Từ vận động bà con thay đổi tập quán trong tang ma, giữ gìn vệ sinh môi trường đến hướng dẫn phát triển sản xuất, những người có uy tín ở xã vùng cao biên giới Dào San đang góp sức xây dựng nông thôn mới bằng những việc làm thiết thực.
Nói không với thuốc trừ cỏ độc hại, cựu trưởng bản Tráng A Cao cùng cộng đồng người Mông ở vùng cao Hua Tạt (Vân Hồ, Sơn La) tự chế vi sinh thảo mộc từ củ riềng, tam thất để bảo vệ vườn cây ăn quả sinh thái - hữu cơ, mang lại sinh kế bền vững.
Nhờ nỗ lực của một người phụ nữ Mường cùng sự đồng lòng của đồng bào Thái, những giống lúa cổ truyền, nếp nhà sàn, tri thức đi rừng và văn hóa di sản dần trở thành sinh kế bền vững ở bản Bướt (nay thuộc bản Hợp Thành, xã Vân Hồ, tỉnh Sơn La).
Ở tuổi 72, già Hồ Văn Giác ở xã Trà My (TP Đà Nẵng) vẫn thuần thục nghề đan lát, chơi được nhiều nhạc cụ, am hiểu nghi lễ và tiếp tục truyền dạy văn hóa Ca Dong cho lớp trẻ.
Biết điêu khắc, dựng nhà Gươl và chơi thành thạo nhiều loại nhạc cụ truyền thống, già làng A Lăng Đợi ở Đà Nẵng dành nhiều năm mang văn hóa Cơ Tu đi giới thiệu với du khách, đồng thời truyền dạy cho lớp trẻ.
Sinh ra và lớn lên tại bản Huổi Han, xã Bum Tở, tỉnh Lai Châu, Thàng Gạ Lớ và Vàng Thị Mai đã cùng vượt qua những khó khăn trong học tập, trở thành thủ khoa đầu ra của Học viện Dân tộc.
Một ấp ở Cần Thơ có trên 98% dân số là đồng bào dân tộc Khmer, phần lớn sống bằng nghề nông, nhưng lại có hơn 200 người theo nghề dạy học.
Ở tuổi 84, nghệ nhân Hốih Plát, thôn Azứt, xã biên giới Avương vẫn miệt mài bên những sợi mây. Trong căn nhà nhỏ, các sản phẩm đan lát được ông xếp ngay ngắn, từ mâm, gùi, talet đến hộp đựng đồ dùng, cung tên...
Ai Tiau Tiêi Ra Lũ (tên thường gọi Hồ Quang Tiến), chàng trai dân tộc Bru Vân Kiều sinh năm 1993, đang nỗ lực đưa những giá trị văn hóa của dân tộc mình đến gần hơn với cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, thông qua không gian mạng.
Ở tuổi 93, cụ Mai Huyên, dân tộc Khmer ở ấp Bưng Cóc, xã Mỹ Hương, TP. Cần Thơ, vẫn một lòng hướng về Phật pháp. Suốt 26 năm, cụ dành thời gian, công sức và tiền bạc để tự tay xây dựng nhà tháp đồ sộ, sưu tầm và chế tác hàng nghìn tượng Phật.
Tuổi cao, sức khỏe không còn như trước, già làng A Song Ba vẫn miệt mài lo việc cộng đồng. Ông từng hiến đất xây trường, vận động dân mở đường và hơn 20 năm duy trì tiếng kẻng mỗi tối nhắc trẻ em trong làng học bài.
Nằm chênh vênh giữa mây ngàn gió núi của xã Sơn Lương, tỉnh Lào Cai, thôn Giàng Pằng từng mang gam màu trầm mặc của sự thiếu thốn, nhọc nhằn. Thế nhưng, diện mạo bản Mông hôm nay đang bừng lên sức sống mới.
Đỗ vào lớp 10 với 17 điểm, Sùng A Ghư sống trên đỉnh Hin Phăng, cách trường 30km, đứng trước nguy cơ khó tiếp tục việc học vì gia đình nghèo. Biết hoàn cảnh, Hạt Kiểm lâm Mường Lát đã nhận em làm con nuôi, lo ăn ở, học hành trong những năm THPT.
