Trong giới văn học nghệ thuật, có 6 cây đại thụ đã vinh dự đón nhận danh hiệu Anh hùng Lao động gồm: Giáo sư Vũ Khiêu, nhà văn Sơn Tùng, Giáo sư Trần Thu Hà, họa sĩ Đặng Ái Nguyệt, nhà văn Minh Chuyên và Giáo sư Hoàng Chương.
Giáo sư Vũ Khiêu - "cây đại thụ" của nền văn hóa Việt Nam
Được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động vào năm 2000, Giáo sư Vũ Khiêu (1916 - 2021) là một hiện tượng hiếm có của trí thức Việt Nam hiện đại. Trải qua hơn 1 thế kỷ sống và cống hiến, ông không chỉ là nhà nghiên cứu triết học, xã hội học, văn hóa học mà còn là học giả Hán Nôm uyên thâm.
Giáo sư Vũ Khiêu là Viện trưởng đầu tiên của Viện Xã hội học Việt Nam. Sự nghiệp của ông không chỉ giới hạn trong những trang sách học thuật khô khan mà bao trùm trên nhiều lĩnh vực: từ công tác Đảng, dân vận, chính quyền, cho đến đối ngoại và nghiên cứu khoa học. Trong suốt cuộc đời kéo dài 105 năm, ông đã bền bỉ nghiên cứu sự giao thoa giữa văn hóa phương Đông và phương Tây, chắt lọc những tinh hoa nhân loại để làm giàu cho nền tảng văn hóa dân tộc.
Những công trình nghiên cứu đồ sộ của ông về triết học, đạo đức học và mỹ học không chỉ có giá trị lý luận sâu sắc mà còn mang tính ứng dụng thực tiễn cao, định hướng tư tưởng cho nhiều thế hệ nghiên cứu. Không dừng lại ở vai trò một nhà khoa học, Giáo sư Vũ Khiêu còn là một nhà văn hóa lớn, thể hiện một cốt cách sĩ phu Bắc Hà mẫu mực.
Nhà văn Sơn Tùng - Người "tạc tượng" Bác Hồ bằng ngòi bút
Năm 2011, nhà văn Sơn Tùng (1928 - 2021) trở thành nhà văn đầu tiên được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.
Nhà văn Sơn Tùng là một thương binh hạng 1/4. Trở về từ chiến trường với cơ thể đầy thương tích, mang trong mình mảnh đạn chưa thể gắp ra và bàn tay phải bị liệt, ông vẫn kiên cường cầm bút bằng sự nỗ lực vượt lên trên nỗi đau thể xác tột cùng. Di sản văn học lớn nhất và vĩ đại nhất của ông là hàng ngàn trang viết, các tác phẩm nghiên cứu, tiểu thuyết về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Tác phẩm kinh điển Búp sen xanh của ông không chỉ là một cuốn tiểu thuyết lịch sử mà đã trở thành một hiện tượng văn hóa. Tác phẩm đã được tái bản hàng chục lần, dịch ra nhiều ngôn ngữ và có sức ảnh hưởng sâu rộng tới nhiều thế hệ độc giả Việt Nam.
Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Trần Thu Hà - "Bàn tay vàng" nâng tầm âm nhạc cổ điển Việt Nam
Là một giáo sư đầu ngành piano, nguyên Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Nhà giáo Nhân dân Trần Thu Hà đã dành trọn vẹn cuộc đời mình cho sứ mệnh giáo dục nghệ thuật và đưa âm nhạc thính phòng Việt Nam vươn ra biển lớn.
Giáo sư Trần Thu Hà là minh chứng cho sự cống hiến toàn diện trên cả ba phương diện: đào tạo, biểu diễn và quản lý. Dưới sự dẫn dắt của bà, Học viện Âm nhạc Quốc gia đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ, vươn lên tầm cỡ khu vực. Bà đã trực tiếp giảng dạy và đào tạo ra nhiều thế hệ nghệ sĩ piano xuất sắc, những người sau này mang nhiều giải thưởng danh giá cho đất nước tại các cuộc thi quốc tế.
Họa sĩ Đặng Ái Việt và hành trình tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng
Năm 2020, danh hiệu Anh hùng Lao động được trao cho họa sĩ Đặng Ái Việt (sinh năm 1948), nữ họa sĩ nguyên là giáo viên Trường Đại học Mỹ thuật TPHCM. Hành trình nghệ thuật của bà không diễn ra trong những xưởng vẽ khang trang mà nằm trên những dặm đường đầy nắng gió của dọc dài đất nước.
Điểm sáng rực rỡ nhất trong sự nghiệp của họa sĩ Đặng Ái Việt là dự án nghệ thuật đặc biệt mang tên "Hành trình nét thời gian". Bắt đầu từ năm 2010, khi đã bước sang tuổi ngoài 60 - độ tuổi mà nhiều người chọn sự an nhàn, bà đã tự mình lái chiếc xe máy Chaly nhỏ bé rong ruổi khắp 63 tỉnh, thành để ký họa trực tiếp chân dung các mẹ Việt Nam Anh hùng.
Nữ họa sĩ coi hành trình gian khổ này là một "mệnh lệnh từ trái tim", là cách bà tri ân những người mẹ đã dâng hiến những người con ưu tú nhất cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Mỗi bức tranh của bà là một bản thiên thu tình ca về tình mẫu tử và lòng yêu nước.
Nhà văn Minh Chuyên
Năm 2024, nhà văn Minh Chuyên đã được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động bởi những đóng góp đặc biệt của ông cho văn học viết về chiến tranh trong thời hậu chiến. Là người lính trở về từ chiến trường, nhà văn Minh Chuyên (sinh năm 1948) đang nắm giữ kỷ lục châu Á với tư cách là tác giả có số lượng tác phẩm văn học, điện ảnh về đề tài hậu chiến nhiều nhất.
Gia tài của ông là một di sản đồ sộ với hơn 70 tập truyện, bút ký, kịch bản văn học. Ông còn là tác giả biên kịch và đạo diễn nhiều tác phẩm điện ảnh, truyền hình, phim tài liệu: Ông cố vấn, Huyền thoại tàu không số, Ký ức chiến tranh nhìn từ hai phía, Bức thông điệp lịch sử, Bất khuất Côn Đảo...
Giáo sư Hoàng Chương - "Đại sứ" của sân khấu dân tộc
Giáo sư Hoàng Chương (1927 - 2025) được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ Đổi mới năm 2021 ở tuổi ngoài 90. Ông là một tượng đài về việc nghiên cứu, bảo tồn và phát huy các di sản nghệ thuật quý báu như Tuồng, Bài chòi và võ thuật cổ truyền.
Năm 2000, sau khi chính thức nghỉ hưu, thay vì chọn cuộc sống điền viên, ông sáng lập và đảm nhiệm vai trò Viện trưởng Viện Nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc. Từ đây, ông đã tập hợp được một đội ngũ hùng hậu các trí thức, nhà khoa học, văn nghệ sĩ tâm huyết cùng chung tay giữ gìn "hồn cốt" của dân tộc.
Ông miệt mài viết sách, diễn giả, đem nghệ thuật Tuồng, Bài chòi đi giới thiệu khắp năm châu bốn biển, quảng bá sâu rộng văn hóa Việt Nam ra thế giới.
.svg){kind=icon}
