Căn phòng của giảng viên: Hai cặp vợ chồng nằm cách nhau cái liếp

Những năm còn giảng dạy ở trường ĐH Kinh tế Quốc dân, ông và vợ con được ở trong nhà tập thể của trường. Căn phòng rộng 24m2 chia cho 2 gia đình. Hai hộ phân cách nhau bằng cái liếp ở giữa.

Nhớ lại thời kỳ bao cấp, nhà báo Nguyễn Lưu (SN 1943) - con trai GS. Nguyễn Xiển nói: ‘Cho đến bây giờ, đôi khi trong bữa cơm, tôi vẫn nói với các con cháu rằng, không hiểu sao dân tộc ta, trong đó có gia đình ta trải qua những ngày tháng khó khăn đến thế mà vẫn lạc quan, vẫn ca hát và cống hiến để sống được đến ngày đổi mới như hôm nay’.

{keywords}
Cảnh xếp hàng thời bao cấp. Ảnh: Tư liệu

Khái niệm ‘mất sổ gạo’ mà đến nay người ta vẫn còn sử dụng xuất phát từ thời bao cấp, để chỉ một sự mất mát lớn, là tiêu biểu cho nỗi đau thời ấy. ‘Mất sổ gạo’ nghĩa là chết đói.

‘Ngày ấy, mỗi gia đình được cấp 1 quyển sổ để in chỉ tiêu lượng thực phẩm được mua mỗi tháng. Để làm ra quyển số ấy cũng phải qua rất nhiều cửa’.

Ông Lưu còn nhớ, thời của ông mỗi cán bộ nhà nước được mua 13,5kg gạo, cán bộ cấp quản lý trở lên được 17,5kg, công nhân lao động nặng được 20,5kg, nhân dân chỉ có 10kg, trẻ con 4kg, nếu trẻ con đã đi học được 13kg.

‘Thời ấy, phải ăn cơm độn là chuyện bình thường, vì gạo không đủ. Thực phẩm độn có ngô, khoai, sắn, bánh mỳ, bo bo… Các thực phẩm khác ngoài gạo, chủ yếu là cá khô, đậu phụ, rau muống, đậu xanh, trứng… tùy thời điểm cửa hàng có cái gì thì bán cho nhân dân cái ấy. Riêng thịt, cá rất hiếm ngay cả ở gia đình tôi - một quan chức cao cấp’.

Mỗi tháng nhân dân chỉ được mua nửa lạng thịt, cán bộ quản lý được 5 lạng. Người lớn được 3 lạng đường, trẻ con 2,5 lạng, cán bộ công nhân, bộ đội được ưu tiên 5 lạng. Cán bộ nhà nước mới sinh con được 4 hộp sữa ông Thọ/ tháng. Nếu mẹ mất sữa hoàn toàn có chứng nhận thì được 8 hộp.

Chính vì thế, thời ấy có nhiều chuyện cười ra nước mắt, nhà báo Nguyễn Lưu nhớ lại. Ví dụ như có người viện cớ đau dạ dày để không phải ăn độn.

Chuyện ăn đã khổ, chuyện mặc cũng thiếu thốn không kém. ‘Cán bộ được 5 mét vải/ năm, trong đó có 2 mét simili, ngoài ra có satin, vải chéo. Nhân dân thì chỉ được mua loại xấu hơn là lụa đen và phin. Tôi nhớ dàn hợp xướng thanh niên thủ đô mà tôi là nhạc trưởng, một số người phải cắt giấy bìa, tô màu đen sì giả làm ca-vát lên biểu diễn’.

{keywords}
Trong dàn hợp xướng thanh niên thủ đô ngày đó, có những người phải cắt giấy bìa làm ca-vát. Ảnh: Nguyễn Lưu

Khi đang là sinh viên khoa Toán, trường ĐH Tổng hợp, ông Nguyễn Lưu có mấy tháng được gọi lên thi đấu cho đội tuyển bóng chuyền quốc gia, tập trung ở Nhổn. Bữa ăn cao cấp nhất ngày ấy là cơm hai đồng tư dành riêng cho vận động viên quốc gia. ‘Cơm có thịt cá đầy đủ. Thế là sang lắm rồi’.