Từ những điệu múa truyền thống, nữ đảng viên trẻ Đinh Thị Thu Thanh kết nối các thế hệ người Cơ Tu cùng gìn giữ văn hóa, đưa bản sắc quê hương đến du khách và mở thêm sinh kế cho người dân.
Từ lớp học dân ca, dân vũ, Ra Pát Ngọc Hà tự mày mò, chế tác nhiều nhạc cụ truyền thống của người Tà Ôi, mong những thanh âm bản làng được nhiều người biết đến.
Trước nguy cơ mai một nghề in khắc mộc bản kinh Phật, nghệ nhân trẻ Nguyễn Công Đạt đã lặn lội qua hàng trăm tự viện để tìm lại danh tính tiền nhân và nỗ lực nối mạch tinh hoa của cha ông.
Sau nhiều ngày lặn lội lên tận nương rẫy tìm và vận động học sinh trở lại trường, đến lễ khai giảng năm học mới, thầy Vũ Văn Tùng mới thực sự thở phào khi lớp có mặt đông đủ.
Ngày 2/9/1945, chàng trai Hoàng Huệ, 17 tuổi, người Yên Hưng, Quảng Yên cũ (nay là Quảng Ninh) cùng thanh niên địa phương treo cờ, băng rôn mừng ngày Độc lập. 81 năm sau, ở tuổi 99, ông đón Tết Độc lập trong niềm vui nhận Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng.
Trong lịch sử hình thành và phát triển của quốc gia dân tộc, đội ngũ trí thức nói chung, trí thức, người có uy tín của cộng đồng các dân tộc thiểu số luôn có những đóng góp quan trọng trong các cuộc chiến tranh, kháng chiến vệ quốc.
Có một nhà sư xứ Nghệ với tinh thần “hoa sen trong biển lửa” từng cầm cờ đỏ búa liềm đi biểu tình, lấy chùa làm cơ sở kháng chiến, trồng rau dền đỏ để nhuộm cờ Đảng… Cuộc đời của vị chân tu ấy luôn thể hiện rõ tinh thần nhập thế, hộ quốc an dân.
Thức trắng đêm đào hầm bí mật phía sau tượng Phật, Hòa thượng Thích Viên Hảo đã biến chốn thiền môn thành căn cứ F100 huyền thoại. Ít ai ngờ nhà sư khoác áo nâu bình thản đi giữa phố phường lại là một chiến sĩ biệt động Sài Gòn.
Rời Cao Bằng vào vùng biên giới Đắk Wil (Lâm Đồng) lập nghiệp, anh Bàn Thanh Minh không chỉ nỗ lực vươn lên thoát nghèo mà còn trở thành Bí thư chi bộ uy tín, góp phần đưa thôn Đoàn Kết ngày càng khởi sắc.
Từ những nương ngô, lúa phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết, ông Thao Nọ Gia (dân tộc Mông, Thanh Hóa) đã mạnh dạn chuyển đổi hơn 7ha đất trên núi cao sang trồng táo mèo. Mỗi năm, vườn cây mang về cho gia đình nguồn thu hàng trăm triệu đồng.
Hai năm qua, cứ mỗi dịp hè về, căn nhà nhỏ của anh Bàn Phụ Cán tại xã biên giới Đắk Wil (Lâm Đồng) lại rộn rã tiếng đọc bài của hơn 40 học sinh người dân tộc Dao Đỏ.
Hiểu tiếng nói, phong tục và tập quán của đồng bào Ê Đê, Trung tá Y Dham Byă - Phó trưởng Công an xã Quảng Phú (Đắk Lắk) chủ động tiếp cận và nắm chắc tình hình cơ sở, góp phần ngăn ngừa tội phạm, giữ vững an ninh trật tự và an ninh tôn giáo.
Mới 37 tuổi, anh Nguyễn Văn Huấn đã “một nách ba vai”: Bí thư Chi bộ, Trưởng xóm và Người có uy tín. Từ tranh chấp đất đai đến bất hòa gia đình, anh chọn cách đến tận nhà, nghe từng bên giãi bày rồi dùng cả “lý” và “tình” để hóa giải.
