Bí ẩn màn sương mù giết hại hàng nghìn cư dân London

Sương mù đã trở thành một phần không thể thiếu của London (Anh), song không nhiều người biết về "màn sương khói khổng lồ" cướp đi sinh mạng 12.000 người vào năm 1952.

Một sự kiện đặc biệt

Ngày 5/12/1952, khi thủ đô London chật kín người mua sắm chuẩn bị đón Giáng sinh và năm mới, màn sương khói dày đặc xuất hiện làm hạn chế tầm nhìn chỉ còn 10m. Ở khu vực Isle of Dogs, sương mù dày đặc đến nỗi người ta không thể nhìn thấy chân mình. Đặc biệt là khói mù có mùi kinh khủng, một số người mô tả mùi của nó giống như mùi trứng thối. Có thông tin khói độc ô nhiễm đến mức đã khiến những con bò chết ngạt trên cánh đồng.

{keywords}
Màn sương khói khổng lồ năm 1952 đã gây ra nhiều tổn thất cho Lodon. Nguồn: Historyofyesterday

Mọi người không quá chú ý vì nghĩ chỉ là thời tiết xấu và mùi hôi sẽ trôi qua nhanh. Nhưng không phải vậy, sáng 6/12, London thức dậy với bầu trời xanh ngắt, sương khói càng đậm và mùi còn kinh khủng hơn. Ngày 7/12, sương khói dày đặc, không khí trở nên nặng nề hơn, rất khó thở khi ở ngoài trời. Những người có vấn đề về phổi đã phải đến bệnh viện vì khó thở hoặc bị những cơn ho kéo dài.

Đến ngày 9/12, sương khói bắt đầu phân tán nhanh chóng sau khi thời tiết thay đổi, nhưng đến thời điểm đó đã có hơn 150.000 người phải nhập viện và hơn 12.000 người đã tử vong do các biến chứng về sức khỏe. Không chuyên gia nào có thể xác định điều gì đã gây ra sương mù và chỉ suy đoán trong không khí có chất gì đó rất độc hại.

Nguyên nhân hé lộ sau 60 năm

Một loạt bài báo học thuật trong ngành y tế đã được đăng tải vào những năm 2000 mô tả chính xác nguyên nhân gây ra sương mù năm 1952 và những tác động của nó đến sức khỏe đối với những người bị di chứng và những người đã qua đời. Điều đã xảy ra là một khối không khí lạnh khổng lồ từ phía Bắc đã xâm nhập bầu khí quyển London và kết hợp với tất cả các yếu tố như nhiệt lượng và khói, bụi từ số lượng lớn các ống khói đang hoạt động hết công suất trong tháng 12 (năm 1952), đã khiến khối không khí ô nhiễm này lưu lại trên mặt đất.

{keywords}
Để tránh lịch sử lặp lại, Anh đã áp dụng nhiều quy định mới để đảm bảo chất lượng không khí. Nguồn: Wikipedia.org

Trong khi các loại than chất lượng cao được ưu tiên cho xuất khẩu để trả các khoản nợ trong Thế chiến II, sau chiến tranh, than sử dụng nội địa chủ yếu là loại chất lượng thấp, có nhiều muối (tương tự như than non) làm tăng lượng lưu huỳnh Dioxit trong khói. Ngoài ra còn có rất nhiều nhà máy nhiệt điện than ở khu vực Đại London, bao gồm Fulham, Battersea, Bankside, Greenwich và Kingston trên sông Thames, cũng làm tăng thêm ô nhiễm.

Thời tiết vào tháng 11 và đầu tháng 12/1952 rất lạnh, tuyết rơi dày khắp vùng. Để giữ ấm, người dân London đã đốt một lượng lớn than trong nhà để sưởi. Trong điều kiện bình thường, khói sẽ bốc lên bầu khí quyển và phân tán nhưng do thời tiết, các quá trình vật lý và hóa học tạo ra sự đảo ngược. Hỗn hợp không khí khói bụi ngưng tụ bị đẩy xuống dưới, gần mặt đất, trong khi không khí ở gần mặt đất sẽ mát hơn không khí ở trên cao. Vì vậy, khi thoát ra khỏi ống khói, khói ấm đã bị mắc kẹt.

