1.5 vạn dân mất ăn mất ngủ vì nguồn nước

- Trong một thời gian dài vài năm trời, hàng chục ngàn dân xã Phụng Châu mất ăn mất ngủ vì 6 mũi khoan nước của một doanh nghiệp được tiến hành thực địa tại xã. Nỗi lo lắng của họ, đó là nếu đơn vị này tiến hành khai thác nước ngầm, hàng vạn dân sẽ phải… nhịn nước!

Cả xã lo… mất nguồn nước

Thực trạng trên “âm ỉ” trong 5 thôn thuộc xã Phụng Châu (huyện Chương Mỹ, Hà Nội) từ năm 2008, nhất là những thôn có mũi khoan thăm dò nước của doanh nghiệp có tên Cty Phú Mỹ - đơn vị quản lý Khu công nghiệp Phú Nghĩa (huyện Chương Mỹ, Hà Nội).

Một trong sáu mũi khoan thăm dò nước ngầm tại xã Phụng Châu đang trở thành tâm điểm khiến cả xã kéo nhau đi kiện chủ dự án.

“Thời điểm 5 năm trước, khi thấy công nhân, kỹ sư mang thiết bị khoan nước đến địa phương khoan thăm dò 6 mũi khoan tại các điểm thôn Long Châu San, xóm Đồng, xóm “ủy ban”…, người dân chúng tôi rất mừng vì cứ ngỡ, đó là chương trình nước sạch đang triển khai. Người dân sẽ không phải dùng nước giếng khơi, nước mặt nữa…” – bà Nguyễn Thị Hồng, 65 tuổi, người dân xóm Long Phụng San kể chuyện.

Sáu mũi khoan thăm dò xong, kết quả hoàn toàn mỹ mãn: nguồn nước tương đối dồi dào, đủ cung cấp nước cho khu dân cư trên 10.000 dân, chất lượng nước đảm bảo. Thế nhưng, mấy năm trôi qua, nó vẫn “tênh hênh” ngoài trời, chỉ có đoạn ống sắt nhô lên khỏi mặt đất chừng 1 mét, nhiều cột đã hoen rỉ.

Năm 2012, lại một nhóm thợ về xã đào đường chôn ống dẫn nước. Đường ống này men theo con mương tưới tiêu nông nghiệp mới được bê-tông hóa kiên cố, nhưng thay vì dẫn đến nhà dân, nó lại… chạy một mạch ra khu công nghiệp Phú Nghĩa, cách Phụng Châu chừng 5 – 6km.

Đường dẫn nước khai thác dài gần 6km được đơn vị tự ý chôn trên địa bàn xã Phụng Châu.

“Chúng tôi không hiểu chuyện gì xảy ra, bởi nếu đường dẫn nước từ 6 mũi khoan này được khai thác, người dân địa phương sẽ rơi vào cảnh hết nước ngầm để sinh hoạt” – người đàn ông chăn bò tại cánh đồng thôn Phụng Nghĩa bức xúc.

Hơn một tháng trước, tại giếng khoan đặt ngay trong trụ sở ủy ban xã Phụng Châu, cty Phú Mỹ đã tiến hành bơm nước trong vòng sáu giờ đồng hồ liên tiếp để thau giếng, ngay lập tức, hàng chục giếng khơi của các hộ dân xung quanh bị cạn kiệt.

“Tại vị trí đặt mũi khoan, đất bị sụt lún một mảng bằng cái chiếu. Đấy là người ta mới chạy thử, nếu khai thác thực sự và với công suất lớn như thế, chắc chắn cả vùng Phụng Châu không chỉ cạn kiệt nguồn nước ngầm mà còn bị sụt lún, làm nứt nhà dân” – ông Nguyễn Kim Trọng, cựu chiến binh tại xã Phụng Châu lo lắng.

Sự việc lên đến đỉnh điểm vào cuối tháng 9: hàng trăm người dân tại các thôn đã kéo nhau lên trụ sở UBND xã để phản ánh. Sau đó, bà con tiếp tục “đưa sự việc lên Trung ương”, kéo đến Trụ sở tiếp dân của Trung ương để phản đối việc doanh nghiệp khoan 6 giếng lấy nước phục vụ KCN…

Khai thác nước từ vùng… kiệt nước?!

Phụng Châu là xã thuần nông. Trước, cả xã có 7 thôn với quy mô dân số lên đến trên 15.000 dân. Sau đó, hai thôn được “cắt” sang để thành lập một xã mới, Phụng Châu còn 5 thôn với số dân 11.000 dân.

Thêm 3.000 học viên của Trường ĐHSP Thể dục Thể thao, gần 1,5 vạn dân nhiều năm qua sống chủ yếu bằng nguồn nước mặt.