‘Nhà tôi có 9 anh chị em, ngoài anh cả là liệt sĩ Điện Biên, ai cũng tốt nghiệp đại học, con nào về ăn cơm cùng bố mẹ cũng đều phải góp tem phiếu cho mẹ. Mặc dù bố tôi là quan chức cấp cao nhưng tiêu chuẩn cũng chỉ thêm thắt được chút ít, thịt thà rất ít khi có. Hôm nào được ăn một con cá to cũng đã là xa xỉ’ – ông kể.

‘Tôi còn nhớ mãi cạnh nhà tôi là gia đình anh cán bộ có 2 thằng con trai. Mỗi tháng chỉ được ăn thịt một lần. Mỗi lần có thịt là 2 thằng bé nhảy cẫng lên reo ‘hôm nay có thịt, hôm nay có thịt’. Tội lắm!’.

{keywords}
Thịt cá là những món ăn xa xỉ thời bao cấp. Ảnh: Tư liệu

Những năm còn giảng dạy ở trường ĐH Kinh tế Quốc dân, ông và vợ con được ở trong nhà tập thể của trường. Căn phòng rộng 24m2 chia cho 2 gia đình, mỗi gia đình 12m2. Hai bên được phân cách nhau bằng cái liếp ở giữa. Phía trong cùng của căn phòng kê một cái giường cho hai vợ chồng và hai đứa con. Chiều rộng của phòng vừa khít cái giường nên giường của hai nhà nằm sát nhau. ‘Đêm nằm với vợ không dám động đậy. Động đậy là ông bên kia huých vào mình một cái’ – ông Lưu hài hước nhớ lại chuyện cũ.

Lại nói chuyện thiếu thốn thời bao cấp, ông Lưu kể: ‘Mỗi tháng, cả nhà được mua 5 lạng đường. Tháng nào cũng như tháng nào, bà vợ nấu một nồi chè đậu xanh, cả nhà ăn một lần cho thỏa thích. Ăn xong là hết đường, nhịn đến tháng sau mới được ăn tiếp’.

Tiết kiệm thực phẩm đã khổ, người dân lúc ấy còn phải nghĩ cách tiết kiệm củi lửa, dầu hỏa. ‘Ví dụ như nấu canh bí, khi gần chín, người ta tắt bếp đi, đậy vung kín, hi vọng nước nóng trong nồi âm ỉ để bí tự chín tiếp’.

Ông còn nhớ, có một món ăn bây giờ là bình dân nhưng ngày ấy là đặc sản, hiếm hoi lắm mới được ăn. Ấy là món bún.

‘Ngày ấy có nghề đổi bún. Thỉnh thoảng lại có một bà đổi bún rong đi rao ‘Ai mua bún đê’. 1 kg gạo đổi được 2-2,8kg bún tùy vào loại gạo nở hay không nở. Chỉ những dịp liên hoan, mọi người mới mang gạo đi đổi bún. Anh em tôi sau khi ra trường, mỗi người công tác một nơi, gặp nhau mừng rỡ, hôm nào sang thì rủ nhau đổi bún về ăn cũng là ngang với bây giờ mời nhau vào nhà hàng 4-5 sao’.

(Còn tiếp)

Căn phòng tân hôn đặc biệt trong khách sạn thời bao cấp

Căn phòng tân hôn đặc biệt trong khách sạn thời bao cấp

 Thời bao cấp, muốn thuê 1 phòng tân hôn, các cặp vợ chồng trẻ ở Hà Nội phải trải qua quy trình kiểm tra chặt chẽ của khách sạn.

Nguyễn Thảo – Ngọc Trang

tin nổi bật

Cô dâu, chú rể xăm hình cho nhau ở lễ cưới

Không chỉ có hai nhân vật chính Kotryna và Arturas (sống tại Lithuania), nhiều người bạn góp mặt ở đám cưới cũng ghi dấu ngày kỷ niệm của đôi trẻ bằng hình xăm.

