hỏi thiên về ghi nhớ, tăng yêu cầu vận dụng ngôn ngữ trong bối cảnh đời sống.

Các chủ đề xuất hiện trong đề gắn với công nghệ, kỹ năng sống và những xu hướng phát triển hiện nay. Hàng loạt từ khóa hiện đại được đưa vào như AI, deepfake, cleaning robot, metro system, smartwatch hay music-streaming platforms.

Chẳng hạn, một câu hỏi từ vựng được đặt trong ngữ cảnh hệ thống metro tại TPHCM: “The new metro system in Ho Chi Minh City is useful. - It is. It reduces traffic jams”.

Dạng câu hỏi biển báo và thông báo tiếp tục là điểm mạnh của đề thi TPHCM. Các phương án nhiễu được thiết kế khá tinh vi, buộc học sinh phải đọc hiểu bản chất thông tin thay vì chỉ tìm từ khóa.

Phần Đọc hiểu cũng kiểm tra tư duy thay vì kỹ năng dò chữ. Nhiều câu hỏi yêu cầu suy luận hoặc nhận diện cách diễn đạt tương đương.

Đề thi cũng phân hóa khá mạnh ở phần Word Form và Viết lại câu. Đây là những phần thường được xem là “bộ lọc” dành cho học sinh khá giỏi. Thí sinh phải hiểu sâu ngữ nghĩa của câu để lựa chọn đúng dạng từ, đồng thời chú ý đến những chi tiết nhỏ như số ít, số nhiều hoặc tiền tố phủ định.

Trong khi đó, phần Viết lại câu đòi hỏi độ chính xác cao về cấu trúc ngữ pháp và khả năng chuyển đổi linh hoạt giữa các cấu trúc tương đương mà vẫn giữ nguyên sắc thái nghĩa.

Với đề thi này, nhiều giáo viên dự đoán số lượng thí sinh đạt 8 điểm sẽ khá lớn nhưng lượng điểm 9-10 có thể giảm so với năm trước. Phổ điểm chủ yếu được dự báo tập trung trong khoảng 5,5-6 điểm.

Dù vậy, môn Tiếng Anh sẽ tiếp tục xuất hiện nhiều điểm tuyệt đối bởi TPHCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu đều là những địa phương có thế mạnh về ngoại ngữ so với mặt bằng chung cả nước. TPHCM nhiều năm liên tiếp dẫn đầu về chất lượng dạy và học Tiếng Anh. Bình Dương có môi trường công nghiệp phát triển với tỷ lệ học sinh tiếp cận doanh nghiệp nước ngoài cao. Trong khi đó, Bà Rịa - Vũng Tàu hưởng lợi từ du lịch, dịch vụ và quá trình hội nhập quốc tế.