25 năm tù oan vì thẩm phán bưng bít

Vụ án oan chấn động không chỉ ở hạt Williamson, Texas, Mỹ khi vị thẩm phán bít chứng cớ quan trọng, đưa một người đàn ông vô tội vào tù oan 25 năm.

Trong suốt 30 năm, Ken Anderson là bộ mặt của lực lượng thực thi luật pháp tại hạt Williamson, Texas. Khởi đầu là một công tố viên chuyên đề nghị tòa án phán quyết hình phạt mạnh tay, rồi 10 năm sau là người ra phán quyết.

Đầu tháng 4 năm nay, ông xuất hiện trong mái tóc bạc, trò chuyện với học sinh về hệ thống tư pháp hình sự và mối nguy ma túy. Sau đó, ông lại bước vào tòa án, nhưng với cương vị một bị đơn. Ông phải tới trình diện, lấy dấu vân tay, chụp hình và nộp 2.500 USD bảo lãnh. Ít giờ trước đó, một thẩm phán đã ký lệnh bắt giữ ông.

Ken Anderson tự biện hộ trước tòa. Ảnh: AP

Người vô tội vào tù

Không phải do uống say hay đi quá tốc độ, hay bất kỳ một hành vi vi phạm nào mà đôi khi quan chức gặp phải. Thay vào đó, vị thẩm phán của một thời bị bắt, bị kiện tụng vì vai trò đưa một người đàn ông vô tội vào tù.

Trong một vụ án nổi tiếng nhất của Anderson - trường hợp cáo buộc và phán quyết Michael Morton sát hại vợ - ông đã nắm giữ bằng chứng cốt yếu có thể bảo vệ được sự trong sạch của Morton. Người vô tội đã có 25 năm ngồi trong song sắt trước khi được thả tự do. Còn Anderson, người từng được vinh danh là Công tố viên của năm tại Texas, giờ đây có thể phải đối mặt với án tù 10 năm do vai trò trong vụ án oan sai của Morton.

Vị thẩm phán hiện tại chịu trách nhiệm giám sát điều tra trường hợp của Anderson đã bày tỏ sự quyết tâm điều tra tới cùng và không dung thứ cho cựu công tố viên một thời. "Tòa án không thể nghĩ tới trường hợp một công tố viên cố tình giấu nhẹm bằng chứng, tạo ra sự bất bình đẳng cho một bị đơn vô tội phải đối mặt với án giết người và tù chung thân đến như vậy", thẩm phán Louis Sturns nói.

Tại hạt Williamson, cáo buộc đưa ra làm chấn động bạn bè và đồng nghiệp của Anderson. Hành động của thẩm phán Sturns là rất nổi bật khi nó đi ngược lại lịch sử lâu dài tồn tại rằng, các công tố viên có hành vi sai trái thường ít khi bị xét xử, hay cáo buộc phạm tội. George Kendall, một luật sư bào chữa kỳ cựu đã nói rằng, trường hợp của Anderson là "chưa từng có trong tiền lệ".

Trở lại 26 năm trước, Michael Morton bị cáo buộc giết vợ. Trong phiên tòa xét xử, Anderson đã tạo ra không khí tràn ngập cảm xúc và nước mắt thương cảm. Lý thuyết của ông về vụ việc này là, Morton đã phát điên vì bị vợ từ chối quan hệ tình dục đêm trước. Anderson thậm chí còn nói với bồi thẩm đoàn rằng, kẻ sát nhân còn cố tình làm nhục thi thể vợ đã chết rồi đàng hoàng đi làm ở một siêu thị gần đó.

Bồi thẩm đoàn đã cân nhắc chưa đầy hai giờ đồng hồ trước khi kết tội Morton với án chung thân.

Luật sư quyết tâm, thẩm phán mạnh tay

Giờ đây lật lại vụ án, Anderson bị cáo buộc kết tội sai lầm, giữ lại các tài liệu của luật sư bào chữa cho Morton có thể minh chứng thân chủ của họ vô tội. Vị cựu công tố viên đã không giao nộp biên bản cuộc thẩm vấn, khi con trai của Morton gọi điện cho bà nói có con "quái vật" giết hại mẹ bé và rằng cha cậu không có ở nhà lúc đó. Anderson cũng giấu nhẹm báo cáo của cảnh sát về chiếc xe tải màu xanh đậu gần nhà nạn nhân, rằng một người lạ mắt đi vào rừng phía sau ngôi nhà thời điểm xảy ra án mạng.

