CNTT có giảm tệ phong bì

“Trông người mà ngẫm đến ta”

Từ ngày xa xưa, Lã Bất Vi ở bên Trung Quốc bắt đầu từ chuyện tặng quà mà sau này “được cả thiên hạ”. Kẻ đi tặng quà với ý đồ lợi dụng đánh trúng tâm lý hám lợi của kẻ quyền thế, rồi dần dần hình thành “liên minh ma quỷ”. Các “liên minh ma quỷ” ngày càng phát triển về chiều rộng lẫn chiều sâu lây lan như một thứ bệnh truyền nhiễm nhiều khi thao túng cả quốc gia. Một anh công chức thường thường bậc trung, bất tài, dùng quà cáp như một phương tiện để leo lên vị trí có quyền cao hơn, với một “phương án kinh doanh ” đã tính kỹ, biết chắc là sẽ được bù lại và thu lợi nhiều hơn khi có rất nhiều những kẻ tầm thường khác rắp tâm dấn thân vào “vết xe đổ” của anh ta.

Thử hỏi nếu công khai trên mạng các quy chế như: tiêu chuẩn, bổ nhiệm, thi tuyển cán bộ vào các vị trí... để chống chạy chức, chạy quyền thì những người có thực tài đâu cần phải quà cáp, chạy chọt. CNTT góp phần tạo sự bình đẳng về cơ hội thăng tiến cho mọi người.

Nhớ lại chuyện đáng buồn trước đây, trùm xã hội đen Năm Cam cũng từ những món quà thân tình, những buổi nhậu “ấm áp tình người” để rồi lôi kéo cả chục quan chức cơ quan bảo vệ pháp luật, phóng viên và lãnh đạo báo nói, báo hình, báo viết trở thành tù nhân, tay sai đắc lực của mình. Giám đốc Lã Thị Kim Oanh cùng với thủ đoạn quà cáp để biển thủ của ngân hàng hàng trăm tỷ đồng, kết cục đã đưa 2 Thứ trưởng và 2 Vụ trưởng vào cảnh bị truy tố...

Chính vì vậy mà hầu như đạo đức trong nền công vụ các nước đều có những điều khoản quy định về việc nhận quà biếu. Thí dụ, ở Malaysia, trong Quy định về “Tư cách đạo đức và chế độ kỷ luật của công chức” thì quy định về việc nhận quà còn kỹ và chi tiết hơn ngay cả trong trường hợp bất khả kháng: “Khi có những tình huống gây khó xử cho công chức để từ chối nhận một món quà hoặc vật kỷ niệm có giá trị mà việc nhận đó đã bị Quy định này cấm thì trên hình thức nó có thể được tiếp nhận nhưng công chức đó phải trình một báo cáo, một văn bản lên thủ trưởng ngành trong thời gian sớm nhất miêu tả đầy đủ, và ước lượng giá trị của món quà, tình huống nhận quà và thủ trưởng ngành sẽ chuyển tiếp báo các đó cùng với ý kiến của mình cho cơ quan có thẩm quyền kỷ luật thích hợp. Trong khi chờ quyết định của cơ quan có thẩm quyền kỷ luật, công chức có trách nhiệm bảo quản an toàn món quà đó. Khi nhận được báo cáo như trên của Quy định này, cơ quan có thẩm quyền kỷ luật sẽ quyết định: Cho phép công chức giữ lại món quà đó; hoặc chỉ thị rằng món quà đó phải được trả lại cho người tặng thông qua thủ trưởng ngành”.

Ở nước ta trong “Luật Chống tham nhũng” có nói rõ: “Người có chức vụ, quyền hạn không được làm những điều sau đây: Nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến công việc mà mình giải quyết. Chi tiền công quỹ cho việc tặng quà hoặc chia cho cán bộ, công chức…”

Chúng ta từ lâu cũng có quy định về kê khai tài sản. Việc kê khai tài sản tác động tới đối tượng đặc biệt là người có chức vụ và rộng khắp trên cả nước, bao gồm cả hệ thống hành pháp, tư pháp, cơ quan dân cử và các tổ chức chính trị - xã hội có sử dụng ngân sách. Tuy nhiên, đáng tiếc là khi một số quan chức cấp cao bị phanh phui bê bối mới thấy khá nhiều bất động sản có đều khắp Bắc, Trung, Nam. Lổ hổng ở đây là do chưa nối mạng để quản lý bằng công nghệ thông tin về sở hữu bất động sản trên toàn quốc.

