Hôm nay, Đà Nẵng lại khiến dư luận chú ý khi báo Tuổi Trẻ loan tin, UBND TP này vừa có văn bản gửi các sở, ban, ngành, quận, huyện chỉ đạo không tiếp nhận mới sinh viên tốt nghiệp hệ tại chức vào làm việc tại các cơ quan đơn vị thuộc bộ máy nhà nước.

Thông thường, khi một lệnh ngăn chặn được phát ra, người ta sẽ tìm hiểu hai khía cạnh: khía cạnh pháp lý của việc ngăn chặn đó và chủ thể bị ngăn chặn (gây tác hại về mặt tâm lý, hậu quả kinh tế, sức khoẻ, chính trị ...) nếu không ngăn chặn kịp thời

Trong trường hợp này, dư luận có thể đặt câu hỏi: ngăn chặn tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp hệ tại chức vào làm việc tại các cơ quan đơn vị thuộc bộ máy nhà nước có đúng luật không, có gì vi phạm luật không và vi phạm những luật nào?

Và thứ hai, tại sao phải ngăn chặn đối tượng này không cho tuyển dụng vào các cơ quan đơn vị trong bộ máy nhà nước?

Câu hỏi thứ nhất, để trả lời sẽ liên quan đến nhiều bộ luật của chúng ta. Thí dụ, công dân có quyền hỏi, văn bản này của TP Đà Nẵng có vi phạm Luật giáo dục không, khi gián tiếp không thừa nhận kết quả đào tạo đại học tại chức trong thi tuyển công chức, trong khi trên thực tế, công dân được pháp luật bảo hộ quyền được học tập bằng nhiều hình thức, trong đó loại hình đào tạo tại chức chưa hề bị coi là vi phạm pháp luật, it nhất cho đến thời điểm này. Như thế, nếu luật cho phép, thì dạy và học đại học tại chức là đúng luật, văn bằng đại học tại chức được công nhận và việc không thừa nhận văn bằng này trong tuyển dụng cán bộ bằng một rào cản văn bản cấp tỉnh/thành phố có phải là đứng trên luật không ? (Chuyện chất lượng lại là chuyện khác bàn dưới đây).

Thứ nữa, xét đến Luật Cán bộ, Công chức - (Luật số: 22/2008/QH12), văn bản luật trực tiếp liên quan đến việc tuyển dụng công chức nhà nước, để đối chiếu với văn bản của TP Đà Nẵng cũng có chuyện để bàn.

Theo Luật Cán bộ, Công chức hiện hành, tại Điều 36, Khoản 2, chỉ có duy nhất ba quy định dành cho ba đối tượng “không được đăng ký dự tuyển công chức”. Đó là những người:

a) Không cư trú tại Việt Nam;

b) Mất hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự;

c) Đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự; đang chấp hành hoặc đã chấp hành xong bản án, quyết định về hình sự của Tòa án mà chưa được xóa án tích; đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở chữa bệnh, cơ sở giáo dục.

Đọc đến toét mắt, không thấy có điểm nào quy định đối tượng có bằng tốt nghiệp hệ tại chức không được dự tuyển công chức nhà nước.

Điều 36, Luật Cán bộ, Công chức quy định điều kiện đăng ký dự tuyển công chức như sau:

1. Người có đủ các điều kiện sau đây không phân biệt dân tộc, nam nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo được đăng ký dự tuyển công chức:

a) Có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam;

b) Đủ 18 tuổi trở lên;

c) Có đơn dự tuyển; có lý lịch rõ ràng;

d) Có văn bằng, chứng chỉ phù hợp;

đ) Có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt;

e) Đủ sức khoẻ để thực hiện nhiệm vụ;

g) Các điều kiện khác theo yêu cầu của vị trí dự tuyển.

Trong khi đó, Điều 38, Luật Cán bộ, Công chức quy định về “Nguyên tắc tuyển dụng công chức” như sau:

1. Bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan và đúng pháp luật.

2. Bảo đảm tính cạnh tranh.

3. Tuyển chọn đúng người đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và vị trí việc làm.

4. Ưu tiên tuyển chọn người có tài năng, người có công với nước, người dân tộc thiểu số.

Như vậy, xem ra, văn bản của TP Đà Nẵng đang vi phạm luật. Hoặc giả văn bản này được ban hành trong một phút lơ đễnh không đối chiếu với luật liên quan.

