Một loại thuốc được cho là tạo bước đột phá mới trong điều trị các bệnh lý đáy mắt, giúp phục hồi chức năng võng mạc, giảm triệu chứng bệnh và cải thiện chất lượng sống liên quan đến thị lực cho bệnh nhân.

Thông tin được chia sẻ tại hội thảo chuyên đề “Anti-VEGF, bước đột phá trong điều trị một số bệnh lý đáy mắt gây mù thường gặp” do BV Mắt Trung ương, BV Mắt TP.HCM phối hợp với Văn phòng Đại diện Novartis tại Việt Nam tổ chức.
 
Bệnh lý đáy mắt- nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa

Theo PGS.TS.BS Đỗ Như Hơn, Giám đốc BV Mắt Trung ương và PGS.TS.BS Trần Anh Tuấn, Giám đốc BV Mắt TP.HCM, một số bệnh lý đáy mắt như thoái hóa hoàng điểm do tuổi già (AMD), phù hoàng điểm do đái thoái đường (DME), phù hoàng điểm do tắc tĩnh mạch võng mạc (RVO) ngày càng gia tăng, trở thành nguyên nhân gây mù lòa hàng đầu nếu không điều trị kịp thời.

Bệnh thoái hóa hoàng điểm do tuổi già (AMD) là bệnh rối loạn hoàng điểm gây mất thị lực trung tâm. Đây là nguyên nhân chính gây mù lòa ở người trên 50 tuổi. Người hút thuốc, cao huyết áp, người có nồng độ cholesterol máu cao, bệnh nhân tim mạch như tăng huyết áp, xơ vữa mạch máu... có nguy cơ cao mắc bệnh. Nữ có nguy cơ mắc bệnh cao gấp 2 lần nam. Bệnh có hai thể, thể ướt và thể khô. Thể ướt ít gặp hơn (chiếm khoảng 10%) nhưng lại gây ra tỷ lệ mất thị lực cao (90%).Triệu chứng điển hình của bệnh: giảm thị lực trung tâm, ám điểm trung tâm, rối loạn màu sắc, méo hình và ám điểm.

Bệnh phù hoàng điểm do đái tháo đường (DME) là nguyên nhân hàng đầu gây mù ở người trong độ tuổi lao động, có thể xảy ra ở cả đái tháo đường type 1 và đái tháo đường type 2. Ước tính khoảng 8% bệnh nhân đái tháo đường bị phù hoàng điểm làm suy giảm thị lực. Bệnh gây tổn thương các mạch máu nhỏ của võng mạc. Dịch bị rò rỉ từ các mạch máu tổn thương vào vùng võng mạc trung tâm gây phù và dẫn đến giảm thị lực nếu không được điều trị. Các yếu tố liên quan đến DME như nồng độ HbA1c, thời gian bị đái tháo đường, tăng huyết áp tâm trương, giới tính,…

Bệnh tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc (RVO), là bệnh lý mạch máu võng mạc hay gặp sau bệnh võng mạc đái tháo đường gây giảm thị lực nặng. Người cao huyết áp, đái tháo đường, tăng mỡ máu, các bệnh lý tim mạch do tăng độ nhớt của máu sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Dấu hiệu lâm sàng của bệnh là mất thị lực đột ngột một bên, không đau. Mức độ mất thị lực phụ thuộc vào tình trạng tổn thương võng mạc. Một số bệnh nhân không có triệu chứng. Biến chứng thứ phát của bệnh là glaucoma và mù lòa.

{keywords}


1 thuốc, trị cả 3 bệnh

Trước đây đã có nhiều phương pháp điều trị các bệnh lý đáy mắt vừa nêu trên, nhưng mỗi phương pháp có những hạn chế khác nhau, chưa điều trị hiệu quả và dứt điểm bệnh. Bắt đầu từ năm 2005 đến nay, với sự ra đời của thuốc ức chế tăng sinh tân mạch (anti-VEGF) đã tạo bước đột phá mới trong điều trị bệnh. Nồng độ VEGF-A thường tăng lên trong bệnh thoái hóa hoàng điểm do tuổi già thể ướt và một số bệnh võng mạc khác như phù hoàng điểm do đái tháo đường và phù hoàng điểm do tắc tĩnh mạch võng mạc.

Ranibizumab là mảnh kháng thể đơn dòng được nhân hóa để ức chế tất cả các đồng dạng hoạt động của yếu tố tăng sinh mạch máu A (VEGF-A) và ranibizumab được bào chế chuyên dùng cho nhãn khoa nhằm giảm thiểu sự phơi nhiễm toàn thân.

Tại hội thảo, qua hai bài báo cáo về tổng quan một số bệnh lý đáy mắt và bước đột phá trong điều trị bệnh lý thái hóa hoàng điểm do tuổi già thể ướt, phù hoàng điểm do đái tháo đường, phù hoàng điểm do tắc tĩnh mạch võng mạc thì ranibizumab là thuốc duy nhất hiện nay được phê duyệt cho cả 3 chỉ định là bệnh thoái hóa hoàng điểm do tuổi già, bệnh phù hoàng điểm do đái tháo đường, bệnh phù hoàng điểm do tắc tĩnh mạch võng mạc, giúp phục hồi chức năng võng mạc và giảm triệu chứng bệnh và cải thiện chất lượng cuộc sống liên quan đến thị lực cho bệnh nhân.

Cụ thể, với bệnh thoái hóa hoàng điểm do tuổi già: Ranibizumab giúp bệnh nhân điều trị thành công, duy trì và cải thiện thị lực trong năm đầu tiên lên tới 95%. Các nghiên cứu qua 5 năm đều chứng tỏ thuốc giúp giảm 50%  - 60% nguy cơ mù lòa do bệnh thoái hóa hoàng điểm do tuổi già thể ướt.

Đối với bệnh phù hoàng điểm do đái tháo đường: khi dùng liều lặp lại thuốc kháng VEGF (như ranibizumab) có thể ngăn ngừa sự rò rỉ dịch và gây phù hoàng điểm từ các mạch máu, giúp cải thiện thị lực. Ranibizumab là thuốc ức chế VEGF đầu tiên được phê duyệt cho chỉ định phù hoàng điểm do đái tháo đường ở nhiều quốc gia từ tháng 1/2011.

Đối với bệnh tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc: Ranibizumab là thuốc ức chế VEGF đầu tiên được phê duyệt cho điều trị suy giảm thị lực do phù hoàng điểm thứ phát gây ra bởi tắc tĩnh mạch võng mạc.

Anh Vũ