Có nên báo hiếu bằng... tiền?

Người biếu quà, người biếu tiền, người thì bằng tấm lòng thơm thảo. Và xung quanh chuyện biếu Tết cha mẹ là cả nghìn lẻ câu chuyện với đủ cung bậc vui, buồn...

Con hiếu thảo, bố mẹ ấm lòng

Anh Ngọc ở Cầu Giấy, Hà Nội kể rằng, bố mẹ anh không thiếu tiền, thậm chí họ còn kiếm nhiều tiền hơn vợ chồng anh. Vậy nhưng cứ đến Tết là vợ chồng anh lại bàn nhau biếu tiền cho bố mẹ hai bên. Dựa vào khoản tiền thưởng Tết và tiền kiếm được trong năm, họ sẽ có mức chi hợp lý cho việc này.

Năm ngoái, vợ chồng anh dành 6 triệu để biếu bố mẹ hai bên. Bên ngoại 3 triệu, bên nội cũng 3 triệu. Tuy nhiên, ông Sơn, bố anh nhất quyết không lấy tiền. Ông nói: “Bố mẹ không thiếu tiền, các con lại còn nghèo nên không cần phải biếu bố mẹ”. Biết bố mẹ thật lòng lo cho vợ chồng mình nhưng anh Ngọc cương quyết: “Con biết bố mẹ không thiếu, nhưng đây là trách nhiệm làm con, bố mẹ nhận lấy cho chúng con vui lòng”.

Nhận quà của con trai, nghe con nói những lời hiếu thảo khiến cho bố mẹ anh Ngọc hạnh phúc vô cùng. Với người làm cha, làm mẹ; con cái hiếu thảo là món quà quý giá nhất, không tiền bạc nào có thể đánh đổi được. Nhận quà của các con 3 triệu nhưng khi Tết đến, ông Sơn lại mừng tuổi cho các cháu nhiều hơn khoản tiền mà ông nhận của con.

Nguyệt, chuyên gia bất động sản ở phường Hàng Bột, quận Đống Đa, Hà Nội cũng vậy. Không phải bây giờ Nguyệt mới có quà biếu cho bố mẹ khi Tết đến mà từ ngày xưa, lúc Nguyệt còn nghèo, cô đã có cách để thể hiện tình cảm của mình.

Thời còn là sinh viên, Nguyệt đã biết dùng những đồng tiền tiết kiệm để mua tặng mẹ đôi dép, mua tặng bố chiếc áo sơ mi để mặc Tết. Bố mẹ Nguyệt cũng rất hạnh phúc khi nhận những món quà nhỏ của con.

Sau này ra trường đi làm, mặc dù đồng lương còn thấp nhưng dường như năm nào Nguyệt cũng dành 1 – 2 triệu để biếu bố mẹ tiêu Tết. Đi làm nhà nước được 3 năm thì Nguyệt bỏ ra làm ngoài lập công ty bất động sản. Nhờ gặp thời, Nguyệt trở nên giàu có. Không chỉ xây sửa nhà cho bố mẹ mà Nguyệt còn mua được nhà riêng cho mình.

Mừng tuổi bố mẹ phải thể hiện bằng cả tấm lòng, nếu không, đồng tiền có thể gây rạn nứt tình cảm. Ảnh chỉ mang tính minh họa

Xuất phát từ tình cảm biết ơn nên chuyện biếu quà Tết cho bố mẹ của anh Ngọc và Nguyệt trở thành nét đẹp trong ứng xử. Lúc này, đồng tiền đối với họ không phải là đối tượng chính, mà chỉ là phương tiện để họ thể hiện tình cảm của mình đối với các bậc sinh thành.

Mừng tuổi theo lệ

Cũng là chuyện biếu tiền Tết cho bố mẹ nhưng ở nhiều gia đình lại trở thành gánh nặng, việc bất đắc dĩ. Nhiều cặp vợ chồng trẻ vì phải “đua” cùng anh chị em trong gia đình nên sau Tết họ bị rơi vào cảnh nợ nần.

Ở một số nơi tại Hà Nam có tục lệ biếu quà bố mẹ bằng tiền mừng tuổi. Cứ vào ngày Mồng một Tết, con cái tập trung đông đủ ở nhà bố mẹ. Ngày đó có một cái lệ không thể thiếu là ai cũng phải mừng tuổi bố mẹ. Không ai bảo ai nhưng như một quy ước ngầm, bất kể con trai hay con gái, giàu hay nghèo đều phải mừng tuổi cho bố mẹ một mức nhất định, giống nhau. Ai giàu không được mừng hơn. Muốn cho bố mẹ nhiều hơn thì phải cho riêng, còn khi mừng tuổi nhất định là phải mừng số tiền bằng số tiền của những người con khác.

Nhà chị Thơm, mức mừng tuổi cho bố mẹ trong Tết năm ngoái là 500.000 đồng. Chị Thơm là con gái út trong gia đình có 7 anh chị em. Bố mẹ chị ở cùng với vợ chồng anh trai cả. Chồng chị Thơm mất sớm, một mình chị bươn chải nuôi ba đứa con nên kinh tế vô cùng khăn. Tết với người khác là hân hoan thì với chị là cả một gánh nặng âu lo về tài chính. Lo Tết cho gia đình, mua sắm quần áo cho con và cả khoản mừng tuổi bố mẹ... nên số tiền chị làm lụng tích cóp trong cả năm “bốc hơi” hết trong ba ngày.

