Công chúa triều Nguyễn lấy chồng như thế nào?

Thời xưa hầu hết nam nữ lấy nhau là do gia đình sắp đặt. Nhưng để lấy con vua thì không phải dễ dàng gì. Rất may sách vở vẫn ghi lại nhiều chuyện thú vị về những cuộc hôn nhân này.

Những cuộc cưới xin của các công chúa nhà Nguyễn đã được Léon Sogny, chánh mật thám Trung Kỳ, ghi lại trong một bài báo đăng trên Tập san Hội Đô thành hiếu cố (B.A.V.H) năm 1934, trong đó có nhiều chi tiết mà chúng ta ngày nay thấy lạ lùng, thú vị.

Dò danh sách ‘bắt’ chồng cho công chúa

Sogny viết rằng, theo truyền thống của hoàng gia, khi một cô công chúa đến tuổi cập kê, nhà vua sẽ chỉ dụ cho bộ Lại và bộ Binh lập danh sách các con, cháu và chắt các công thần thuộc nhất và nhị phẩm trong hệ thống quan lại.

Danh sách đó ghi họ tên, tuổi và quê quán các chàng trai trẻ, được dâng lên vua cùng tờ tấu chi tiết. Những người được chọn phải đạt tối thiểu 16 tuổi, không có dị tật, thông minh và dễ coi. Khi nhận được danh sách đó, hoàng thượng ra chỉ dụ chỉ định một vị hoàng thân làm nhiệm vụ chủ hôn, một vị đại thần làm “chiếu liệu” (người ra lệnh).

Cả hai vị này phải là người có gia thất đề huề và có nhiều con cháu. Hai vị đại thần đó phải theo danh sách mà chọn ứng viên làm phò mã, tối thiểu là 5 người, có nhân thân tốt và tuổi cũng phải hòa hợp với người vợ tương lai. Và theo quan sát của viên quan mật thám người Pháp, thì phong tục của người Việt Nam muốn rằng, để thích hợp nhất thì gái hơn hai, hoặc trai hơn một tuổi.

Khi nhà vua chấp nhận ứng viên nào, sẽ điểm một dấu son dưới tên người được chọn, vị chủ hôn sẽ chính thức báo tin cho nhà trai. Bấy giờ người ta sẽ chuẩn bị các nghi thức đầu tiên.

Nha Nguyen, BAVH, Minh Mang anh 1

Công chúa và phò mã nhà Nguyễn năm 1907. Ảnh tư liệu của B.A.V.H.

Chuyện bi hài thời Tự Đức

Dù làm việc ở Việt Nam đầu thế kỷ 20, nhưng Sogny vẫn kể lại câu chuyện thú vị về hôn thú của các công chúa triều Nguyễn trước đó cả nửa thế kỷ rất sống động. Chuyện là sau khi vua Thiệu Trị băng hà (1847), triều đình phải để tang. Vua Tự Đức phải để tang ba năm, và tất nhiên trong thời gian đó, trong triều hoàn toàn không được tổ chức hôn lễ nào.

Sang năm Tự Đức thứ tư (1851), có không dưới 30 công chúa trong số con gái của vua Minh Mạng và Thiệu Trị chưa lấy chồng. Trong số đó, có những công chúa không còn trẻ trung gì và đã quá tuổi đào tơ từ lâu.

Do đó, Sogny đã nghe kể lại các câu chuyện rằng lúc đó, phần lớn các con của các đại thần có khả năng được chọn vào danh sách làm phò mã, đã phải... chạy khỏi kinh thành, vì vị trí người chồng tương lai cho công chúa đó không lấy gì làm hứng thú, vì ngoài vấn đề tuổi tác, thì một số bà công chúa cũng không phải là người sắc nước hương trời.

Vì số con em của các công thần không đủ, người ta đã phải mở rộng đến con các quan tam phẩm, và cách thức làm như sau: Viết tên các công tử vào giấy rồi rút thăm. Cô công chúa rút ra bất kỳ một tờ nào, trúng tên ai thì sẽ lấy người đó. Tất nhiên sẽ có những trường hợp thất vọng.

Tất nhiên các phò mã sẽ được nhận nhiều quyền lợi xứng đáng từ triều đình, như được lĩnh 3.000 quan tiền để mua một nhà ở gọi là phủ hay đệ, 30.000 quan để mua quần áo, đồ trang sức và đồ dùng.

Các vật dụng nhà trai cần sắm là: một bộ triều phục cho phò mã, một cái mũ có 5 con phượng gắn san hô và kim cương, một cái đai nạm vàng, một đôi hoa tai bằng vàng, một cái hộp nhỏ bằng vàng đựng đồ trang điểm, một cái gương có khung cẩn xà cừ và vàng, một cái hộp nạm vàng và xà cừ đựng đồ uống trà, một cái ống nhổ bằng vàng, nhiều tấm gấm thêu và lụa cải hoa, những đôi hài thêu và bít tất…

Sau đó là bàn ghế, tủ, bát đĩa và đồ dùng làm bếp. Ngoài ra, phò mã còn sắm cả một chiếc thuyền bồng và nhiều vật dụng khác.

Người phò mã còn được cấp 50 tên lính để hầu cận, do một viên đội chỉ huy và do triều đình trả lương.

Theo quy định, các cô công chúa chỉ được thấy mặt vị hôn phu vào ngày đám cưới. Nhưng nhiều cô cũng tìm cách để biết trước mặt người được chọn cho mình, như bí mật dò hỏi các bà mệnh phụ hay xin nấp ở trong cung để quan sát người chồng tương lai qua những bức mành hay bình phong, khi họ được triệu vào cung.

