- Những người trẻ trong độ tuổi teen luôn có nhu cầu đi tìm “bản sắc” cá nhân, đó là nhu cầu khẳng đinh bản thân, hoặc nhắc nhở người khác về sự tồn tại của mình. Chịu tác động của nhiều mối quan hệ phức tạp trong xã hội khiến teen dễ bị sa chân vào những “hành vi mạo hiểm” nếu không có được sự định hướng đúng dắn trong hành vi, lối sống hay thiếu hụt  sự quan tâm đúng mức của gia đình, nhà trường và xã hội.

Bi kịch teen tìm cảm giác mạnh từ "bão đêm"

LTS: Trước những khó khăn, bế tắc của cuộc sống không phải ai cũng dám đương đầu, đối mặt. Không ít bạn trẻ tìm đến rượu, sex, và các thú chơi đem lại cảm giác mạnh như đua xe, tự hành xác để "quên sầu". Ranh giới từ thử đến lạm dụng rồi nghiện là rất mong manh. Nếu không có bản lĩnh, không có kỹ năng sống các bạn trẻ rất dễ sa chân vào "vũng lầy" không lối thoát.

Chuyên đề "Những hành vi mạo hiểm của giới trẻ" mong muốn gióng lên hồi chuông cảnh báo về những hành vi làm băng hoại đạo đức của giới trẻ. Chúng tôi mong muốn qua chuyên đề này, giới trẻ sẽ có cái nhìn sâu sắc hơn, biết phân biệt cái tốt cái xấu để từng bước hoàn thiện nhân cách của mình.
 

Nhu cầu xây dựng bản sắc là tất yếu

GS Alain J.Lemaitre (trường ĐH Haute Alsace, Pháp), người dành nhiều công sức để nghiên cứu về những hành vi mang tính thách thức trước cuộc khủng hoảng các giá trị đương thời của giới trẻ châu Âu cho biết: tìm kiếm bản sắc là nhu cầu tất yếu của mỗi cá nhân ở độ tuổi thanh niên để cá thể hóa hành vi, khẳng định vai trò trong nhóm, phân biệt mình với nhóm.

Việc xây dựng bản sắc cá nhân xảy ra đồng thời hai hiện tượng: vừa chấp nhận, củng cố các giá trị cơ bản nhưng vừa tìm kiếm các giá trị riêng, khác biệt.

Nếu phần lớn các bạn trẻ hoà nhập tốt và phát triển thực sự thì nhiều người trong số họ lại gặp phải khó khăn khi hoà mình với môi trường xã hội xung quanh, họ cảm thấy bị loại trừ và thường tỏ ra phải chịu đựng để sống, để gánh chịu và để lựa chọn. Khi đó họ sẽ có cảm giác như mình nằm ngoài rìa của xã hội.

Họ tự hỏi mình là ai? Đâu là ý nghĩa của cuộc đời? Và những người đó tìm giới hạn của mình với người khác, tìm bản sắc bằng mọi cách dẫn đến những hành vi mạo hiểm có thể gồm: sử dụng rượu, ma túy, đua xe, show hàng, hành hạ bản thân,…

Những hành vi này sẽ phát triển tăng dần khi trong họ cảm thấy sự bất an, không thoải mái, khó khăn trong việc hòa nhập với xã hội. Sự mạo hiểm cũng không giống nhau ở từng thanh niên.

Muốn khẳng định bản thân hoặc nhắc nhở những người khác về sự tồn tại của mình, lại dễ những thanh niên này có thể tìm đến rượu, ma túy, thuốc lá để quên đi những vấn đề khó khăn, hoặc là lái xe khi chưa có bằng lái, phô diễn cơ thể để tạo sự chú ý, hành hạ bản thân để giải tỏa áp lực,…

Hành vi mạo hiểm ở giới trẻ Việt

Ở Việt Nam hiện nay những hành vi mạo hiểm xuất hiện tương đối nhiều ở một bộ phận giới trẻ. Không ít tìm đến thú vui rạch tay, “tự thiêu” để giải tỏa áp lực gặp phải trong cuộc sống.

