Sau một thời gian dạo đầu "loay hoay" tìm hướng, thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam đã có nhiều dấu hiệu khởi sắc và phát triển tích cực trong vài năm gần đây. Tuy nhiên, để TMĐT trở thành kênh kinh doanh chủ yếu thay vì thứ yếu như hiện nay thì vẫn cần thêm nhiều thời gian và nỗ lực hơn nữa, cả từ phía cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp.



Chia sẻ tại Ngày hội đào tạo TMĐT cho DN vừa và nhỏ vừa diễn ra tại HN ngày 27/9, ông Trần Bá Cường, Trưởng phòng Xuất xứ và Chất lượng Hàng hóa, Vụ XNK - Bộ Công thương cho biết, mục tiêu 60% DN và 80% DN nhỏ ứng dụng TMĐT mà Bộ Công thương đặt ra đã đạt được từ cuối năm 2010, tuy nhiên, hình thức và cấp độ ứng dụng giữa các DN còn chưa đồng đều. Một số DN chỉ mới dừng lại ở việc có website giới thiệu chung chung, trong khi số khác đã chấp nhận đơn hàng qua email, bán hàng và thanh toán trực tiếp qua mạng.

Mục tiêu mà Bộ Công thương đặt ra cho năm 2015 là tất cả các DN lớn và nhỏ trong nước đều sẽ tham gia, ứng dụng TMĐT. Tuy nhiên, theo các chuyên gia về TMĐT thì quan trọng không phải là các con số thống kê trên giấy, mà cái chính là DN phải thực sự thay đổi được tư duy: ấy là chuyển từ việc thụ động chờ cơ quan quản lý nhà nước, chờ thị trường "giới thiệu khách" đến việc chủ động tìm kiếm đối tác, tìm kiếm các kênh xuất khẩu, bán hàng mới.

Hiện tại, 3 ngành xuất khẩu mạnh nhất của VN là thực phẩm đồ uống, nông sản và vật liệu xây dựng.


Nhận định về cơ hội cạnh tranh của DN Việt Nam với các DN TMĐT quốc tế, diễn giả Brian Wong, Phó Chủ tịch Alibaba, sàn TMĐT lớn nhất Trung Quốc khẳng định, Việt Nam có cơ hội và tiềm năng rất lớn. Trong giai đoạn đầu, có thể Doanh nghiệp sẽ vấp phải nhiều khó khăn và thách thức khi quy mô còn nhỏ, các quy trình còn chuệch choạc, chưa vào khuôn khổ, những va chạm về mặt văn hóa... Tuy nhiên, "trong khó khăn luôn tiềm ẩn cơ hội, và càng khó khăn thì doanh nghiệp càng phải tích cực tìm kiếm cơ hội. Đôi khi những cơ hội kiểu này còn tuyệt vời hơn cả cơ hội bình thường", ông Wong chia sẻ.

Điều quan trọng là doanh nghiệp không được phép thụ động ngồi chờ cơ hội tự đến hay hy vọng rằng khách hàng sẽ tự gõ cửa mình. Sự phát triển bùng nổ của Internet đã trao cơ hội bình đẳng và ngang nhau cho mọi doanh nghiệp trong việc tiếp cận, tìm kiếm và kết nối với khách hàng. Do đó, "ăn thua" chính là ở công nghệ. Doanh nghiệp nào ứng dụng Thương mại điện tử một cách tích cực, quyết liệt, có bài bản, chiến lược đàng hoàng, có sự đầu tư về công sức, ngân sách, thời gian... thì cơ hội "ghi điểm" càng cao.

Một thực tế là, dù trong bối cảnh kinh tế thế giới khó khăn, Internet vẫn giúp rất nhiều DN tăng trưởng doanh thu, mà eBay hay Amazon chính là thí dụ điển hình. Tại Việt Nam, bên cạnh những DN thương mại điện tử truyền thống, sự nổi lên gần đây của các công ty mua hàng theo nhóm cũng rất ấn tượng, với tốc độ tăng trưởng tối thiểu là hai chữ số.

Các cuộc khảo sát tiến hành tại Mỹ cho thấy, có tới 90% người dùng tin vào sự giới thiệu, tư vấn và khuyên dùng của cộng đồng, của bạn bè qua các diễn đàn, mạng xã hội... trong khi chỉ có 14% tin vào quảng cáo. Vì thế, muốn thành công, muốn nổi tiếng, DN cần khai thác mạnh các kênh cộng đồng như các diễn đàn, các kênh bán hàng trực tuyến B2B hoặc các mạng xã hội như Facebook, thay vì chỉ chăm chăm rót tiền cho hội chợ triển lãm và cho quảng cáo banner/quảng cáo trên báo đài.

Một trong những thách thức và cũng là đặc trưng nổi bật của thương mại điện tử chính là sự cạnh tranh về giá cực kỳ khốc liệt. Đơn giản, bởi Internet cho phép người dùng đối chiếu và so sánh giá chưa bao giờ dễ dàng đến thế. Chỉ bằng vài thao tác trên công cụ tìm kiếm, họ đã có thể tìm ra trang web nào, cửa hàng nào, doanh nghiệp nào bán món đồ mà mình quan tâm với giá thấp nhất. Do đó, khoản chi phí thuê mặt bằng mà các DN TMĐT tiết kiệm được sẽ được dùng để bù đắp cho lợi nhuận cắt giảm từ việc bán rẻ.

Khi một mặt bằng chung về giá được xác lập trên mạng Internet, tức là giá cả của các DN đưa ra đã tương đồng nhau thì lúc này, DN cần phải hướng đến các yếu tố khác để cạnh tranh, chẳng hạn như chất lượng sản phẩm đảm bảo, chăm sóc cho khâu hậu mãi hay cải tiến kênh giao hàng. Hiện tại, người dùng Việt Nam còn khá dễ tính và chưa đòi hỏi khắt khe như người dùng quốc tế, nên các hiện tượng như bán hàng lỗi cho khách, giao hàng chậm, bảo hành chậm... vẫn xảy ra. Tuy nhiên, theo ông Wong, nếu muốn tính đến chuyện kinh doanh lâu dài và vươn ra thị trường quốc tế, những thiếu sót và điểm trừ kiểu này cần sớm được loại bỏ, vì chúng ảnh hưởng nặng nề đến uy tín thương hiệu của DN.

"Khách hàng đang hoạt động trên mạng rất tích cực. Họ tìm kiếm, nghiên cứu sản phẩm, so sánh giá cả, tham khảo ý kiến người khác, thương lượng với người bán và cuối cùng là mua hàng qua mạng. Vì thế, muốn bán được hàng, DN thậm chí phải tích cực hơn thế nhiều lần. Họ phải tìm kiếm, phải tiếp cận, phải lắng nghe và thực sự hiểu khách hàng muốn gì", ông Wong phân tích.

  • Trọng Cầm