Cháy túi vì sĩ diện hão

Gia đình anh Toàn ở Hà Nội có 5 anh chị em đều đã yên bề gia thất. Anh trai anh Toàn thuộc hàng giàu có ở Hà Nội, có mấy cái nhà, thay ô tô như thay áo. Anh Toàn thì nghèo, nhà chưa có để ở, vẫn phải thuê nhà lang thang nay đây mai đó.

Anh Toàn nghèo nhưng mắc phải tính sĩ diện. Đi đâu cũng nói chuyện tiền tỷ, rồi quan hệ anh em với toàn người cấp cao và giàu có... Mới tiếp xúc với anh Toàn, nghe anh nói ai cũng ngỡ anh là đại gia, nhưng thực chất anh nợ búa xua. Bạn bè anh, những người đã từng cho anh vay tiền, gọi anh là “Toàn tiền tỷ” như một sự mỉa mai hài hước.

Không chỉ hoành tráng với người ngoài mà anh Toàn còn sĩ diện với cả anh chị em trong gia đình. Mặc dù Tết nào cũng phải trốn nợ nhưng khi về thăm bố mẹ, bao giờ anh cũng biếu bố mẹ khoản tiền lớn hơn của anh Lâm, người anh giàu có của anh Toàn. Nếu anh Lâm biếu bố mẹ 3 triệu anh Toàn phải biếu bố mẹ 4 triệu hoặc hơn thế nữa.

Chỉ có vợ con anh Toàn là khổ. Chị Hoài, vợ anh Toàn có bao nhiêu tiền là chồng lừa lấy hết. Lúc nào mẹ con chị Hoài cũng ở trong tình cảnh tiền cháy túi vì tính sĩ diện của chồng. Cứ mỗi khi hết Tết là vợ chồng lại méo mặt vì không còn tiền để chi tiêu.

Quà biếu không bằng cách biếu Việc báo hiếu bố mẹ bằng tiền là cần thiết trong dịp Tết vì mỗi năm chỉ có một dịp lớn để trở về với nguồn cội. Con cái khi trưởng thành nên có ý thức trách nhiệm về việc chăm sóc phụng dưỡng bố mẹ. Nhiều người đi xa hàng năm trời, bố mẹ được anh chị em khác chăm sóc thì Tết không chỉ là dịp thể hiện tình cảm mà còn là thể hiện trách nhiệm “phụng dưỡng cha mẹ”. Do vậy, theo tôi, Tết vẫn nên có quà cho bố mẹ. Nghèo thì mua một món quà nho nhỏ, đủ điều kiện thì biếu bố mẹ một ít tiền để bố mẹ tiêu vặt. Bố mẹ thường không đòi hỏi nhưng nếu được con cái quan tâm, yêu thương thì không có hạnh phúc nào hơn. Không nhất thiết phải theo nhau kiểu: Tết là phải có tiền cho bố mẹ. Tùy hoàn cảnh gia đình và điều kiện kinh tế để có cách báo hiếu một cách hợp lý nhất. Bao giờ cũng vậy, quà biếu không bằng cách biếu, kể cả với bố mẹ của mình. Thái độ ứng xử và cách thể hiện lòng hiếu thảo của mình với bố mẹ mới là quan trọng. Bởi bố mẹ khi về già thường không cần nhiều tiền bởi họ không có nhiều nhu cầu như lớp trẻ. TS Trịnh Hòa Bình (Giám đốc Trung tâm Dư luận xã hội, Viện Khoa học xã hội Việt Nam) Cha mẹ nên biết tính sĩ của con cái Việc mừng tuổi và biếu quà Tết cho bố mẹ và anh em họ hàng nếu không căn tính một cách có kiểm soát sẽ rất dễ rơi vào tình trạng cháy túi. Điều đó khiến cho việc biếu Tết trở nên nặng nề, ảnh hưởng đến cuộc sống cũng như tình cảm trong gia đình. Con cái, đặc biệt là những người đi lập nghiệp ở xa khi về quê ăn Tết thường có tâm lý muốn mình không quá úi xùi. Chính vì tâm lý đó mà không ít người cắn răng “chi thoáng” để được tiếng vẻ vang. Tiền biếu Tết cho bố mẹ, tiền mừng tuổi cho người họ hàng luôn luôn phải trội hơn anh em hay bạn bè. Có người vì khoản phải chơi trội này mà sợ không dám về quê. Do vậy, cha mẹ cũng cần phải thông cảm, đặc biệt đối với những người đi làm ăn xa nhà. Nếu có con cái ở xa về ăn Tết, cha mẹ nên ý thức về tính sĩ diện của con, tránh để con chi quá trớn, làm khổ con. Con cái nhiều khi không muốn bố mẹ phải nghĩ nhiều về mình nên cố gắng “hoành tráng” một cách không cần thiết. Vì thế, nếu mình đủ trang trải và không cần thiết thì chỉ nhận một ít lấy lệ. Bởi nếu không sẽ biến việc “báo hiếu” trở thành gánh nặng tài chính cho con cái khi cuộc sống của chúng còn khó khăn. TS Nguyễn Kim Quý (Cố vấn tâm lý Đường dây Tư vấn và hỗ trợ trẻ em, Bộ LĐ,TB&XH)