Theo một báo cáo của Vụ CNTT - Bộ Thông tin truyền thông, thời gian từ bây giờ tới năm 2020, Việt Nam cần khoảng 600 ngàn nhân lực làm việc trong lĩnh vực CNTT, trong khi đó, số lượng đào tạo chỉ đáp ứng được khoảng 400 ngàn người.

“Thiếu” và “lệch”

Việt Nam đang đón làn sóng đầu tư mới vào lĩnh vực Công Nghệ Thông Tin (CNTT) sau khi đề án đưa Việt Nam trở thành nước mạnh về CNTT đuợc chính phủ phê duyệt vào năm 2010. Đứng trước cơ hội lớn và cũng chính một thách thức khi giải quyết ổn thoả bài toán nhân lực, hơn bao giờ hết, nhân lực CNTT đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của các Doanh Nghiệp, nhà đầu tư và toàn ngành CNTT Việt Nam.

Theo một báo cáo của Vụ CNTT - Bộ Thông tin truyền thông, thời gian từ bây giờ tới năm 2020, Việt Nam cần khoảng 600 ngàn nhân lực làm việc trong lĩnh vực CNTT, trong khi đó, số lượng đào tạo chỉ đáp ứng được khoảng 400 ngàn người, tức là thiếu khoảng 200 ngàn người.


Ngày hội việc làm luôn nhận được sự quan tâm của sinh viên.
Theo kết quả khảo sát trên website về việc làm VietNamworks cho thấy, nhu cầu tuyển dụng nhân lực CNTT hiện đang ở mức cao nhất (chiếm 12%) trong số gần 40 nhóm ngành nghề được đăng tuyển dụng. Với thực trạng là thiếu nguồn cung như vậy, đáng nhẽ ra sinh viên, học viên ngành CNTT ra trường sẽ phải dễ dàng tìm kiếm công việc ngay.

Tuy nhiên, nghịch lý lại cho thấy nguồn lao động ngành CNTT ra trường chưa nhiều nhưng vẫn thất nghiệp trong khi các doanh nghiệp, tổ chức lại gặp khó khăn trong việc tuyển nhân viên. Đây chính là sự “lệch” pha giữa nhân lực và tuyển dụng mà nguyên nhân chủ yếu là chất lượng đào tạo chưa đáp ứng được nhu cầu của xã hội.

Hiện VN có rất ít chuyên gia CNTT giỏi có trình độ tư vấn, thiết kế các hệ thống lớn, cung cấp giải pháp tổng thể…; thiếu lao động giỏi ngoại ngữ, thành thạo chuyên môn đạt chuẩn quốc tế cho công nghiệp CNTT.

Thống kê của Viện Chiến lược công nghệ thông tin cho thấy sinh viên ngành CNTT khi tốt nghiệp ra trường 72% không có kinh nghiệm thực hành, 42% thiếu kỹ năng làm việc nhóm, 100% không biết trong lĩnh vực nào có thể hành nghề tốt nhất và 77,2% doanh nghiệp phải đào tạo lại các nhân viên mới. Đáng quan tâm là 70% không thành thạo ngoại ngữ.

Đi tìm giải pháp

Lý giải cho tình trạng này là thiếu sót từ khâu đào tạo, bà Lê Thị Ngọc Diệp, Phó tổng giám đốc phụ trách nguồn nhân lực tập đoàn VNG nhận xét : “Cơ bản sinh viên IT được các trường Đại học trong nước đào tạo nền tảng khá tốt. Tuy nhiên, bên cạnh kiến thức nền, hầu như sinh viên đều chưa được trang bị các kỹ năng cần thiết như tư duy ứng dụng thực tế, kỹ năng phối hợp và làm việc nhóm, quản lí dự án,…”

Thêm vào đó, khả năng nhạy bén và phản ứng chậm với các nhu cầu luôn thay đổi của ngành CNTT cũng làm cho chất lượng đào tạo nhân lực của ngành chưa theo kịp với nhu cầu thực tế.

Một số chương trình đào tạo CNTT chính quy còn nặng về lý thuyết, ít thực hành, còn một số nơi đào tạo không chính quy tuy có cập nhật công nghệ mới của thế giới nhưng quy mô đào tạo vẫn chưa theo kịp nhu cầu nhân lực của các doanh nghiệp, cơ quan nhà nước, chưa sát với thực tế. Đặc biệt, rất nhiều các cơ sở giáo dục đào tạo theo chỉ tiêu được giao hoặc do nhu cầu của người lao động, sau đó phó mặc họ tự đi tìm việc làm.

Đã có khá nhiều cuộc hội thảo Quốc gia bàn về cách giải quyết khó khăn trong vấn đề nhân lực trong ngành CNTT thế nhưng để thực hiện thành công không phải là chuyện một sớm một chiều. Vấn đề đặt ra đòi hỏi phải có một cầu nối giữa nguồn cung và nơi cầu.

Theo đó cần tăng cường mối quan hệ và trao đổi thông tin giữa các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp bằng việc có đại diện doanh nghiệp trong hội đồng nhà trường, đồng thời tổ chức doanh nghiệp tham gia và việc phát triển chương trình giảng dạy. Các cơ sở đào tạo CNTT chủ động phối hợp với tổ chức, doanh nghiệp CNTT và viễn thông xem xét đánh giá các chương trình hiện hành của mình, nếu cần thì điều chỉnh lại nội dung môn học trong khuôn khổ của chương trình khung, đưa các nội dung mới vào chương trình giảng dạy, nâng cao cơ sở vật chất, phương tiện học tập,...

Cụ thể, khuyến khích đầu tư các trường ĐH, CĐ tư thục chuyên ngành CNTT chất lượng quốc tế. Tập trung đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, quan tâm nhân lực quản lý CNTT và nhân lực mũi nhọn đầu ngành CNTT. Được như vậy, với một dân số trẻ và khả năng tiếp cận công nghệ nhanh chóng, tiềm năng nguồn nhân lực IT Việt Nam sẽ có bước đột phá.

Doanh nghiệp vào cuộc

Tìm lối ra cho vấn đề thiếu nhân lực, doanh nghiệp CNTT nhanh nhạy đã tự động xã hội hóa, thu hút nhân tài, tự gia tăng nguồn cung cho nhân lực CNTT.
Present VNG Fresher tổ chức tại ĐH Khoa học tự nhiên TP HCM
Điển hình như VNG, công ty đi đầu trong lĩnh vực nội dung số tại Việt Nam, đã tổ chức thường niên chương trình “VNG Fresher - Đào tạo sinh viên”. Đây là chương trình đào tạo dành cho các sinh viên năm cuối hoặc đã tốt nghiệp chuyên ngành Công nghệ thông tin. Đến với chương trình này, các bạn sinh viên được đào tạo trong 3 tháng để phát triển các kỹ năng chuyên môn cũng như kỹ năng mềm, học hỏi từ các công việc thực tế và có cơ hội trở thành nhân viên của VNG.

Với thông điệp “Come & grow with us”, đến với VNG, nhân viên không chỉ được sống và làm việc trong một môi trường gồm những người thông minh, cầu tiến, năng động và sáng tạo, luôn muốn chinh phục đỉnh cao thách thức, mà các bạn còn được tiếp cận với rất nhiều kiến thức, kinh nghiệm mới mẻ từ những con người xuất chúng của ngành CNTT/ Internet.

  • Khánh Văn