Bên dưới sự đảo ngược của nghịch lưu, gió rất nhẹ khuấy động không khí bão hòa tạo thành một lớp sương mù dày 100-200m. Sự đảo ngược năm 1952 cũng giữ lại các hạt và khí thải ra từ các ống khói của nhà máy ở khu vực London, cùng với ô nhiễm do gió từ phía Đông mang lại từ vô số ống khói các khu công nghiệp. Không những thế, ô nhiễm và khói từ khí thải của phương tiện giao thông, đặc biệt là từ đầu máy hơi nước và xe buýt chạy bằng nhiên liệu diesel đã thay thế hệ thống xe điện bị bỏ rơi. Các ngành công nghiệp khác và thương mại cũng góp phần gây ô nhiễm không khí.

{keywords}
Nguyên nhân màn khói chết chóc chỉ được giải mã sau hơn 60 năm. Nguồn: Historyofyesterday

Các hợp chất sinh ra từ việc đốt than chất lượng thấp đã bị không khí lạnh biến thành axit sulfuric thông qua một quá trình được kích thích bởi azote dioxide, rất nguy hiểm nếu con người hít phải nó. Hàng ngàn vạn ống khói vẫn nhả khói vào bầu trời, những cột khói đen đặc, nồng độ bụi khói gấp 10 lần bình thường, nồng độ SO2 gấp 6 lần, Fe2O3 trong khói tác dụng với CO2 trong không khí tạo ra bọt H2SO4, ngưng đọng trong bụi khói thành những đám axit.

Toàn bộ quá trình này khiến không khí ở London trở nên rất độc hại và những người không đeo khẩu trang ngoài trời hoặc có vấn đề về phổi sẽ bị chết mà không hề hay biết. Phải mất hơn 60 năm khoa học mới gỡ rối thành công mớ hỗn độn này.

Bài học không bao giờ cũ

Trong suốt thời gian xảy ra sương mù, một lượng lớn tạp chất đã được giải phóng vào bầu khí quyển. Mỗi ngày trong thời kỳ sương mù, các chất ô nhiễm sau đã được thải ra gồm khoảng 1.000 tấn hạt khói, 2.000 tấn carbon dioxide, 140 tấn axit clohydric và 14 tấn hợp chất flo. Có lẽ nguy hiểm nhất là 370 tấn sulfur dioxide chuyển đổi thành 800 tấn axit sulfuric. Sương mù cuối cùng đã gây ra thiệt hại nặng nề về người, chưa kể nhiều người bị các vấn đề về hô hấp và giao thông bị gián đoạn trong nhiều ngày.

Màn sương khói khổng lồ được coi là sự kiện ô nhiễm không khí tồi tệ nhất trong lịch sử Vương quốc Anh, có tác động lớn nhất trong nghiên cứu môi trường và nâng cao nhận thức của công chúng về mối quan hệ giữa chất lượng không khí và sức khỏe. Để tránh lịch sử lặp lại, Anh đã áp dụng một số thay đổi bao gồm Đạo luật Không khí sạch 1956 và 1968, sử dụng rộng rãi hệ thống sưởi trung tâm và chuyển sang sử dụng nhiên liệu không khói... Tuy vậy, vào năm 1962, sương mù độc đã cướp đi sinh mạng của 750 cư dân London, dù quy mô thiệt hại kém xa "Màn sương khói khổng lồ năm 1952".

Theo VOV

Bắc Kinh chìm trong sương mù ô nhiễm

Bắc Kinh chìm trong sương mù ô nhiễm

Tầm nhìn xa ở nhiều khu vực tại thủ đô Bắc Kinh, Trung Quốc hôm 5/11 đã giảm xuống dưới 200 mét do tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng trong thành phố, buộc một số đường cao tốc phải tạm thời đóng cửa.

 

tin nổi bật

Những tội lỗi khiến cựu Bộ trưởng Tư pháp Trung Quốc lĩnh án tử hình

Tòa án thành phố Trường Xuân, Trung Quốc hôm nay (22/9) đã tuyên án tử hình đối với cựu Bộ trưởng Tư pháp Phó Chính Hoa vì tội nhận hối lộ và lách luật.