Câu hỏi thứ hai: vậy phải chăng bức xúc nằm ở chính bằng tốt nghiệp hệ tại chức và người có bằng hệ tại chức.

Điều này, có vẻ TP Đà Nẵng đã gãi đúng chỗ ngứa của dư luận. Về chuyện thật giả bằng cấp tại chức. Về chuyện còn buông lỏng, dễ dãi trong đào tạo hệ tại chức.Về chuyện chạy chỗ làm việc cạnh tranh không bình đẳng trong cơ quan nhà nước do sự không công bằng minh bạch trong thi tuyển công chức.

Thực tế, chất lượng đầu vào giữa hệ chính quy và tại chức đã khác nhau. Thi đại học chính quy sầy vẩy mới vào được, học hành vất vả, nghiêm túc hơn và nhìn chung nó vẫn là cái sàng lọc nghiêm túc trong đào tạo đại học (dẫu vẫn còn chuyện nọ chuyện kia).

Trong khi đó, đầu vào hệ tại chức lỏng lẻo hơn nhiều. Tráng men một thâm niên nào đó trong cơ quan nhà nước, thi cử lấy lệ, học hành cho xong, rồi kiểm tra, thi tốt nghiệp à uôm...thực tế đó có lấy tay bịt mắt thì vẫn thấy.

Chính tình trạng đó đã dẫn tới chất lượng sinh viên hệ tại chức yếu kém và hệ luỵ sau đó là khi sinh viên vào đời thấy rất nhiều vị trí đã bị “ngồi nhầm”. Người học hành nghiêm túc, đỗ đạt đàng hoàng thì không có việc, trong khi người ở học hành à uôm, hợp thức bằng cấp lại ngồi chễm chệ. (Phải mở ngoặc nói rõ, không phải tất cả những người học chính quy đều giỏi, đều đáp ứng được công việc thực tế và ngược lại những ai có bằng tại chức đều dốt, hoặc năng lực kém. Song phải nói số tốt nghiệp tại chức nghiêm túc không nhiều, và nếu có thì ở các thế hệ thời trước, do điều kiện chiến tranh, do điều kiện kinh tế khó khăn...song ý chí tự học vươn lên, học thật, học từ thực tiễn, rất đang khâm phục và kính nể. Trên thực tế, rất nhiều người giỏi chỉ qua đào tạo tại chức, và tự học)

Như vậy, có thể hiểu được phần nào nỗi bức xúc để TP Đà Nẵng khi cho ra đời văn bản này. Mong muốn nâng tầm đội ngũ công chức là hoàn toàn đúng. Mong muốn rạch ròi khỏi vàng thau lẫn lộn cũng là ý định đúng đắn. Về tâm lý xã hội, có thể thể tất cho văn bản này. Bởi trong khi chính quy còn xếp hàng chờ việc, thì tại sao lại cứ nhận tại chức ồ ạt kém chất lượng để làm nhiễu loạn chất lượng công chức cán bộ thêm.

Xong, về quy trình tuyển dụng, nguyên tắc tuyển dụng, phải căn cứ vào pháp luật, và nguyên tắc kiểm định đầu vào công bằng, khách quan, không phân biệt. Nếu luật có lỗ hổng, bất cập thì phải sửa luật, chứ không thể đứng trên luật được. Nếu đào tao tại chức không đạt chất lượng, phải có khảo sát đánh giá kỹ lưỡng, nếu cần phải quy định lại hoặc bãi bỏ loại hình đào tạo này thì  việc đó phải do một cơ quan có thẩm quyền thực hiện..

Giải quyết chất lượng nguồn nhân lực cán bộ, không phải chỉ ban hành một văn bản mà xong chuyện. Đúng là mỗi địa phương có một cách làm để có nguồn cán bộ có chất lượng, xong, có lẽ là cách khác (thu hút đãi ngộ, tạo không gian làm việc, có cơ chế đánh giá, thải loại...) chứ không phải là cách làm chặn đầu vào thiếu chặt chẽ như cách làm của TP Đà Nẵng.

(Theo Nhân Dân)
***************************************

Ý kiến của quý vị về chủ trương này, xin gửi theo email: bangiaoduc@vietnamnet.vn