Con vật không thể thiếu trong lễ cúng năm mới ở vùng biên xứ Nghệ

 Lễ cúng đón năm mới của dân tộc Khơ Mú ở miền Tây Nghệ An, không thể thiếu cặp gà - 1 con tượng trưng cho năm cũ, 1 con tượng trưng cho năm mới.

Vùng đất quanh năm mây phủ

Xã Keng Đu (Kỳ Sơn, Nghệ An) ở độ cao 1.100m so với mực nước biển. Theo con đường độc đạo từ thị trấn Mường Xén (Kỳ Sơn), vượt qua nhiều núi đồi cao vời vợi mới đến được Keng Đu, khiến người ta có cảm giác như... đi lên trời.

Ở vùng đất quanh năm mây phủ này, không biết bao đời nay, người Khơ Mú và người Thái đã đến đây lập nghiệp. Họ luôn tự hào bản quê mình có hai ‘cổng trời’ án ngữ là ‘cổng trời’ Huồi Ling và Huồi Lê.

{keywords}
Vượt qua nhiều núi đồi cao vời vợi mới đến được Keng Đu, khiến người ta có cảm giác như... đi lên trời

Đứng bên này Keng Đu, phóng tầm mắt ra xa, người ta có thể nhìn thấy rõ bản làng của người Lào.

Theo người dân nơi đây, Keng Đu - theo tiếng Thái là vùng đất của loài gỗ đinh hương. ‘Keng’ là thác, ‘đu’ là cây đinh hương.

Keng Đu nằm gần một thác nước thượng nguồn sông Nậm Nơn, bên cạnh là rừng đinh hương nên ghép lại thành tên gọi của xã bây giờ. Nay, rừng đinh hương của vùng gần như không còn.

{keywords}
Những nếp nhà người Khơ Mú ở xã Keng Đu (Kỳ Sơn, Nghệ An).

Khí hậu ở Keng Đu khá khắc nghiệt, với sự chênh lệch rõ rệt nhiệt độ giữa ngày và đêm. Người dân sống bằng nghề phát nương, làm rẫy theo hình thức du canh du cư.

Khi hết vụ, họ vác gùi lên núi lấy măng, rau để ăn qua ngày.

Kỳ bí lễ cúng đón năm mới

Theo ông Lô May Mằn (Bí thư xã Keng Đu), xã có khoảng 400 hộ dân, 90% là người dân tộc Khơ Mú. Cuộc sống khó khăn nhưng người Khơ Mú có nhiều nét văn hóa đặc sắc. Đặc biệt Tết của họ còn lưu giữ được nhiều nét truyền thống khác biệt cho đến tận ngày nay.

Tết quan trọng nhất của người Khơ Mú là Tết Grơ. Tết Grơ không cố định về thời gian, phụ thuộc vào ngày kết thúc vụ mùa.

Theo đó, sau ngày thu hoạch lúa (vào khoảng tháng 12 dương lịch), người dân đã rục rịch chuẩn bị đón Tết Grơ bằng việc dự trữ lương thực, thực phẩm và dọn dẹp, trang trí nhà cửa…

Trong mâm cỗ cúng của người Khơ Mú, không thể thiếu 2 con gà, 1 vò rượu cần và 1 đĩa cau trầu.

{keywords}
Người dân tộc Khơ Mú ở Keng Đu.

Ông Lương Văn Vinh, Trưởng Công an xã Keng Đu, giải thích, người Khơ Mú sắm 2 con gà với ý nghĩa 1 con tượng trưng cho năm cũ và 1 con tượng trưng cho năm mới.

Người ta mong muốn con gà năm cũ sẽ đưa đi những điều xui xẻo, tai ương, bệnh tật của năm cũ và con gà năm mới sẽ mang đến may mắn, thuận lợi.

Sau khi chuẩn bị đầy đủ mâm lễ, người lớn tuổi nhất trong gia đình bắt đầu làm lễ Tết Grơ bằng tiếng dân tộc Khơ Mú.

Kết thúc bài cúng, một con gà sẽ được lấy tiết. Sau đó, người thực hiện nghi lễ sẽ lấy tiết gà bôi lên đầu gối của từng thành viên trong gia đình.

Đây là điểm đặc biệt nhất trong Tết của người Khơ Mú với mong muốn những điều không may mắn trong năm cũ sẽ được xóa bỏ.

Sau công đoạn này, con gà còn lại cũng được lấy tiết. Tiếp đó, lần lượt từng người trong gia đình lại được bôi tiết gà lên đầu gối để mong mọi điều tốt đẹp sẽ đến vào năm mới.

Tục lệ này cũng mong muốn con người có đôi chân vững chãi để vượt rừng, vượt suối trồng trọt, làm ăn.

Sau khi kết thúc các nghi lễ trên, cả 2 con gà sẽ được làm thịt để làm mâm cúng mời tổ tiên về ăn Tết cùng gia đình.

Ông Lương Văn Vinh cho biết, ngày nay, nhiều gia đình làm ghép Tết Grơ và Tết cổ truyền dân tộc (Tết của người Kinh) thành một.

Tuy nhiên cũng không ít gia đình ở Keng Đu tổ chức riêng 2 Tết. Vào Tết Grơ, gia đình tổ chức cúng và làm lễ. Sau đó, đến Tết Nguyên đán họ chỉ liên hoan và vui chơi đón năm mới.

Cũng giống như người Kinh, trong ngày đầu năm, người Khơ Mú quan niệm, người xông nhà rất quan trọng vì họ sẽ mang đến những điều tốt đẹp, may mắn cho gia đình trong suốt cả năm.

