Sự việc các nhà máy tại các KCN xả thải trực tiếp ra môi trường đang gióng lên hồi chuông cảnh báo với toàn xã hội về sự phát triển công nghiệp không đi đôi với chất lượng sống, khi mới đây, Nhà máy xử lý nước thải tập trung tại khu công nghiệp Long Thành (Đồng Nai) bị bắt quả tang xả nước thải ra môi trường.

Sonadezi sai sót hay vi phạm có hệ thống?


Trong văn bản giải trình gửi UBND tỉnh Đồng Nai, Tổng công ty Phát triển khu công nghiệp (Sonadezi, đơn vị chủ quản của Sonadezi Long Thành và Công ty cổ phần dịch vụ Sonadezi) giải thích do sơ sót trong việc đóng van điều tiết nên ảnh hưởng đến việc xả thải trong lúc bị Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C49) bắt quả tang. Sonadezi không thừa nhận mình đã xả thải gây ô nhiễm môi trường.

Nhưng sự thực lại hoàn toàn khác.


Nước thải có mùi hôi nồng nặc tuồn ra rạch Bà Chèo. Ảnh: Nguyên Lộc (Báo Pháp luật).
Theo các nguồn tin thu thập được, trong năm 2007, Sonadezi đã từng xả thải gây bức xúc cho hàng chục hộ dân ở các ấp 1, 2 và 3. Theo đơn kêu cứu của các hộ dân, chính quyền địa phương và các ngành chức năng đã tiến hành kiểm tra, xác định phản ánh của người dân là đúng và yêu cầu Sonadezi giải quyết thiệt hại.

Đến tháng 4/2007, Sonadezi Long Thành đã phải kí biên bản chi hơn 120 triệu đồng hỗ trợ cho 67 hộ dân.

Tưởng rằng sau khi bị lập biên bản và bồi thường, cùng những hứa hẹn của công ty về khắc phục sự cố, Sonadezi sẽ xử lí triệt để vấn đề xả thải ra môi trường của nhà máy, nhưng đến cuối năm 2007, người dân lại phản ánh Sonadezi Long Thành thường xuyên xả nước thải trực tiếp ra rạch Bà Chèo, gây ô nhiễm làm thiệt hại về kinh tế do thủy sản, thủy cầm và vườn cây của người dân chết hàng loạt. Không những vậy, nguồn nước giếng sinh hoạt của người dân ấp 2 cũng bị ô nhiễm.

Đến năm 2008, UBND xã Tam An lại tiếp tục phản ánh với UBND huyện tình trạng Sonadezi Long Thành xả nước màu đen có mùi hôi nồng nặc ra rạch Bà Chèo làm chết cá.

Sonadezi Long Thành tiếp tục bị Sở TN&MT, Tổng cục Môi trường lập biên bản, xử phạt nhiều lần (trong các năm 2009, 2010 và 2011) do xả thải vượt chuẩn.

Mới đây nhất, theo thông tin VietNamNet đã đưa, khuya ngày 3/8, Cục cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C49) kiểm tra đột xuất nhà máy XLNTTT KCN Long Thành, đã bắt quả tang nhà máy xử lý nước thải tập trung của Khu công nghiệp Long Thành có dấu hiệu xả nước thải không đạt chuẩn ra môi trường.

Điều này cho thấy hệ thống xử lý nước thải tại Nhà máy xử lý nước thải tập trung của Công ty CP Dịch vụ Sonadezi đã "có vấn đề” từ nhiều năm qua chứ không phải sơ sót nhất thời.

Theo phản ánh của người dân sống trong khu vực này, từ năm 2005, khi nhà máy xử lý nước thải hoạt động thì nước kênh rạch đen thui, cá tôm không còn, rồi cây cối chết rụi dần. Người dân nuôi vịt cũng không dám cho vịt lội mương bởi nhiều hộ ở đây thả vịt xuống mương, vài ngày sau vịt chết sạch.

Một cán bộ có trách nhiệm ở UBND xã Tam An cho biết: “Sau mỗi lần kiểm tra, đoàn kiểm tra đều khẳng định phản ảnh của dân về ô nhiễm từ nhà máy là đúng và có cơ sở. Nhà máy ghi nhận khắc phục nhưng rồi họ vẫn cứ xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trường khiến dân rất ấm ức”.

Theo các biên bản kiểm tra nước thải đổ ra môi trường của nhà máy này từ năm 2007-2010, hầu hết đều kết luận: nước thải ra rạch Bà Chèo có mùi hôi khó chịu, lan rộng từ đầu rạch đến cuối rạch làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến người dân sống gần rạch Bà Chèo.

