1.jpg.jpg
Điện thoại đã được bình dân hoá tại Việt Nam.

Chập chững mở cửa thị trường

Ngày 27/10/2010, Báo Bưu điện Việt Nam đã tổ chức buổi toạ đàm “Viễn thông - Internet Việt Nam 10 năm thực hiện Chỉ thị 58” với sự tham gia của nhiều chuyên gia viễn thông và chuyên gia kinh tế. Phát biểu tại buổi toạ đàm, ông Mai Liêm Trực, Nguyên Tổng cục Trưởng Tổng cục Bưu điện cho biết, đặc thù của viễn thông là độc quyền tự nhiên vì thời kỳ đầu nó như một đơn vị sự nghiệp của cơ quan chính quyền, phục vụ cho lãnh đạo hoặc cho dân, dần dần nó là đơn vị sự nghiệp. Cùng với đó, nhận thức của một bộ phận lãnh đạo quá dè dặt và những níu kéo nhất định của tư tưởng cục bộ khiến quá trình mở cửa thị trường viễn thông của Việt Nam chậm hơn. Từ năm 1995, Chính phủ đã cho thành lập Viettel và SPT tham gia vào thị trường viễn thông. Thế nhưng suốt bao nhiêu năm vẫn không mở cửa được thị trường này vì Viettel và SPT quá nhỏ và bản thân cơ quan nhà nước cũng dè dặt trong vấn đề cấp phép. Mặc dù Tổng cục Bưu điện có điều kiện để từng bước mở cửa thị trường, nhưng cản trở cũng rất lớn, đặc biệt là về nhận thức.

“Quyết định cấp giấy phép đầu tiên duy nhất cho Viettel, không phải là ưu tiên hay chịu sức ép nào từ Bộ Quốc phòng mà vì chúng tôi tin cậy đội ngũ cán bộ của doanh nghiệp này đã có kinh nghiệm. Thứ hai là tôi bị sức ép rất nhiều về an toàn an ninh trong thông tin, trong khi đó Viettel là doanh nghiệp quân đội. Thứ ba, Viettel ban đầu mới có tài sản là 3,2 tỷ đồng. Nếu làm dịch vụ VoIP với đầu tư ít nhưng có thể thu lợi nhuận nhanh, doanh nghiệp này sẽ có tích luỹ phát triển các dịch vụ khác. Giờ đây tôi thấy chị bán rau, anh xe ôm đã dùng điện thoại di động. Tôi cảm thấy rất xúc động vì điện thoại đã được bình dân hoá”, ông Mai Liêm Trực nói.

Bài học cho ngành khác

Trả lời câu hỏi liệu bài học về mở cửa thị trường viễn thông có thể làm ánh xạ cho các ngành khác như điện, nước, ô tô mở cửa thị trường hay không? TS.Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế trung ương cho rằng, khi thị trường mở cửa, các ngành gia nhập đều có những điều kiện nhất định. Về bản chất, chúng ta cần một nền công nghiệp, cần một sự cạnh tranh với thế giới, cần có sự hiện diện của các doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi của sản phẩm đó. “Trong quan hệ so sánh thị trường ô tô với thị trường viễn thông, cách mở cửa thị trường viễn thông đã đi đúng hướng. Các doanh nghiệp viễn thông tham gia thị trường một cách có điều kiện. Thị trường viễn thông ngày càng mở rộng và càng ngày có sự cạnh tranh quyết liệt, đúng theo quy luật của thị trường”, TS. Thiên nói.

Đồng tình với quan điểm này, TS. Nguyễn Quang A cho rằng, chúng ta cần tiến hành tổng kết nghiêm túc 10 năm mở cửa thị trường viễn thông để có kinh nghiệm phát triển các ngành khác. Tuy nhiên, việc mở cửa ngành điện khác với viễn thông và lại càng khác với thị trường ô tô. “Tôi cho rằng với câu chuyện mở cửa thị trường, nếu Bộ Công thương và các bộ ngành liên quan đưa ra chính sách và để cho những người có liên quan thảo luận góp ý một cách cởi mở, xây dựng, thì chắc rằng nền kinh tế của chúng ta sẽ phát triển hiệu quả hơn”, ông Quang A nói.

Cần tổng kết 10 năm thực hiện Chỉ thị 58

Phát biểu tại buổi toạ đàm, TS.Trần Đình Thiên cho biết: Cách đây khoảng 1 năm, khi bàn về chiến lược phát triển kinh tế xã hội chuẩn bị cho Đại hội Đảng lần thứ XI, TS. Thiên đã có ý kiến cần phải tổng kết mô hình của Bình Dương và viễn thông. Bình Dương là một trường hợp đi vào rất sớm một thể chế hiện đại với tư duy mở cửa, chấp nhận cạnh tranh và đưa đưa ra tuyên ngôn “Chính quyền phục vụ doanh nghiệp”. Đối với lĩnh vực viễn thông - một trường hợp rất điển hình vì xuất phát ở một trình độ chung rất thấp nhưng đã vươn tới đỉnh cao công nghệ của thế giới bằng “ý chí” mở cửa thị trường. Thị trường này đã chấp nhận cạnh tranh để đi đến hình thành một thị trường ngày càng lành mạnh, khác hẳn với trường hợp của ngành công nghiệp ô tô nước ta. “Tôi thấy rằng, thị trường viễn thông có thể có những trục trặc trong bước đi nhưng hiện nay ngành viễn thông Việt Nam đã hình thành nên được một cấu trúc cạnh tranh tương đối tốt, tương đối hiệu quả. Cá nhân tôi vẫn mong muốn rằng Bộ TT&TT cùng các đơn vị khác có một sự tổng kết hết sức nghiêm túc vì đất nước đang bước vào giai đoạn hội nhập và mở cửa ngày càng sâu rộng. Những mô hình, những khuôn mẫu này cần được tổng kết để đúc rút ra thành bài học chung cho cả đất nước”, TS. Trần Đình Thiên nói.

Phát biểu tại buổi toạ đàm, Thứ trưởng Bộ TT&TT Lê Nam Thắng cho biết, Ban cán sự Đảng, Chính phủ có ý kiến chính thức giao Bộ TT&TT chủ trì báo cáo tổng kết, đánh giá Chỉ thị 58 để rút ra bài học và kinh nghiệm, trong đó có cả việc có cần thiết phải sửa đổi Chỉ thị 58 hay sẽ ban hành một văn bản mới để tiếp tục phát triển CNTT-TT Việt Nam giai đoạn tới. Vì vậy, buổi toạ đàm này cũng nằm trong chuỗi công việc để tiến tới đánh giá tổng kết 10 năm thực hiện Chỉ thị 58.

Tại buổi toạ đàm, ông Mai Liêm Trực cho biết, ông vẫn trăn trở về mở cửa thị trường trong những lĩnh vực khác như ô tô, điện lực… để các ngành này mạnh lên.

Bài viết đã đăng trên báo Bưu điện Việt Nam số 131 ra ngày 1/11/2010.