Bị bạn bè kích bác, rủ rẻ (chịu ảnh hưởng của nhóm), nhiều thanh niên có thể tìm đến rượu, thuốc lá, sex. Khi teen chơi với 1 nhóm bạn xấu, sống trong 1 nhóm thường xuyên chatsex, teen sẽ có nhu cầu đồng điệu với nhóm nghĩa là cũng trở thành kẻ chatsex.
Chat sex (Ảnh Ymoi)
Chuyên gia tâm lý Kim Quý nhận định, hiện tượng chat sex, “nghiện sex” ở một bộ phận giới trẻ ngoài xuất phát từ bản tình tò mò, muốn khám phá, có nguyên nhân chính do bạn bè rủ rê, khiêu khích. Khi đã thử lại càng được bạn bè cổ vũ nên nhiều thanh nhiên càng lao vào thế giới sex.

Việc giới trẻ lái xe mạo hiểm cũng chịu ảnh hưởng của nhóm, do không muốn mình phải ngồi sau một người bạn khác nên thể hiện sự dũng cảm, can đảm, chứng tỏ mình cũng làm được bằng cách đua với tốc độ lớn hơn gấp nhiều lần bình thường. 

Thời gian vừa qua, báo giới cũng tốn khá nhiều giấy mực cho những trào lưu “nổi loạn” diễn ra liên tục trong giới trẻ Việt như trào lưu show hàng tràn lan, các clip nữ sinh đánh nhau liên tục được phát tán,… Thực tế, không ít vụ nữ sinh đánh nhau được đề cập đến trong thời gian vừa rồi cũng chỉ để thể hiện “cái tôi”, những nữ sinh này mặc dù đời thường hiền lành lại thích tỏ ra “hổ báo”, muốn ai cũng biết tới mình nhưng không nghĩ đến hậu quả đối với bản thân và cả gia đình.

Khi những hành vi mạo hiểm này được lặp lại nhiều lần ở giới trẻ như một thú vui nó có thể dẫn đến một hiện trạng nguy hại hơn đó là hội chứng nghiện.: nghiện sex, nghiện ma túy, nghiện rượu, nghiện hành hạ bản thân, nghiện show hàng, ….và dĩ nhiên, những hậu quả, tổn hại về thể chất, tinh thân với bệnh nhân là vô cùng lớn.

Hãy thể hiện quyền được lắng nghe

GS Alain J.Lemaitre khẳng định: Khả năng tìm ra câu trả lời cho các câu hỏi: Tôi là ai? Đâu là ý nghĩa của cuộc đời?... nằm ở mối quan hệ của chính bản thân giới trẻ. Để một người trẻ xây dựng được bản sắc cho mình rất cần có người lắng nghe và tăng cường đối thoại với nhiều người.
Ảnh minh họa (Nguồn: kenh 14)
Giới trẻ cần lắng nghe người có uy tín, kinh nghiệm, người đi trước như một định vị quy chuẩn giá trị của cuộc đời để học tập, nắm bắt được những hậu quả nguy hại của những hành vi mạo hiểm như: lái xe tốc độ cao có thể bị tai nạn, có thể phải kết thúc cuộc đời; hay ma túy là thứ bào mòn cuộc đời. Từ nhận thức đúng đó, bạn trẻ sẽ có hành vi đúng.

Tiến sĩ tâm lý Kim Quý cho lời khuyên: giới trẻ nên chia sẻ tâm sự với gia đình, bạn bè để giải tỏa áp lực của sự cô đơn, xóa bỏ cảm giác bị bỏ rơi. Do đó, cha mẹ nên dành nhiều thời gian  để trao đổi, trò chuyện cởi mở với con cái.

Nếu cha mẹ chịu làm bạn với con, biết lắng nghe những khó khăn của con, hướng dẫn, chỉ dạy cho con lối sống đúng đắn, lành mạnh sẽ tạo sự gần gũi, tin tưởng từ con cái.

Sự giáo dục tốt từ nhỏ cũng là rất quan trong, điều này cần sự kết hợp của gia đình, nhà trường và xã hội: Khi lớn lên với một phông kiến thức chuẩn, người trẻ sẽ tự biết mình cần gì, hiểu rõ mình muốn gì, phù hợp với ai để kết bạn cũng như lựa chọn công việc, tình yêu...

  • Cao Thùy Thơm