Trong cuộc sống, từ xưa tới nay không phải là hiếm những tấm gương của những người tỉnh táo biết từ chối những món quà cáp ngầm chứa trong nó những ý đồ lợi dụng.

Trong chuyện “Không nhận cá” (Cổ học tinh hoa) kể về Công Nghi Hưu làm tướng cho Mục công nước Lỗ đời Chiến quốc rất thích ăn cá. Một hôm có người đem cá biếu, ông không nhận. Em ông đem cá biếu, ông lại không nhận. Em ông lấy làm lạ, hỏi: “Anh có sở thích ăn cá, người ta đem cá cho, sao anh lại không nhận?”

Công Nghi Hưu nói: “Người ta đem cá cho chắc có ý cầu ta việc gì. Nếu ta nhận, tất ta phải giúp việc người. Giúp việc người lỡ làm trái phép thì đến mất quan. Mà mất quan, thì chẳng những không có cá biếu, mà đến cá mua lấy cũng không có nữa. Cho nên ta không nhận cá chính là ta muốn được có cá ăn lâu dài mãi mãi đó”.

Chúng ta vẫn duy trì tư duy giáo dục, nêu gương, đề cao tự giác. Điều đó đúng nhưng chưa đủ mà cần phải nhanh chóng áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật tiên tiến cho công tác quản lý để có những chế tài mạnh, đủ sức răn đe những đối tượng không tự giác.

CNTT có giảm tệ phong bì?

Tham nhũng sợ nhất là công khai minh bạch, hay nói cách khác, quản lý nhà nước tù mù là mảnh đất màu mỡ cho tham nhũng. CNTT là giải pháp hiệu quả nhất cho việc quản lý nhà nước minh bạch.

Cần nhanh chóng hoàn chỉnh hệ thống pháp luật về phản biện xã hội, Luật tiếp cận thông tin, cần tổ chức thực hiện việc giám sát của cộng đồng đối với sự minh bạch, thái độ phục vụ của cán bộ công chức, quan chức trong bộ máy công quyền.

Nên chăng cần thiết lập trang Web trao đổi thông tin giám sát hành vi thái độ ứng xử của CBCC. Với những dữ liệu được “số hoá” – hệ thống này hứa hẹn sẽ là một “mạng xã hội giám sát của cộng đồng”, giúp thông tin được chia sẻ, phản hồi, minh bạch giữa các cơ quan quản lý sử dụng CBCC và người dân.

Lợi ích lớn nhất của hệ thống này là thông tin được chia sẻ tới nhiều đối tượng. Cũng giống như Facebook, người làm công tác quản lý sử dụng CBCC đôi khi rất cần thông tin của người dân về lĩnh vực mình làm. Trên Facebook khi ta đưa một tấm ảnh lên thì sẽ nhận được nhiều comment (bình luận) của nhiều người. Còn trong việc giám sát, khi một kết quả được công bố, sẽ giúp các cơ quan quản lý sử dụng CBCC có thông tin, người dân biết được tình hình hoạt động của CBCC tại địa phương nơi mình sống. Đối với cơ quan quản lý sử dụng CBCC, có các kết quả giám sát làm cho CBCC tâm phục để CBCC thay đổi hành vi.

Các cơ quan có trách nhiệm sẽ xây dựng những tiêu chí ứng dụng để đánh giá, khen thưởng, bổ nhiệm... Người dân còn có đường dây nóng để họ có thể gửi đơn phản ánh về những yếu kém, lệch chuẩn của CBCC trong hoạt động...

Rất mong rằng Tết năm nay và nhiều năm tiếp theo, với tinh thần chống tham nhũng quyết liệt, cương quyết đẩy lùi tham nhũng, lập lại kỷ cương trong bộ máy Nhà nước sẽ có thêm nhiều vị “không nhận cá”, và với sự phát triển tin học hóa, thực hiện Chính phủ điện tử sẽ minh bạch hóa quan hệ giữa CBCC và người dân.

Nội dung được đăng trên báo Bưu điện Việt Nam số Tết Nhâm Thìn ra ngày 18/1/2012.