Những con số ấn tượng về lễ tang Nữ hoàng Anh

Các sự kiện xung quanh lễ tang Nữ hoàng Anh Elizabeth II kéo dài trong 10 ngày. Các nghi lễ quốc tang chính thức diễn ra ở thủ đô London lúc 11h giờ địa phương (17h giờ Việt Nam) hôm nay, 19/9.

Nhìn lại 20 bức ảnh ít được biết tới về thảm kịch khủng bố 11/9

Sau 21 năm sự kiện 11/9, hãy cùng nhìn lại những bức ảnh ghi lại những khoảnh khắc ít được biết tới trước, trong và sau khi cuộc tấn công xảy ra ở nước Mỹ.

Nữ hoàng Anh và nước Nga: từ phi hành gia Yuri Gagarin đến Tổng thống Putin

Trong suốt 70 năm trị vì nước Anh, Nữ hoàng Elizabeth II đã từng gặp 3 nhà lãnh đạo Liên Xô và Nga, cùng các nhân vật nổi tiếng khác.

Quy trình kế vị ngai vàng Anh của vị quân vương mới diễn ra thế nào?

Ngay sau khi Nữ hoàng Elizabeth II băng hà, con trai bà -  Thái tử Charles trở thành Vua của Vương quốc Anh.

Nữ hoàng Anh Elizabeth và tình bạn với 13 vị Tổng thống Mỹ

Nữ hoàng Elizabeth II đã gặp gỡ 13 vị Tổng thống Mỹ trong suốt cuộc đời của mình, phản ánh mối quan hệ chặt chẽ giữa Anh và Mỹ trong 70 trị vì của nữ hoàng.

Vì sao các quán karaoke ở Nhật hiếm khi xảy ra hỏa hoạn?

Các cơ sở kinh doanh dịch vụ karaoke phát triển nở rộ ở Nhật nhưng ít khi để xảy ra những sự cố lớn, chẳng hạn như hỏa hoạn gây chết người.

Bí ẩn "chuyến bay ma" lang thang qua nhiều nước rồi đâm xuống biển Baltic

Một máy bay tư nhân cất cánh từ phía nam Tây Ban Nha rồi bay qua một nửa châu Âu mà không có ai trong buồng lái đã đâm xuống biển Baltic tối qua (4/9).

Vịt Donald, sĩ quan đặc biệt của quân đội Mỹ

Là một nhân vật hoạt hình vô cùng nổi tiếng, nhưng ít người biết rằng, vịt Donald từng có quãng thời gian 43 năm phục vụ trong quân đội Mỹ.

Những thảm họa hàng không kinh hoàng do chim gây ra

Từ lâu các loài chim đã trở thành mối đe dọa đối với ngành hàng không. Nhiều vụ tai nạn thảm khốc của ngành hàng không do loài chim gây ra.

Những con số lột tả tổn thất của Ukraine sau 6 tháng xung đột với Nga

Ước tính sơ bộ của các cơ quan Liên Hợp Quốc và tổ chức quốc tế đã phản ánh mức độ tổn thất của Ukraine sau 6 tháng xảy ra xung đột quân sự với Nga.

Những siêu vũ khí được Mỹ bí mật gửi cho Ukraine

Tuy không chính thức công khai nhưng Mỹ có thể đã cung cấp Hệ thống Tên lửa chiến thuật lục quân và tên lửa chống bức xạ tốc độ cao cho Ukraine.

Hé lộ thủ đoạn của các nhóm buôn người, cưỡng ép lao động ở Đông Nam Á

Lực lượng an ninh ở Trung Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) và Việt Nam đã mở các chiến dịch quy mô để giải cứu công dân và triệt phá những đường dây buôn người, lừa đảo cưỡng ép lao động ở Đông Nam Á.

Uy lực loại tên lửa Nga đối trọng với hệ thống HIMARS của Mỹ

Vũ khí của Nga dưới đây được coi là ‘đối trọng’ với Hệ thống pháo phản lực cơ động cao (HIMARS) do Mỹ sản xuất.

Tính ưu việt của xe chiến đấu hạng nhẹ Mỹ trang bị cho Ukraine

Xe chiến đấu hạng nhẹ (LSV) trước đây chỉ được sử dụng hạn chế trong các đơn vị tác chiến đặc biệt Mỹ.