sapo (1).png
Tit 1 (1).png

Ung thư phổi từng là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do ung thư tại Việt Nam trước khi bị ung thư gan vượt qua. Dù vậy, đây vẫn là một trong những bệnh ung thư nguy hiểm nhất hiện nay khi số ca mắc mới và tử vong luôn ở mức rất cao.

Theo Globocan 2022, Việt Nam ghi nhận hơn 24.400 ca mắc mới ung thư phổi mỗi năm, đứng thứ ba sau ung thư gan và ung thư vú. Mỗi năm, hơn 20.000 người tử vong vì căn bệnh này.

Điều đáng lo ngại là phần lớn bệnh nhân được phát hiện ở giai đoạn muộn, khi khối u đã lan rộng hoặc di căn lên não, xương, gan. Trong khi đó, các chuyên gia cảnh báo ung thư phổi đang có xu hướng trẻ hóa với sự xuất hiện ngày càng nhiều ca bệnh ở người dưới 40 tuổi.

QUOTE 1 (2).png

Phó giáo sư Lê Thượng Vũ - Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cho biết phần lớn bệnh nhân ung thư phổi vẫn là người lớn tuổi, tuy nhiên xu hướng trẻ hóa đang ngày càng rõ rệt, đặc biệt ở nữ giới.

Theo bác sĩ Vũ, hút thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư phổi. Người hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh cao gấp khoảng 20 lần người không hút. Khoảng 85-90% số bệnh nhân ung thư phổi có liên quan đến hút thuốc lá chủ động hoặc thụ động.

Tuy nhiên, thuốc lá không còn là “thủ phạm” duy nhất.

Ở các nước châu Á, đặc biệt tại những đô thị ô nhiễm ở Việt Nam, bụi mịn và ô nhiễm không khí đang được xem là yếu tố nguy cơ đáng báo động.

Theo bác sĩ Vũ, nhiều nghiên cứu dịch tễ cho thấy các thành phố ô nhiễm nặng có tỷ lệ mắc ung thư phổi cao hơn rõ rệt so với nơi có không khí sạch.

Các nghiên cứu cho thấy bụi mịn có thể kích hoạt phản ứng viêm trong cơ thể, khiến tế bào dễ tăng sinh và tăng nguy cơ đột biến gene theo thời gian. Khi kết hợp với các đột biến thường gặp như EGFR, nguy cơ hình thành ung thư sẽ tăng lên đáng kể.

Ngoài ô nhiễm môi trường, các chuyên gia cũng ghi nhận yếu tố gia đình có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh. 

Tit 2 (1).png

Một trong những đặc điểm đáng sợ nhất của ung thư phổi là triệu chứng rất nghèo nàn ở giai đoạn đầu.

Theo bác sĩ Vũ, phần lớn bệnh nhân giai đoạn sớm gần như không có biểu hiện rõ ràng. Người bệnh thường chỉ ho kéo dài, đau tức ngực nhẹ hoặc khó thở thoáng qua. Những dấu hiệu này rất dễ bị nhầm với viêm phế quản mạn, viêm mũi dị ứng, trào ngược dạ dày thực quản, tác dụng phụ của thuốc huyết áp ức chế men chuyển hoặc bị đổ tại thuốc lá.

“Ho kéo dài trên 2 tuần về nguyên tắc phải nghĩ tới triệu chứng cảnh báo bất thường. Nhưng vì có quá nhiều nguyên nhân gây ho nên người bệnh thường chủ quan, tự đổi thuốc liên tục mà không nghĩ đến ung thư”, bác sĩ Vũ nói.

Không ít người chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện biến chứng di căn như đau nhức xương, đau đầu kéo dài, yếu tay chân, nhìn mờ hoặc rối loạn ý thức.

Chính vì vậy, ung thư phổi trên toàn thế giới vẫn là bệnh lý thường được phát hiện ở giai đoạn muộn. Nhiều bệnh nhân đi khám khi khối u đã rất lớn, thậm chí phát hiện vì đã di căn não hoặc di căn xương.

QUOTE 2 (3).png

Theo các khuyến cáo quốc tế, người hút thuốc lá kéo dài khoảng 20 năm và trên 50 tuổi nên tầm soát ung thư phổi định kỳ bằng CT ngực liều thấp, ngay cả khi chưa có triệu chứng. Tuy nhiên tại Việt Nam, số người chủ động tầm soát vẫn rất thấp.

Một trong những nguyên nhân là nhiều người vẫn nghĩ chụp X-quang phổi là đủ để phát hiện ung thư.

Theo bác sĩ Vũ, nghiên cứu trên hơn 20.000 người trong Thử nghiệm Sàng lọc Ung thư Phổi Quốc gia (Mỹ) đã chứng minh CT liều thấp mới thực sự hiệu quả trong phát hiện sớm ung thư phổi còn X-quang gần như không có nhiều giá trị tầm soát.

Hiện chi phí chụp CT liều thấp dao động khoảng 500.000 đồng đến 1,2 triệu đồng tùy cơ sở y tế.

Nhiều người lo ngại CT gây nhiễm tia nhiều hơn X-quang nhưng với các máy CT thế hệ mới, lượng tia của CT liều thấp gần tương đương một phim X-quang ngực thông thường và cho lượng thông tin vượt trội hơn rất nhiều.

Tit 3 (1).png

Theo các chuyên gia, khi phát hiện tổn thương nghi ngờ ở phổi, bước tiếp theo là sinh thiết để xác định có tế bào ung thư hay không.

Sau đó, bác sĩ sẽ đánh giá toàn diện dựa trên 3 yếu tố quan trọng gồm: Giai đoạn bệnh, thể trạng người bệnh và đặc điểm sinh học phân tử.

Nếu ung thư còn khu trú, bệnh nhân có thể được phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn khối u. Nếu bệnh tiến xa tại chỗ, điều trị thường phối hợp hóa trị và xạ trị đồng thời. Khi đã di căn, người bệnh chủ yếu điều trị toàn thân bằng thuốc.

Đặc biệt, sự phát triển của sinh học phân tử đã thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận ung thư phổi trong những năm gần đây.

QUOTE 3 (2).png

“Trước đây, ung thư phổi được xem là một bệnh chung. Nhưng hiện nay, bệnh được chia thành rất nhiều nhóm khác nhau dựa trên loại tế bào và đột biến gene”, bác sĩ Vũ cho biết.

Một ví dụ điển hình là bệnh nhân ung thư phổi giai đoạn 4 có đột biến ALK. Nếu đáp ứng tốt thuốc đích dạng uống, tỷ lệ sống sau 7 năm có thể đạt khoảng 50%.

Ngược lại, ung thư phổi tế bào nhỏ hiện là nhóm tiên lượng rất xấu. Nếu bệnh nhân không điều trị, thời gian sống trung bình chỉ khoảng 1-3 tháng.

Sự phát triển của thuốc đích, miễn dịch và y học cá thể hóa đã giúp nhiều bệnh nhân kéo dài thời gian sống thêm nhiều năm, thậm chí sống gần như bình thường nếu phát hiện đúng đột biến và đáp ứng điều trị tốt.

Tuy nhiên, khuyến cáo quan trọng nhất hiện nay vẫn là bỏ thuốc lá, giảm tiếp xúc với khói bụi, ô nhiễm không khí và chủ động tầm soát ở nhóm nguy cơ cao.

“Ung thư phổi không còn là án tử tuyệt đối. Nhưng với căn bệnh này, phát hiện càng muộn thì cơ hội sống càng thu hẹp nhanh chóng”, bác sĩ Vũ nói.

BOX (1).png