Khi Morton ngồi tù 15 năm thì vụ việc bắt đầu có manh mối xem xét lại. Luật sư mới của Morton nhanh chóng đề xuất yêu cầu xét nghiệm ADN trên vết máu của chiếc khăn tìm thấy tại một công trường xây dựng gần nhà Morton. Ban đầu tòa án bác bỏ, nhưng Morton vẫn quyết tâm yêu cầu và cuối cùng họ đã có lệnh của kiểm tra ADN của tòa án. Kết quả là chiếc khăn mang máu của vợ Morton và ADN một người lạ, sau này nhận dạng là Mark Alan Norwood. Người này bị kết tội giết người và chịu án chung thân vào tháng 3 năm nay.

Thời điểm diễn ra phiên tòa xét xử Morton, thì kiểm tra ADN không tiến bộ như hiện tại, và cũng không có nhiều chỉ trích nặng nề về việc Anderson không xem xét chiếc khăn cẩn thận hơn. Nhưng mọi thứ không dừng lại ở đó. Vị luật sư sau đó đã thu thập các tài liệu từ văn phòng công tố viên. Sau nhiều năm nỗ lực, những gì luật sư có thực sự là "bùng nổ".

Trong số đó có tài liệu tám trang về cuộc trao đổi với mẹ nạn nhân của một sĩ quan cảnh sát; bản báo cáo cho rằng Morton có thể không phải kẻ giết người. Còn có cả báo cáo của cảnh sát trưởng về một người lạ mặt xuất hiện trong thời gian xảy ra án mạng. Anderson giữ lại toàn bộ hồ sơ này. Khi Morton được thả tự do thì các luật sư của anh có thể ngừng vụ việc tại đây, nhưng họ vẫn tiếp tục.

Luật sư của Morton đã thuyết phục một thẩm phán rằng đây là trường hợp cần phải điều tra. Lập luận pháp lý của họ còn thu hút được sự chú ý của công chúng với nhiều bài vở xuất hiện trên báo chí, đài phát thanh. Một phiên tòa được mở ra tháng 2/2013. Ở đó, ông Anderson đã cố biện minh cho hành động của mình và thậm chí còn lôi lý do giảm trí nhớ ra minh họa.

Trong phiên tòa, Thẩm phán Sturns đã xin lỗi người vô tội Morton nhân danh cơ quan tư pháp. “Bạn đã trải qua thử thách rất khó khăn, và bạn thể hiện rõ tinh thần tha thứ mà tôi rất ngưỡng mộ. Bạn là nạn nhân của một vụ xử án thất bại", ông nói.

Tháng 9/2013, thẩm phán hạt Williamson (Texas, Mỹ) Ken Anderson - người có thể phải đối mặt với án tù và tước quyền hành nghề do một vụ án oan sai - đã từ chức. Ông đã đệ trình thư từ chức lên Thống đốc Rick Perry, và được chấp thuận.

Anderson được bầu làm công tố viên của hạt khi theo đuổi vụ việc xét xử Michael Morton năm 1986-1987 rồi được bổ nhiệm làm thẩm phán năm 2002. Giới chức Hạt Williamson thậm chí còn dự kiến tổ chức phiên tòa đánh giá sự liên quan của ông Anderson trong phiên tòa oan sai xử Morton tội giết người năm 1987 hay không. Một sư luật sư cho rằng, ông này có thể mất giấy phép hành nghề luật ở Texas.

Anderson còn bị điều tra về các cáo buộc hình sự, nhưng chưa bị kết tội sau khi vụ án hàng chục năm được lật lại. Anderson có thể phạm tội gây hại cho cá nhân, nhẹ thì là giả mạo bằng chứng và coi thường tòa án. Tội giả mạo thường bị kết án 2-10 năm tù và nộp phạt 10.000 USD.