Giữa vợ chồng không có chuyện gì để nói, làm thế nào khắc phục?

Một khi vợ chồng không còn gì để nói với nhau thì nghĩa là tình đã hết hoặc giữa vợ chồng thực sự có vấn đề lớn khác xảy ra.

Sinh ra là con triệu phú, bị bắt cóc và được triệu phú khác nhận nuôi

Mei Zhiqiang, con trai của một triệu phú ở tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, vừa được đoàn tụ với gia đình sau 25 năm bị bắt cóc và được một triệu phú khác nhận làm con nuôi ở tỉnh Giang Tây.

Người ngoại tình dù thông minh đến đâu, vẫn để lộ 3 sơ hở...

Chung thủy là điều cần nhất trong hôn nhân và cả vợ lẫn chồng đều phải biết gìn giữ, chỉ cần một bên vượt quá giới hạn, cuộc hôn nhân sẽ trở nên mong manh và nhanh chóng tan vỡ.

Tự học tiếng Anh, người đàn ông ở Thanh Hóa đưa 50 sản phẩm mỹ nghệ sang Mỹ

Chỉ mới học hết lớp 12, anh Phạm Minh Tôn ở Thanh Hóa đã đưa hơn 50 sản phẩm có nguồn gốc “made in Thanh Hóa” có mặt ở thị trường Hoa Kỳ.

Người đàn ông 20 năm nhặt rác ở đáy biển, yêu tha thiết đại dương

Xót xa khi phải chứng kiến cảnh sinh vật biển bị chết, hủy hoại bởi rác thải, suốt 20 năm qua anh Đức tình nguyện nhặt rác dưới đáy đại dương và lan tỏa hành động nhân văn này đến mọi người.

Cặp đôi bà cháu định xin con nuôi hoặc nhờ người mang thai hộ

Một phụ nữ 61 tuổi mới đây tiết lộ rằng đã kết hôn với một người đàn ông 25 tuổi và họ đã sẵn sàng để có con.

Bỏ chồng nghèo, 3 năm sau vợ vác bụng bầu về 'bắt vạ'

Chê chồng không đủ tiền chu cấp cho cuộc sống của mình, vợ bỏ nhà đi nhưng 3 năm sau quay lại với lý do khó chấp nhận.

Trốn gầm giường bắt quả tang vợ dẫn bồ về, chồng nhận cái kết chua chát

Trong phút không làm chủ được bản thân, người chồng đã gây nên tội ác để rồi hối hận thì đã muộn màng.

Phiên chợ ở Hà Tĩnh vắng phụ nữ, đàn ông trả giá bằng cách đập tay nhau

Tại phiên chợ mua bán trâu bò lớn nhất Hà Tĩnh, người mua, bán hàng hầu hết là đàn ông. Họ trả giá bằng cách đập tay giòn giã.

Ông bố đơn thân một đời lam lũ, 12 năm cõng con đi học ở miền Tây

12 năm qua ở miền Tây, hình ảnh ông bố đơn thân cõng con bị tật đến trường khiến nhiều người cảm phục.

Chuỗi sự kiện siêu hấp dẫn tại AEON MALL Hà Đông hè này

AEON MALL Hà Đông tổ chức các lễ hội xuyên suốt mùa hè này với nhiều hoạt động vui chơi hấp dẫn chờ khách hàng khám phá.

Ông bà hay cha mẹ chăm con tốt hơn?

Ông bà khác thế hệ, khác tư duy và thói quen; chưa kể nhiều ông bà thương cháu hơn thương con, việc chiều chuộng cũng dễ khiến cháu hư.

Khi tình yêu có tuổi, người ta cần gì?

Tình già đủ hiểu nhau đến mức biết rõ lúc nào cần lùi lại hy sinh - lúc nào đi ngang nhau - và lúc nào nên đi trước một chút.

12 cách khiến mọi người tôn trọng, quý mến bạn

Có một sự khác biệt giữa được yêu thích và được tôn trọng. Sẽ thật tuyệt khi bạn có cả 2 điều đó.