Ông Võ Văn Luật, Bí thư kiêm chủ tịch UBND xã Tam An, cho biết: “Việc xả thải của Công ty cổ phần dịch vụ Sonadezi kéo dài nhiều năm là có và xã cũng kiến nghị cơ quan chức năng vào cuộc xử lý. Xã cũng đang chờ C49 kết luận nhà máy xử lý nước thải tập trung sai phạm như thế nào mới tính đến phương án giải quyết đơn kiện của dân đã gửi xã”.
 
Người dân đòi bồi thường hàng trăm triệu đồng


Theo thống kê của Hội Nông dân xã Tam An, tính đến cuối giờ chiều ngày 10-8 đã có 40 hộ dân nộp đơn khiếu nại, yêu cầu Sonadezi Long Thành bồi thường.


Người dân ấp 2, xã Tam An đang soạn đơn đòi bồi thường. Ảnh: Tiền Phong
Ông Huỳnh Ngọc Trai-Chủ tịch Hội ND xã Tam An cho biết, bắt đầu từ ngày 8.8, ông được Bí thư Đảng uỷ xã giao trách nhiệm nhận đơn của người dân tại xã yêu cầu Công ty CP Sonadezi bồi thường thiệt hại. Từ đó đến trưa 10.8, ông đã nhận được 40 đơn của dân. Dù nhiều đơn chưa nêu mức thiệt hại cụ thể nhưng số tiền yêu cầu bồi thường đã lên đến hàng trăm triệu đồng. Chỉ mới tổng hợp kê khai thiệt hại của 4 hộ đã lên tới hơn 450 triệu đồng (về cây ăn trái, tôm, vịt nuôi...).

Chúng tôi sẽ tiếp tục giải thích cho người dân để họ trình bày đúng thực tế bị thiệt hại. Sau khi nhận hết đơn của người bị thiệt hại ở xã, chúng tôi sẽ tổng hợp giá trị, diện tích đất, phương tiện... bị thiệt hại theo kê khai, tổng hợp báo cáo Đảng uỷ xã” - ông Trai nói.

Ông Phạm Minh Đạo, Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Đồng Nai, cho hay, hiện vẫn chưa nhận được đơn thư phản ánh, yêu cầu bồi thường nào nhưng “Sở NN&PTNT vẫn đang theo dõi, chờ kết quả từ phía C49. Trong trường hợp xác định Sonadezi Long Thành có gây thiệt hại cho người dân, dù không có các chính sách (về nông nghiệp) hỗ trợ người dân, Sở sẽ đề nghị các đơn vị liên quan, trong đó có Hội Nông dân các cấp tham gia, đánh giá ảnh hưởng của ô nhiễm cũng như mức độ thiệt hại của các hộ dân”.

Sở Tài nguyên và Môi trường Đồng Nai cho rằng, việc Sonadezi tự ý cải tạo hệ thống xử lý nước thải nhưng không báo cáo với cơ quan chức năng để theo dõi giám sát là không đúng quy định.


C49 đang tiếp tục điều tra vụ việc. Ảnh : Tuổi Trẻ
Hiện vụ việc đang được Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường - C49 Bộ Công an tiếp tục điều tra, làm rõ. Đại tá Phan Hữu Vinh - Phó cục trưởng C49 cho biết: "Chúng tôi vẫn đang chỉ đạo các tổ trinh sát khẩn trương điều tra làm rõ, mặt khác đưa mẫu nước, bùn đã lấy trong lúc bắt quả tang để đi thử nghiệm. Khi có kết quả chính thức, chúng tôi mới kết luận sai phạm và đưa ra hình thức xử lý chính thức".
Điều đáng nói là dù đã bị cơ quan chức năng phản ánh nhiều lần về hành vi xả nước thải chưa qua xử lý, thế nhưng người lãnh đạo cao nhất của Sonadezi, bà Đỗ Thị Thu Hằng (đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai, Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty phát triển KCN Sonadezi) vẫn một mực cho rằng Sonadezi không có hành vi gian dối(?!). Liệu bà Hằng trước khi trở thành đại biểu Quốc hội, trong những lần đi tiếp xúc cử tri để vận động ứng cử có biết những tâm tư nguyện vọng của những hộ dân ở xã Tam An về việc chính doanh nghiệp của bà xả chất thải độc hại ra môi trường hay không? Trách nhiệm của bà với tư cách đại biểu Quốc hội ra sao khi ngay chính bản thân doanh nghiệp của mình gây ô nhiễm môi trường?

Hồng Anh (tổng hợp)