Theo Sogny, hôn lễ cuối cùng của công chúa triều Nguyễn là vào năm 1907, đó là công chúa Tân Phong, em của vua Thành Thái, lấy Nguyễn Hữu Khảm, con của cố Kinh lược sứ Bắc Kỳ Nguyễn Hữu Độ.

Ni sư để tóc trái đào cho em nhỏ bị bắt cóc năm xưa, ám hiệu cho bố mẹ

Ni sư để tóc trái đào cho em nhỏ bị bắt cóc năm xưa, ám hiệu cho bố mẹ

Ni sư Hạnh Liên đã nhanh trí cắt tóc trái đào cho Mỹ Phương để ám hiệu với gia đình rằng: “Con đã có nhà chùa che chở, cha mẹ hãy yên tâm kháng chiến”.

Theo Zing

tin nổi bật

Người dân vui mừng thoát cảnh chờ phà, chèo xuồng ra chợ, về thăm nhà

Ngày cây cầu cầu Từ Tâm 71 được khánh thành, nhiều người dân không kìm được niềm xúc động dâng trào. Bởi từ nay, họ không còn phải chịu cảnh chờ phà, chèo ghe, bơi xuồng vượt sông đi chợ, về thăm nhà…

Nhiều người Mỹ ngủ trên ôtô, tắm ở phòng gym

Đầu tháng 6, vợ chồng Josanne English bị đuổi ra khỏi nhà. Sau khi gửi 3 con đến nhà người thân, họ ngủ trên ôtô và tắm trong phòng tập thể dục, theo The Washington Post.

Vợ biến mất 14 năm, chồng sững sờ một lần đến nhà đồng nghiệp

Sau 14 năm bặt vô âm tín, người vợ của ông Vương Tân Vũ bỗng nhiên xuất hiện trong một hoàn cảnh đặc biệt khiến ông sốc nặng.

Nhật Bản tìm cách ngăn phụ nữ gầy thêm

Thông qua việc thành lập nhóm nghiên cứu, chính phủ Nhật Bản đặt mục tiêu nâng cao nhận thức của phụ nữ trẻ về các rủi ro của việc ăn kiêng không lành mạnh.

Bốn lý do ít ngờ khiến phụ nữ ngoại tình ngày càng nhiều

Những giả định cũ của đàn ông về khả năng ngoại tình của phụ nữ ngày càng trở nên không còn đúng nữa.

Lý do cụ ông 83 tuổi dù nói không ra hơi cũng phải đạp xe bán trái cây

Cụ ông 83 tuổi mắc bệnh nhồi máu cơ tim, người phải đeo ống thông tiểu vẫn phải gồng mình đạp xe bán trái cây dưới cái nắng ban trưa.

Vợ ngoại tình trên ô tô, chồng nhận cảnh báo xe đang ‘rung bất thường’

Nhận cảnh báo xe đang 'rung bất thường', người đàn ông đến kiểm tra thì phát hiện chuyện khiến anh bức xúc.

Chi tiêu ‘thời bão giá’: Tranh thủ ăn lành mạnh, quyết sống tối giản

Lương chưa được tăng, xăng đã gấp mấy hồi mới đi làm, gái quê độc thân lập nghiệp ở thành phố như tôi thật khó khăn. Tôi chọn thay đổi cách sống để thích nghi với bão giá.

Ông bố 'khùng' đưa bể bơi, vườn cây lên mái nhà 250m2 thay cho máy điều hòa

Biết anh Tùng có ý định xây bể bơi và vườn cây trên mái nhà, nhiều người nói anh bị "hâm" bởi Huế là xứ mưa nhiều gần như nhất nước, người ta chống thấm không hết, ai lại đưa cây lên mái.

Yêu mấy cũng tan thành mây nếu cứ hỏi nhau những điều nhạy cảm này

Một số người luôn lấy danh nghĩa tình yêu làm cái cớ để dòm ngó đời tư của đối phương. Mang tiếng quan tâm nhau, yêu nhau nhưng chưa bao giờ cư xử bằng tim yêu, còn tự cho mình là đúng.

Người mẹ lên truyền hình nhắn nhủ thông gia khiến nhiều người xót thương

Mượn sóng truyền hình, bà Thấy ngỏ lời đến thông gia: “Dù chị em mình chưa gặp nhưng cũng có tình nghĩa, nhờ chị thương hai đứa con, thương tôi".

Chuyên gia tâm lý chỉ điều không nên làm khi phát hiện chồng ngoại tình

Với người vợ, bị phản bội là nỗi đau lớn nhất, xót xa nhất và cũng tủi hổ nhất trên đời. Nó giống như nhát dao chí mạng, một cú đâm thẳng vào trái tim khiến bạn choáng váng, ngạt thở, tê liệt cảm xúc và bị ám ảnh không nguôi.

3 sự thật về người giàu khiến nhiều người phải ngỡ ngàng

Người giàu đều cực kỳ khôn ngoan. Họ sẽ không bao giờ làm chuyện gì gây bất lợi cho mình.

7 điều khiến bản thân trở nên kém hấp dẫn phụ nữ nên bỏ ngay đi

Đôi khi phụ nữ trở nên xấu xí trong mắt đàn ông không phải vì họ không có khuôn mặt đẹp, cũng chẳng phải do họ có vấn đề về thẩm mỹ, mà do cách cư xử của họ.

Cô gái nghèo đổi đời nhờ cưới anh nông dân Hàn Quốc

Hỏng một mắt, nhà lại nghèo, chị Thái chấp nhận lấy chồng ngoại để có tiền giúp gia đình. Không ngờ, anh nông dân Hàn Quốc đã giúp chị đổi đời.