1.jpg.jpg
Dantri.com.vn và 24h.com.vn là 2 trong 4 địa chỉ “nội” không bị đánh bật bởi sự tấn công của các tập đoàn nước ngoài.

“Lơ lửng” nguy cơ mất chủ quyền

Theo nhận định của ông Igor Ashmanov – Tổng Giám đốc công ty Ashmanov và cộng sự (Ashmanov & Partners) của Nga, thì tại Việt Nam, dưới sự nỗ lực của Chính phủ và các doanh nghiệp trong suốt thời gian qua, Internet đang phát triển rất mạnh với số lượng người sử dụng ngày càng lớn. Nhận định cụ thể, ông Ashmanov cho rằng con số này đang vào khoảng 23 triệu người, 28% trong số đó sử dụng blog và tốc độ phát triển của thị trường quảng cáo trên Internet đạt mức 50%/năm…

Tuy nhiên, đáng lưu ý là môi trường Internet tại Việt Nam lại đang bị hầu hết các tập đoàn lớn của nước ngoài “tấn công” mạnh mẽ (trong đó chủ yếu đến từ Mỹ) như “cỗ máy tìm kiếm” Google, Yahoo, mạng xã hội Facebook, rồi YouTube… Ông Ashmanov cũng chỉ ra một thống kê mới đây cho thấy trong danh sách Top 10 website có lượng truy cập lớn nhất Việt Nam thì chỉ có 4 địa chỉ “nội” không bị đánh bật là zing.vn, vnexpress.net, dantri.com.vn và 24h.com.vn, còn lại đều là các trang nêu trên chiếm chỗ.

Đưa ra ví dụ cụ thể liên quan đến Google, ông Ashmanov lưu ý câu chuyện Google tiến vào thị trường Internet Trung Quốc không hẳn vì mục tiêu kinh doanh để đạt lợi nhuận, mà đó là sự thâm nhập để truyền bá tư tưởng tự do của Mỹ vào quốc gia này. Về nguyên tắc, Trung Quốc hoàn toàn có thể thoả thuận với Google để xây dựng những nội dung phù hợp với đất nước này, tuy nhiên cuối cùng, do Google “kiên định” với chiến lược của mình nên giữa họ và Trung Quốc đã không tìm được tiếng nói chung.

“Ai nắm giữ được hệ thống tìm kiếm cũng như nội dung trên môi trường Internet, thì người đó sẽ thu hút được sự chú ý của người dùng Internet cũng như túi tiền tiềm năng của họ”, ông Ashmanov khẳng định.

Chính vì vậy, cuốn trong cơn phát triển như vũ bão của Internet, thực tế đã và đang đặt ra hàng loạt bài toán cần được giải quyết cấp bách đối với Việt Nam trong việc định hướng, đưa ra chính sách, hành lang pháp lý và hành động bằng các dự án cụ thể để nhằm điều tiết sự phát triển của Internet, để Internet tại Việt Nam đi theo chiều hướng hài hoà, khẳng định được chủ quyền của quốc gia.

1.jpg.jpg

Hướng đi nào cho Việt Nam?

Vậy để khẳng định được chủ quyền quốc gia trong lĩnh vực số, Việt Nam cần phải làm gì? Theo ông Ashmanov, khái niệm chủ quyền số Quốc gia được xuất phát từ Mỹ, đó là nội dung bao hàm về quyền và khả năng của Chính phủ trong việc có thể tự chủ, độc lập xác định cũng như thực hiện được những lợi ích, chính sách đối nội và đối ngoại của quốc gia trong lĩnh vực thông tin, đảm bảo mức cao nhất cho an toàn thông tin số quốc gia.

Cụ thể hơn, vấn đề chủ quyền số quốc gia còn được thể hiện ở hạ tầng mạng (có tên miền quốc gia, hệ thống thanh toán, thư điện tử quốc gia), lĩnh vực truy cập thông tin (gồm hệ thống tìm kiếm quốc gia, tài nguyên thông tin quốc gia, hệ thống lọc web…), rồi thương mại điện tử (sàn giao dịch, hệ thống quảng cáo theo nội dung quốc gia, chữ ký điện tử quốc gia…) và lĩnh vực nội dung, giải trí (như blog, mạng xã hội quốc gia). Ngoài ra, nền tảng của chủ quyền số quốc gia còn được thể hiện ở một số mặt như có thuật toán mã hoá riêng, có thiết bị mạng, bộ vi xử lý riêng và cùng đó là hệ thống các phần mềm như hệ điều hành, ứng dụng văn phòng, Antivirus… riêng của quốc gia.

Đưa ra hướng gợi ý, ông Ashmanov cho rằng cùng với sự vào cuộc mạnh mẽ của những nhà cung cấp dịch vụ truy cập Internet (ISP), nhà cung cấp dịch vụ nội dung…, Chính phủ Việt Nam cần sớm lên kế hoạch triển khai các tổ hợp dự án cụ thể nhằm tăng cường kiểm soát các truy cập Internet, phát triển các dịch vụ, công cụ mang tính chất địa phương – những lợi thế mà các Tập đoàn đa quốc gia khi nhảy vào với mục tiêu thống lĩnh sẽ khó làm được (trong khi Google vẫn làm mưa làm gió tại nhiều quốc gia, thì nước Nga lại tự hào vì một số công cụ tìm kiếm của họ đã đánh bật được Google nhờ vào việc biết khai thác triệt để thế mạnh am hiểu địa phương)… Bên cạnh đó, ông Ashmanov cũng nhấn mạnh đến việc trong tương lai Nhà nước cũng cần phải sở hữu một hệ thống tìm kiếm mạnh đủ để “đương đầu” với sự bành trướng của Google, dù đây là vấn đề không hề dễ dàng và sẽ rất tốn kém về kinh phí. Ngoài ra, việc liên kết với các Tập đoàn lớn trong nước, hoặc nắm giữ cổ phần mang giá trị quyết định với các liên doanh nước ngoài cũng sẽ là những biện pháp hữu hiệu mà Việt Nam có thể quan tâm.

Ông Igor Ashmanov cũng lưu ý, ngay cả với những quốc gia mạnh đang nỗ lực phát triển các điều kiện cần thiết để bảo vệ chủ quyền số như Mỹ, Nga, Đức, Pháp hay Trung Quốc…, cũng xác định đây không phải là vấn đề dễ dàng để có thể làm được gấp rút.

Việt Nam cần phải kiên trì thực hiện để trong tương lai có những bước tiến dài trong việc xây dựng chủ quyền số quốc gia, là cơ sở để tiến tới phát triển một chính phủ điện tử bền vững.

Đọc toàn bộ bài viết trên báo Bưu điện Việt Nam số 93 ra ngày 4/8/2010.