Năm yếu tố phải xem xét khi nhìn vào thị trường thương mại điện tử là: nền kinh tế vĩ mô, sự phát triển của internet và điện thoại thông minh, yếu tố địa lý, phương thức thanh toán và nhận thức của người tiêu dùng, ông Lê Xuân Long – Giám đốc Tiếp thị Lazada Việt Nam - phát biểu mới đây trong khuôn khổ các hoạt động của Ngày mua sắm trực tuyến (Online Friday).

Theo ông Long, nền kinh tế vĩ mô của Việt Nam có giai đoạn phát triển chững lại, đặc biệt trong các năm 2012-2014 nhưng từ 2015 đến 2018 thì nhiều dự báo lạc quan hơn so với hiện tại. Nếu chỉ xét trong khu vực Đông Nam Á thì Việt Nam có tốc độ tăng trưởng tương đối cao, có lẽ chỉ thua Philippines. Nếu thị trường phát triển tốt thì các ngành trong đó đều vận động theo và phát triển tốt, vì thế TMĐT nói riêng sẽ phát triển lên trong giai đoạn vài năm tới, ông Long dự đoán.

Về internet và sự phát triển của smartphone, theo ông Long, trong khu vực Đông Nam Á thì Singapore và Malaysia phát triển vượt bậc so với các nước và được xếp vào nhóm riêng. Nếu trừ hai nước này ra thì Việt Nam là một trong các nước dẫn đầu, xét về phát triển internet. Tuy vậy, một rào cản trong việc phát triển TMĐT cũng như thương mại trên nền di động (m-commerce) là sự thâm nhập của smartphone vào thị trường Việt Nam là tương đối thấp, thấp nhất trong khu vực hiện tại. Nhưng may mắn là trong thị trường hiện tại có các dòng smartphone giá rẻ của thương hiệu nhỏ đang được bán ra nên người dùng smartphone đang tăng lên. Đây là nền tảng cho sự phát triển của m-commerce ở Việt Nam sắp tới, ông Long nói.

Về địa lý, một hạn chế của Việt Nam hiện nay là tỷ lệ đô thị hóa còn thấp, thấp nhất trong khu vực. Điều này sẽ tạo hạn chế cho sự phát triển TMĐT, vì sức mua của người dân nông thôn yếu hơn người đô thị. Việc phổ biến internet ở nông thôn cũng ít hơn, và việc giao nhận hàng ở khu vực nông thôn hạn chế hơn do cơ sở hạ tầng chưa phát triển, do đó việc tiếp cận khu vực nông thôn – khu vực rộng lớn nhất ở Việt Nam – là thách thức. Việt Nam cũng có vùng địa lý hẹp và dài, phân rõ hai cực Nam - Bắc nên việc giao hàng toàn quốc sẽ khó khăn. Ông Long lấy ví dụ một nhà cung cấp ở Hà Nội hay TP.HCM muốn giao hàng cho các vùng xa ở hai đầu đất nước sẽ khó khăn và mất thời gian, khiến khách hàng phải chờ đợi.

Vấn đề thứ 4 là thanh toán, theo ông Long. Tỷ lệ dùng thẻ tín dụng ở Việt Nam khá thấp so với các nước trong khu vực. Người Việt vẫn quen với việc dùng tiền mặt hơn là thanh toán bằng thẻ. Khi mua hàng qua mạng, người Việt vẫn quen thanh toán bằng tiền mặt khi giao hàng, việc này dễ dẫn đến tình trạng người dùng hủy đơn hàng dù hàng đã chuyển đến tận cửa, làm mất chi phí của nhà bán hàng. Ngoài ra, người dùng thanh toán bằng tiền mặt thường chi tiêu ít hơn người dùng thẻ.

Vấn đề cuối cùng và quan trọng nhất chính là niềm tin của khách hàng. Ông Long dẫn số liệu điều tra cho biết, khi mua hàng qua mạng khách hàng thường lo lắng về chất lượng sản phẩm và dịch vụ của công ty cung cấp thương mại điện tử. Ngoài ra, khách hàng còn e ngại vấn đề chi phí giao hàng cao hoặc bị lộ thông tin khi giao dịch bằng thẻ có thể dẫn đến mất tiền.

Theo ông Long, người dùng cũng có tâm lý e dè kih mua hàng online, thường để những người khác dùng thử dịch vụ rồi mình mới thử; hoặc nhiều khách hàng lại có tâm lý muốn sờ tận tay sản phẩm, thấy an toàn mới mua.

Theo ông Long, những vấn đề liên quan đến người dùng là khó giải quyết nhất khi phát triển TMĐT. Phải làm sao để giành được niềm tin của khách hàng, làm sao để khách hàng cảm thấy thoải mái, làm sao để thấy mua hàng qua mạng là lợi ích, điều này mới khuyến khích người mua hàng qua mạng và thúc đẩy TMĐT phát triển.

Tóm lại, theo ông Long, những tín hiệu lạc quan của nền kinh tế vĩ mô sắp tới và sự phát triển internet Việt Nam có thuận lợi cho ngành TMĐT, nhưng vẫn còn những thách thức cần giải quyết: gia tăng lượng người dùng điện thoại thông minh, vấn đề giao nhận hàng khi mua bán qua mạng, việc thanh toán bằng thẻ, cuối cùng là giải quyết nhu cầu của người dùng vẫn muốn đi ra cửa hàng và sờ thấy được sản phẩm trước khi mua.