- Mới tiếp nhận công việc Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật đã nhận được khiếu nại của dân về việc gửi đơn thư đến ủy ban nhiều năm nay mà chưa có câu trả lời. Kiểm tra lại thời điểm nhận đơn thư, thì ra Ủy ban Pháp luật đã chuyển thư sang Ủy ban Tư pháp, nhưng xử lý ra sao thì chưa có kết quả. "Vậy là dân cứ kêu không hiểu vì sao đơn chuyển lòng vòng mấy năm mà không được giải quyết", ông Phan Trung Lý nói.

Câu chuyện được ông Phan Trung Lý kể trong phiên thảo luận sáng nay (28/9) tại Ủy ban Thường vụ Quốc hội về công tác tiếp dân và xử lý đơn thư khiếu nại của công dân. "Điểm nghẽn" muôn thuở vẫn là việc các cơ quan QH và đại biểu QH hàng ngày nhận được nhiều đơn thư của dân nhưng với chức năng quy định chỉ làm nhiệm vụ "kính chuyển" nên vấn đề không bao giờ được giải quyết đến cùng.

Vẫn đùn đẩy trách nhiệm

Như báo cáo của Ban Dân nguyện, từ tháng 8/2010 đến tháng 8/2011, Hội đồng Dân tộc và các ủy ban Quốc hội đã tiếp nhận hơn 20.000 đơn thư khiếu nại nhưng chỉ chuyển đi gần 1.800 đơn thư và nhận được gần 1.200 văn bản trả lời.

Ông Nguyễn Đức Hiền: Nên xem xét nâng cấp Ban Dân nguyện thành Ủy ban Dân nguyện, quy định rõ nhiệm vụ tiếp công dân
Theo đánh giá của Ban Dân nguyện, tuy đơn thư khiếu nại năm vừa qua đã giảm nhưng vẫn còn tình trạng cơ quan Nhà nước có thẩm quyền giải quyết chậm, chưa đảm bảo thời gian quy định, thậm chí trả lời chung chung. Nhiều trường hợp còn đùn đẩy trách nhiệm, chuyển đơn lòng vòng, trả lời thiếu thống nhất. Trong khi đó, việc giám sát công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo chưa được thực hiện nghiêm túc. Các đoàn ĐBQH và cơ quan QH chưa tích cực đôn đốc, kiến nghị xử lý trách nhiệm nên hiệu quả giám sát chưa cao.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng băn khoăn, Quốc hội nhận tới hơn 20.000 đơn thư nhưng chỉ chuyển đi chưa đến một phần mười và nhận về còn ít hơn, vậy số đơn thư còn lại của công dân chuyển đi đâu. "Chưa kể, nội dung trả lời thế nào, liệu với những đơn thư đã được trả lời chuyển về cho dân có làm dân thỏa mãn, tâm phục, khẩu phục hay không?", ông Hùng nêu câu hỏi.

Chủ tịch Quốc hội tâm tư, người dân tìm đến Quốc hội với niềm tin vào cơ quan quyền lực cao nhất, cứ gửi đơn thư đến là được giải quyết. Nhưng thực tế, các cơ quan Quốc hội chỉ làm nhiệm vụ giám sát, còn đơn thư lại chuyển đến cơ quan có trách nhiệm. "Phải hiểu được như vậy thì người dân mới tin Quốc hội, nếu không dân sẽ không tin", ông Hùng nói.

Bởi, như chính các thành viên Ủy ban Thường vụ QH đã chỉ ra, dù làm nhiệm vụ chuyển đơn thư xong gần như đơn chuyển đi coi như xong, ít cơ quan nào của Quốc hội sát sao theo dõi kết quả và đôn đốc trả lời. Vì thế mới lại có tình trạng đơn thư của dân cùng lúc gửi tới nhiều địa chỉ khác nhau, khiếu nại kéo dài, khiếu nại đông người ngày càng tăng và dân tìm đến bất cứ "cửa" nào hy vọng có thể giải quyết được vấn đề.

Mặc dù theo luật định, các quan Quốc hội đều có nhiệm vụ tiếp công dân nhưng thực tế hiện nay việc tiếp công dân thường xuyên được Thường vụ giao cho Ban Dân nguyện tiến hành tại trụ sở tiếp công dân của Trung ương Đảng và Nhà nước. Ban Dân nguyện chỉ tiếp các khiếu nại liên quan đến lĩnh vực tư pháp và hoạt động Quốc hội trong khi đơn thư của dân liên quan đến nhiều vấn đề khác nhau, chủ yếu là đất đai. Vậy là, đơn thư của dân lại tiếp tục chạy lòng vòng.

Nói như một thành viên Ủy ban Thường vụ QH, nhiều đại biểu "suốt ngày ngồi cắt công văn để chuyển".

Tình trạng này cũng dẫn tới nhiều bất ổn xã hội. Chẳng hạn, khiếu nại đông người tăng hơn 30% so với năm trước. Người dân thường tập trung khiếu nại trong các dịp diễn ra những sự kiện chính trị quan trọng của đất nước. Hầu hết các đoàn đông người đều có thái độ bức xúc, gay gắt...

"Tù mù thế này không được"

Sau khi phân tích bất cập của cơ chế tiếp công dân hiện tại, các ủy viên Thường vụ đã đề xuất nhiều giải pháp, trong đó, tập trung xác lập chức năng, nhiệm vụ cụ thể của các cơ quan.

Như quan điểm của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng, sắp tới phải tạo bước chuyển trong tiếp công dân, giải quyết khiếu nại tố cáo. Trước mắt, nên quy định Ban Dân nguyện làm cơ quan đầu mối tiếp nhận, điều phối việc nhận đơn thư và trả lời người dân.

"Cánh cửa của Ban Dân nguyện phải mở trước mắt dân, thay mặt tất cả các cơ quan khác để trả lời dân", ông Hùng nói. Chỉ có quy trách nhiệm đầu mối cho một cơ quan  mới hạn chế được tình trạng đơn thư lòng vòng.

Còn theo Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu, các ủy ban phải cử cán bộ đến trực tại văn phòng tiếp dân để ghi nhận vấn đề của ủy ban mình. Từ đó, tiếp thu và đôn đốc giải quyết,  "chứ tù mù thế này không được", ông Uông Chu Lưu phân tích.

Trưởng Ban Dân nguyện Nguyễn Đức Hiền cho rằng Quốc hội cần nghiên cứu xây dựng cơ chế phối hợp hoạt động giữa các ủy ban để công việc "chạy" hơn. Ngoài ra, nên nghiên cứu xem xét nâng cấp Ban Dân nguyện thành Ủy ban Dân nguyện, quy định rõ nhiệm vụ tiếp công dân, đôn đốc giám sát các cơ quan chức năng trong giải quyết khiếu nại, tố cáo. Mặt khác, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nên yêu cầu các cơ quan Chính phủ kịp thời chỉ đạo việc giải quyết đơn thư khiếu nại, đặc biệt các đơn tố cáo những người đứng đầu các tổ chức để hạn chế tình trạng tập trung đông người.

Các vấn đề này sẽ được thảo  luận, nghiên cứu trong quá trình xem xét Đề án đổi mới hoạt động Quốc hội.

Lê Nhung