"Nếu đơn vị này khai thác, hệ thống nước ngầm sẽ kiệt, người dân sẽ đứng trước thảm họa không có nước sinh hoạt".

Bí thư xã Nguyễn Văn Lâm thông tin: mặc dù chỉ cách Hà Đông… một cây cầu nhưng Phụng Châu chưa có nước máy về. 100% hộ dân trong xã dùng giếng khơi, nước mặt trên sông Tích… để làm nước sinh hoạt.

Bí thư Lâm khẳng định, việc doanh nghiệp Phú Mỹ khai thác nguồn nước ngầm của địa phương là hoàn toàn phi pháp.

Đơn vị này mới có được giấy phép thăm dò nguồn nước chứ không phải giấy phép khai thác. Hơn nữa, Phụng Châu thuộc khu vực có mực nước ngầm trung bình, và được cảnh báo chỉ được khai thác với quy mô hạn chế phục vụ dân sinh chứ không đủ đáp ứng cho nhu cầu nước cho khu công nghiệp.

Ông Lâm viện dẫn: QĐ 161 của UBND TP Hà Nội ngày 09/1/2012 đánh giá Chương Mỹ nằm trong vùng hạn chế khai thác nước ngầm, vì nguồn nước ở đây được xếp loại trung bình và kém, chỉ nên khai thác nhỏ, phục vụ sinh hoạt ở nông thôn dưới 5.000m3/ngày đêm.

Bị người dân phản đối, chủ dự án đã phải dừng việc chôn đường ống dẫn nước. Ống nhựa được chất thành đống ven đường trong nhiều tháng qua.

Trong quyết định này cũng ghi rõ: “Tùy theo điều kiện địa chất thủy văn, trữ lượng tiềm năng, chất lượng nước, khả năng tự bảo vệ, điều kiện khai thác của từng khu vực mà bố trí các công trình khai thác và công suất cho hợp lý, đảm bảo khai thác bền vững, chú ý hiện tượng sụt lún mặt đất”.

Cảnh báo này đã được chứng minh khi Cty Phú Mỹ cho tiến hành “bơm thử” trong 6 giờ đồng hồ khiến khu vực xung quanh bị sụt lún, hàng chục giếng nước của người dân bị cạn.

“Nếu chúng tôi không phản đối, về lâu dài nguồn nước ngầm sẽ hết, người dân lại phải sử dụng nước sông không đảm bảo; còn nếu như có nước máy, chúng tôi cũng không có tiền để trả tiền nước hàng tháng được” – bà Hồng lập luận.

KCN Phú Nghĩa được thành lập với quy mô 170,1ha từ thời điểm năm 2007, thuộc địa bàn xã Phú Nghĩa, cách xã Phụng Châu vài km. Công ty Phú Mỹ làm chủ đầu tư việc xây dựng cơ sở hạ tầng cho KCN.

Thời điểm hiện tại, KCN này có 60 DN hoạt động với 9.000 lao động. Nhu cầu sử dụng nước tại KCN khoảng 4.000m3/ngày, đêm; đến năm 2014, khi có thêm 2 DN nữa đi vào hoạt động thì lượng nước cần phải đáp ứng ở mức 6.000m3/ngày, đêm.

Theo quy hoạch, KCN cần được cung cấp lượng nước từ 6.000 - 7.800m3/ngày. Thực trạng trên đã khiến các DN gặp khó khăn vì lượng nước dùng cho sản xuất và sinh hoạt bị thiếu trầm trọng.

Do trữ lượng nước ngầm tại KCN Phú Nghĩa ở mức thấp, mỗi ngày chỉ khai thác được 230m3/ngày, đêm, chủ đầu tư phải sử dụng thêm cả nguồn nước mặt của hồ điều hòa trong KCN. Phương án sử dụng nguồn nước mặt của sông Tích hay lắp đặt mạng lưới cấp nước, lấy nguồn từ nước mặt sông Đà cũng đã được tính đến.

Sau khi thực hiện các bước về thủ tục, được sự chấp thuận của UBND huyện Chương Mỹ, Công ty Phú Mỹ đã lập hồ sơ và được Bộ TN-MT cấp Giấy phép số 490 khoan thăm dò nước dưới đất vào năm 2010.

Sau khi khoan thăm dò, Cục Quản lý tài nguyên nước đánh giá các giếng đã thi công, lắp đặt ở xã Phụng Châu cơ bản đáp ứng yêu cầu cấp nước với công suất 6.000m3/ngày, đêm. Năm 2012, Công ty Phú Mỹ cũng được UBND TP Hà Nội cho phép đầu tư xây dựng nhà máy nước sạch có công suất 6.000m3/ngày, đêm với tuyến ống dẫn nước thô từ các giếng khoan tại xã Phụng Châu về KCN.

Kiên Trung