Vào ngày Tết, gia đình người Khơ Mú không thể thiếu rượu cần. Họ cho rằng, những ai vượt được ‘cổng trời’ vào với Keng Đu đều là khách quý của bản.

Để tỏ lòng hiếu khách, những bát rượu cần, miếng bánh chưng thơm mùi lúa mới được dọn ra để mời khách sau một chặng đường xa…

Giá tiền triệu, dừa bonsai hình chuột vẫn cháy hàng Tết Canh Tý

Giá tiền triệu, dừa bonsai hình chuột vẫn cháy hàng Tết Canh Tý

 Với giá từ 600 nghìn đến 1 triệu đồng, các chậu dừa bonsai hình chuột đang tạo nên một cơn sốt dịp cận Tết Nguyên đán Canh Tý.

Ngọc Trang

tin nổi bật

Cắt điện cả làng để hẹn hò người yêu trong bóng tối

Cứ mỗi lần muốn gặp bạn gái, người thợ điện này đều cúp điện cả làng trong khoảng 2-3 tiếng để được gặp gỡ cô trong bóng tối.

Sinh vật giống cá này có thể là tổ tiên cổ đại của con người

Một sinh vật bí ẩn đã tuyệt chủng từng khiến các nhà khoa học bối rối cuối cùng đã tìm thấy vị trí của mình trong cây phả hệ sự sống.

Chú rể Ấn Độ mải tiệc tùng, cô dâu cưới người khác

Mải mê nhảy múa và uống rượu, chú rể đến nhà gái muộn 5 tiếng đồng hồ. Đến nơi, anh thấy cô dâu đang khoác tay một người đàn ông khác.

Bỗng dưng tìm thấy sổ tiết kiệm 27 tỷ đồng của người cha quá cố

Sau vài chục năm, một người đàn ông Chi-lê mới phát hiện ra cuốn sổ tiết kiệm trị giá hàng triệu đô la của cha mình để lại.

Ngôi mộ nằm giữa ngã ba đường TP.HCM nhưng không ai dám dời đi

Ngôi mộ có tuổi đời ngoài trăm năm nằm trơ trọi giữa ngã ba hẻm. Dân địa phương không biết tên tuổi người quá cố nhưng luôn tôn kính và quyết không cho di dời mộ bia khỏi vị trí cũ.

Góa phụ cải trang thành đàn ông suốt 36 năm để chăm con

Một người phụ nữ 57 tuổi ở Ấn Độ đã hóa thân thành đàn ông suốt 36 năm để chăm con sau khi chồng qua đời.

25 lần trượt đại học, ông chú 55 tuổi vẫn thi vào trường mơ ước

Phần lớn những người tham dự kỳ thi tuyển sinh đại học tại Trung Quốc hàng năm đều là thanh thiếu niên, nên trường hợp thi đại học ở tuổi 55 của ông Lương Thạch trở thành hiện tượng.

Cửa hàng tiện lợi nằm trên vách đá ở Trung Quốc

Được xem là cửa hàng tiện lợi "bất tiện nhất", nơi này chỉ rộng khoảng 2 m2 và chủ yếu bán nước, thức ăn nhẹ cho người đang leo núi.

Mất tích trong rừng 7 ngày, cụ bà 75 tuổi uống nước suối 'cầm hơi'

Sau 7 ngày mất tích trong rừng, cụ bà chỉ uống nước để duy trì sự sống và ngâm mình trong dòng suối để hạ nhiệt khi trời nắng nóng.

Đua nhau nuôi ếch ngoại cầu may mắn, chuyên gia nói điều bất ngờ

Có giá thành không nhỏ, nhưng ếch cảnh đang được người chơi săn đón. Chúng được đặt mua ngay khi còn là những chú nòng nọc chưa đứt đuôi.

Đám tang tốn hơn 3 tỷ bị chỉ trích

Ngày 10/5 vừa qua, mạng xã hội chia sẻ về đám tang tại một ngôi làng thuộc Ngọc Lâm (Thiểm Tây, Trung Quốc) gây tranh cãi. Đám tang này tiêu tốn 10 triệu nhân dân tệ (khoảng 3,5 tỷ đồng).

Vợ chồng Ấn Độ kiện con trai và con dâu vì không sinh cháu

Một cặp vợ chồng lớn tuổi người Ấn Độ đợi mãi không có cháu nội nên đã đâm đơn kiện con trai và con dâu, yêu cầu các con phải sinh con trong vòng 1 năm - hoặc trả cho họ số tiền tương đương 675.000 USD (gần 15,6 tỷ đồng).

Tỷ phú nổi tiếng nửa đêm lái xe đi trộm đồ, lý do ai cũng sốc

Khi kiểm tra camera, các cảnh sát nhận ra nghi phạm lấy cắp những hộp gỗ bên đường là một tỷ phú nổi tiếng ở địa phương.

Hai chị em ở Ấn Độ lấy nhầm chú rể trong ngày cưới

Sự cố mất điện và tấm khăn che mặt khiến hai chị em ruột ở Ấn Độ nhầm chú rể với nhau ngay trong ngày cưới.

Vị sư ở An Giang ‘chết đi sống lại’, 31 tuổi chỉ cao 1m45, nặng 28kg

Câu chuyện về sư Chau Sóc Thon ở chùa Tà Pạ (huyện Tri Tôn, An Giang), 31 tuổi nhưng chỉ cao 1m45, nặng 28kg, thu hút sự tò mò của nhiều người.