Dự án “Sáng kiến Liên minh Vịnh Hạ Long - Cát Bà: Thúc đẩy sự tham gia của các tổ chức địa phương và cộng đồng” mang đến nhiều cơ hội cho việc gìn giữ, bảo tồn làng chài truyền thống trên Vịnh Hạ Long, đồng thời tạo điều kiện để ngư dân nuôi trồng thủy sản thân thiện môi trường, gắn với phát triển du lịch bền vững.

Hồi sinh làng chài truyền thống

Dự án “Sáng kiến Liên minh Vịnh Hạ Long-Cát Bà: Thúc đẩy sự tham gia của các tổ chức địa phương và cộng đồng,” do Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tài trợ thực hiện trong ba năm (2014-2017), với tổng nguồn vốn thực hiện hơn 17 tỷ đồng, trong đó có hơn 13 tỷ đồng tài trợ không hoàn lại.

Mục tiêu của Dự án là thúc đẩy các điều kiện thuận lợi cho các đơn vị ở địa phương trong và ngoài nhà nước và đại diện cộng đồng, có liên quan mật thiết đến quản lý và khai thác Vịnh Hạ Long phát huy tinh thần hợp tác tích cực, có năng lực duy trì tính bền vững của cơ chế hợp tác. Cơ chế liên minh hợp tác các bên liên quan đến Dự án là hướng tới quản lý và khai thác bền vững Vịnh Hạ Long, trong đó ưu tiên quan tâm đến hoạt động nuôi trồng thủy sản như một ngành điển hình, từ khía cạnh kinh tế, môi trường và xã hội.

Với dự án này, UBND tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Tiểu Dự án 2, giao Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh là đầu mối triển khai thực hiện, chấp thuận địa điểm thực hiện mô hình thí điểm nuôi trồng thủy sản thân thiện với môi trường, gắn với du lịch có trách nhiệm.

{keywords}
Ảnh minh họa 

Tiểu dự án 2 được triển khai thực hiện từ 1/2015 - 6/2017, tập trung vào các nội dung: Hỗ trợ tăng cường công tác quy hoạch, kế hoạch quản lý theo cách tiếp cận tổng hợp và nuôi trồng thuỷ sản bền vững trên Vịnh Hạ Long gắn với bảo tồn di sản; cộng đồng tham gia quá trình xây dựng quy hoạch kế hoạch và thực hiện thí điểm việc trình diễn nuôi trồng thuỷ sản bền vững; tăng cường tuyên truyền thúc đẩy hợp tác đa ngành và sự tham gia của các bên liên quan...

Trong đó, tập trung hỗ trợ xây dựng dự thảo đề án kỹ thuật quy hoạch chi tiết nuôi trồng thuỷ sản trên Vịnh Hạ Long; xây dựng đề án thí điểm nuôi trồng thuỷ sản thân thiện với môi trường gắn với du lịch có trách nhiệm tại địa điểm được chọn trên Vịnh (Khu vực Cửa Vạn) để các hộ dân làng chài tái định cư được tham gia sản xuất cùng doanh nghiệp. Từ đó thành lập một nhóm nòng cốt đại diện cộng đồng, với khoảng 30-50 hộ tham gia trình diễn mô hình nuôi trồng thuỷ sản thân thiện với môi trường gắn với du lịch; xây dựng kế hoạch tuyên truyền bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long...

Hướng tới những sản phẩm du lịch đặc sắc

Nhằm quảng bá, giới thiệu những giá trị đặc sắc của Vịnh Hạ Long, khai thác bền vững tiềm năng du lịch theo hướng đa dạng hóa các sản phẩm du lịch, tạo sinh kế, thu nhập cho người dân làng chài trên Vịnh, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long đã trình UBND tỉnh Đề án Bảo tồn và phát triển các sản phẩm du lịch tại các làng chài trên Vịnh Hạ Long giai đoạn 2014-2020.

Theo nội dung của đề án, bốn trong 7 làng chài đã được UBND tỉnh quy hoạch trước đây là làng chài Ba Hang, Hoa Cương, Cửa Vạn, Vung Viêng và khu tái định cư Cái Xà Cong đã được đề xuất xây dựng những sản phẩm du lịch, gắn với đặc trưng văn hoá của từng làng chài. Theo đó mỗi làng chài sẽ gắn với một mô hình phát triển du lịch riêng: Làng chài Ba Hang - mô hình làng chài gắn với bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn, trải nghiệm trồng rừng; chèo đò đưa đón khách tham quan; cho thuê kayak; bán hàng lưu niệm. Làng chài Hoa Cương - mô hình làng chài nuôi cá lồng bè, chợ hải sản; giới thiệu kỹ thuật nuôi trồng hải sản; cung cấp vật tư nuôi trồng hải sản; dịch vụ ăn uống.

Làng chài Cửa Vạn - mô hình làng chài tự quản gắn với Trung tâm Văn hoá nổi Cửa Vạn; khám phá không gian sinh hoạt cộng đồng, bảo tồn các giá trị văn hoá làng chài; dịch vụ ăn uống, lưu trú, tham quan làng chài, tham quan hệ sinh thái rừng, hệ thống tùng áng của Vịnh Hạ Long; leo núi, xem động vật trên núi (khỉ). Làng chài Vông Viêng - mô hình làng chài tự quản, đánh bắt hải sản bằng công cụ truyền thống, trải nghiệm cuộc sống ngư dân; dịch vụ lưu trú, ăn uống, tham quan làng chài; tham quan nuôi trồng hải sản đặc biệt (nuôi trai lấy ngọc), bán đồ trang sức ngọc trai; giới thiệu du khách các nghề truyền thống và ngư cụ truyền thống; du lịch trải nghiệm “Đánh cá cùng ngư dân”.

Khu tái định cư mới Cái Xà Cong gắn với mô hình tham quan làng chài tái định cư; dịch vụ bán hải sản, đồ lưu niệm, thủ công; thưởng thức ẩm thực làng chài, duy trì các hoạt động đánh bắt, nuôi hải sản để hỗ trợ và gắn với dịch vụ du lịch bền vững... Cùng với các sản phẩm du lịch đặc trưng đó, đề án cũng đề xuất xây dựng một số tour, tuyến tham quan trên Vịnh Hạ Long gắn với phát triển sản phẩm du lịch làng chài.

“Sáng kiến Liên minh Vịnh Hạ Long-Cát Bà: Thúc đẩy sự tham gia của các tổ chức địa phương và cộng đồng,” được kỳ vọng sẽ tạo thêm nhiều sản phẩm du lịch mới hấp dẫn, góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa bản địa, tăng cường năng lực tham gia của cộng đồng vào hoạt động du lịch để cải thiện sinh kế, nâng cao mức sống và qua đó hạn chế các tác động của cộng đồng đến tài nguyên, môi trường, góp phần phát triển du lịch bền vững.

M.M (tổng hợp)