Bí quyết ăn Tết khỏe, lành

Theo tập tục truyền thống, việc ‘ăn Tết’ rất quan trọng với ê hề cỗ bàn và mối quan tâm thường trực là ‘ăn Tết có to không’. Ngày nay, người dân vẫn đặt nặng nhu cầu ‘ăn Tết’ nhưng lại quan tâm ăn sao cho khỏe, cho lành.

Ăn Tết đừng ‘no dồn đói góp’

Dân Việt có thói quen chi đậm cho các loại đồ uống, bánh mứt kẹo, thực phẩm… ngày Tết. Bên cạnh đó, người ta cũng không quên chuẩn bị các loại thực phẩm như bánh chưng, mổ bò, mổ trâu, giết lợn và không thiếu rượu bia. Đặc biệt, thực phẩm Tết lúc nào cũng phải ê hề chứ không được thiếu.

Khi được khuyên hãy tiết kiệm, hay “đừng no dồn, đói góp” cũng đã có những ý kiến biện minh rằng “ăn vào người chứ có mất đi đâu!” Thực ra thì…đúng vậy nhưng cũng không phải vậy”.

Khoa học đã chứng minh được rằng không phải cứ ăn vào bao nhiêu là cơ thể sẽ tiêu hóa, hấp thụ được bấy nhiêu. Khi đã hấp thu rồi thì không phải cứ hấp thu (vào máu) được bao nhiêu thì sẽ sử dụng được từng ấy.

Ví dụ: một ngày, một người thường chỉ cần 1,2 mg B1, 1,8 mg B2 và 75 mg vitamin C là đủ, nếu ăn (hoặc uống) vào nhiều thì cơ thể cũng lại thải ra ngoài theo nước tiểu mà thôi. Hoặc như đối với protein (chất đạm), bình thường một người lớn cần từ 1g/kg thể trọng ( khoảng 60g với người nặng 60 kg) - cơ thể sẽ tạo ra một bilan cân bằng (chỉ tiêu hao bằng chừng ấy, không thừa cũng không thiếu. Nhưng chỉ cần ăn thêm 20g chất đạm một ngày (tương đương một lạng thịt lợn nạc), thì cũng phải mất 6 ngày sau cơ thể mới lập lại được sự cân bằng ni tơ cho sự tăng thêm đó.

Vậy nên có ăn nhiều cũng chẳng hấp thụ được thêm mà đôi khi còn gây hại thêm cho sức khỏe.

Không nên ăn nhiều, cũng đừng quá chén

Nếu ăn một cái tết linh đình thì không chỉ đơn thuần là lãng phí về tài chính. Ăn nhiều cũng có những ảnh hưởng không tốt đối với sức khỏe.

Trước đây Hải Thượng Lãn Ông đã từng viết: “Có câu tham thực cực thân, bệnh từng khẩu nhập ta cần phải kiêng, muốn cho ngũ tạng được yên, bớt ăn mấy miếng nhịn thèm hơn đau”.

Trong một số tài liệu Y học hiện đại cũng đã nêu một trong những nguyên nhân gây nên viêm tụy cấp (một bệnh có tỷ lệ tử vong khá cao) là sau khi ăn một bữa ăn thịnh soạn! Đối với người già và những người bị bệnh tim mạch không nên ăn quá no, quá nhiều những thức ăn khó tiêu, nhất là vào buổi tối vì khi ấy dạ dầy căng to, đẩy cơ hoành lên chèn ép vào tim, tim làm việc nhiều trong tình trạng ấy dễ xảy ra tai biến nguy hiểm.

Đối với rượu bia, cần đề phòng rượu bia giả, nhái nhãn mác, chất lượng không được kiểm duyệt, không rõ nguồn gốc xuất xứ. Nhưng với rượu thật, bia xịn thì cũng chỉ nên uống trong một chừng mực nhất định. Nếu uống nhiều sẽ gây nên hiện tượng “tửu nhập ngôn xuất” và đôi khi tửu nhập nhưng không chỉ có ngôn xuất mà cả thức ăn cũng “ xuất” theo (nôn mửa) chưa kể đến những phát sinh nguy hiểm như tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim, hay là những tai nạn giao thông khi đi ra đường sau khi uống bia rượu.

Để hạn chế các vấn đề về tiêu hoá trong dịp Tết, sữa chua là một lựa chọn lý tưởng. Sữa chua bổ sung men vi sinh, giúp hỗ trợ sức khoẻ hệ tiêu hoá, đẩy nhanh quá trình chuyển hoá chất béo, giải thoát hệ tiêu hoá khỏi tình trạng quá tải thường thấy dịp Tết. Ngoài ra các dưỡng chất có trong sữa chua thường ở dạng dễ hấp thu, tiếp sức cho cơ thể tái tạo và bổ sung năng lượng.

Đặc biệt trên thị trường hiện nay còn có loại sữa chua Vinamilk Probi bổ sung hàng tỷ lợi khuẩn, không chỉ hỗ trợ miễn dịch đường ruột mà còn tăng sức đề kháng cơ thể. Đối với trẻ em cần chú ý bổ sung chất xơ cho hệ tiêu hoá non nớt của trẻ. Chất xơ thông thường có thể tìm thấy trong các loại trái cây, rau củ, hoặc dưới dạng chất xơ hoà tan prebiotics có trong sữa chua Vinamilk Susu.

Cần chú ý đề phòng ngộ độc thức ăn

Ngày Tết cũng là những ngày hay xảy ra ngộ độc thức ăn. Những món ăn chế biến sẵn như giò chả, bánh chưng, chè kho, thịt đông, mứt kẹo rất dễ bị ôi thiu hư hỏng nhất là gặp phải trời nồm. Ngộ độc có thể do thức ăn bị nhiễm vi sinh vật gây bệnh (chẳng hạn như bị nhiễm vi khuẩn samonella, E.Coli, các loại vi sinh vật gây bệnh truyền từ súc vật sang người: Các loại giun sán, lao…

Để phòng chống ngộ độc thức ăn có hiệu quả, cần loại bỏ thói quen mua dự trữ quá nhiều thực phẩm trước Tết vì hiện nay gần như trưa chiều mồng một Tết đã có nhiều thực phẩm hàng hóa, rau củ quả bày bán.

Đối với những loại thức ăn nguội, chế biến sẵn như đầu giò, góc bánh chưng, các món xôi, nộm, dưa muối…cần được kiểm tra cẩn thận trước khi dùng, nếu nghi ngờ có các dấu hiệu ôi thiu hư hỏng thì cần loại bỏ ngay không nên “tiếc”.

Ngoài ra, bát đĩa, cốc chén, thìa dĩa, xoong nồi trong ngày tết thường dính nhiều dầu mỡ, đường mật, cần được rửa sạch sẽ bằng nước ấm, nước chuyên dụng và để nơi khô ráo tránh bụi, ẩm mốc, chuột bọ…

PGS.TS.BS. Trần Đình Toán