Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) sửa đổi sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2016 đánh dấu một bước phát triển mới về bảo đảm an sinh xã hội với nhiều quy định mới, nhiều chế độ chính sách hoàn thiện, đem lại lợi ích thiết thực cho NLĐ.

Quan tâm nhiều hơn tới lao động nghèo

Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Phạm Minh Huân, cho biết, hiện có khoảng 20% lao động tham gia BHXH. Trong cơ chế thị trường, mở rộng đối tượng tham gia để tăng quyền lợi cho NLĐ và đồng thời cũng tiến tới hoàn thành mục tiêu có 50-60% số NLĐ được đóng bảo hiểm, Luật BHXH sửa đổi đã mở rộng cho nhiều đối tượng tham gia.

BHXH bắt buộc bổ sung thêm 3 đối tượng mới: Người lao động có hợp đồng lao động từ 1 tháng đến dưới 3 tháng, người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, công dân nước ngoài.

BHXH tự nguyện cũng được thay đổi, không khống chế tuổi trần, hạ mức sàn thu nhập làm căn cứ đóng, đa dạng các phương thức đóng. Đặc biệt, Nhà nước sẽ có chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện cho một số đối tượng.

{keywords}
Luật BHXH sửa đổi mở rộng nhiều đối tượng tham gia 

Tăng mức trợ cấp ốm đau

Luật BHXH sửa đổi hoàn thiện nhiều chính sách có lợi cho NLĐ: Trợ cấp ốm đau một ngày bằng mức trợ cấp ốm đau theo tháng chia cho 24 ngày (thay cho mức hiện nay là 26 ngày.

Với NLĐ mắc bệnh thuộc danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày, sẽ được nâng mức trợ cấp từ 45% hiện hành lên 50% mức tiền lương đóng BHXH của tháng liền kề trước khi nghỉ việc.

Ngoài ra, còn tăng mức hưởng dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau ốm đau một ngày từ 25% lên 30% mức lương cơ sở.

Bổ sung nhiều chế độ thai sản

Luật BHXH sửa đổi tăng thời gian hưởng thai sản khi sinh con lên 6 tháng phù hợp với Bộ luật Lao động năm 2012.

Với trường hợp lao động nữ khi mang thai phải nghỉ việc dưỡng thai theo chỉ định của bác sỹ, chỉ cần đóng đủ BHXH từ 03 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh (quy định hiện hành là 06 tháng).

Luật mới cũng bổ sung chế độ thai sản cho lao động nữ mang thai hộ và người mẹ nhờ mang thai hộ. Thêm chế độ lao động nam được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản khi vợ sinh con, quy định trợ cấp một lần khi sinh con đối với trường hợp chỉ có cha tham gia BHXH.

Chế độ hưu trí

Luật mới quy định lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu đối với những trường hợp suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên. Tăng tỷ lệ giảm trừ do nghỉ hưu trước tuổi từ 1% lên 2% với mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi. Quy định các chế độ hưu trí đối với người bị phạt tù giam, ra nước ngoài để định cư.

Đối tượng được hưởng lương hưu cũng bổ sung thêm lao động nữ là người hoạt động chuyên trách hoặc không chuyên trách ở cấp xã khi nghỉ việc mà có từ đủ 15 năm đóng BHXH và đủ 55 tuổi thì được hưởng lương hưu.

Theo Luật BHXH sửa đổi, điều kiện về thời gian đóng BHXH để đạt được tỷ lệ hưởng lương hưu tối đa 75% sẽ được điều chỉnh theo lộ trình tăng dần thời gian. Theo lộ trình mới, NLĐ có thời gian đóng BHXH phải đủ 30 năm đối với nữ (trước đó là 25 năm) và 35 năm đối với nam (trước đó là 30 năm) thì đạt tỷ lệ hưởng lương hưu tối đa 75%.

Về BHXH một lần: Từ năm 2014, tăng mức trợ cấp BHXH một lần cho mỗi năm đóng BHXH từ 1,5 lên 2 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.

Tiền lương đã đóng BHXH cũng được điều chỉnh, đối với người bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 01/01/2016 thì tiền lương đã đóng BHXH được điều chỉnh trên cơ sở chỉ số giá sinh hoạt của từng thời kỳ áp dụng cho mọi người lao động, không phân biệt người lao động thuộc khu vực nhà nước hay ngoài nhà nước.

Đảm bảo bình đẳng trong BHXH

Luật BHXH 2014 đã xây dựng lộ trình tiến tới việc tính bình quân tiền lương, tiền công cả quá trình đóng BHXH đối với lao động trong khu vực nhà nước giống như khu vực ngoài nhà nước.

{keywords}
Lương hưu khu vực nhà nước sẽ được điều chỉnh giống khu vực tư nhân từ năm 2046

Song song với thay đổi cách tính lương hưu, luật cũng đưa ra lộ trình tiến tới điều chỉnh tiền lương, tiền công tháng đã đóng BHXN của lao động trong khu vực nhà nước theo CPI như đối với khu vực ngoài nhà nước.

Tổ chức thực hiện minh bạch

Người lao động có quyền tự quản lý sổ BHXH, hàng năm được cơ quan BHXH xác nhận về việc đóng BHXH, được yêu cầu người sử dụng lao động và cơ quan BHXH cung cấp thông tin về đóng BHXN.

Luật cũng quy định trách nhiệm của người sử dụng lao động định kỳ 6 tháng phải niêm yết công khai thông tin về việc đóng BHXN cho người lao động và niêm yết công khai thông tin đóng BHXN do cơ quan BHXH cung cấp hàng năm.

Ông Nguyễn Duy Phương, Phó giám Đốc BHXH tỉnh Vĩnh Phúc nhận định: “Luật BHXH sửa đổi năm 2014 có nhiều nội dung cải cách, bảo vệ tốt hơn quyền lợi của NLĐ, tăng cường khả năng bền vững cho hệ thống BHXH. Bên cạnh đó, Luật sửa đổi đã khắc phục được những bất cập, tồn tại của luật BHXH 2006. Hướng tới mục tiêu an sinh xã hội lâu dài hơn, đảm bảo quyền lợi của người lao động, đặc biệt luật BHXH 2014 là cở sở pháp lý quan trọng để thực hiện thành công mục tiêu nghị quyết 21 của Bộ chính trị, đó là phấn đấu đến năm 2020 BHXH cho mọi người lao động.

M.M (tổng hợp)