Hầu hết trẻ em dưới 5 tuổi đều ít nhất 1 lần nhiễm vi-rút Rota, gây tiêu chảy kèm nôn ói dài ngày, thậm chí tiến đến viêm dạ dày ruột cấp. Trong khi đã có vắc-xin ngũ giá có thể phòng ngừa 5 chủng vi-rút Rota thường gặp nhất gây bệnh ở người.

Vi-rút Rota không chỉ gây tiêu chảy

Trẻ bị tiêu chảy cấp thường mệt mỏi, có trường hợp lả đi đến 20 lần trong ngày kèm nôn ói dữ dội. Phần lớn các trường hợp tiêu chảy cấp tính ở trẻ em là do một loại vi rút đường ruột gây ra - vi-rút Rota.

Bệnh do nhiễm vi-rút Rota có thể diễn ra mà không báo trước, trẻ có thể mắc bệnh bất cứ lúc nào và phải mất vài ngày đến hàng tuần mới khỏi. Các bệnh lý do vi-rút này không chỉ dừng lại ở tiêu chảy, mà còn có thể ở cấp độ nặng hơn là viêm dạ dày ruột cấp.

Hầu như bất cứ trẻ em tính đến 5 tuổi đều đã ít nhất 1 lần mắc bệnh do vi-rút này, ở Việt Nam cứ 2 trẻ tiêu chảy cấp nhập viện thì có 1 trẻ là do vi-rút Rota gây ra.

Triệu chứng điển hình của viêm dạ dày ruột cấp, (gọi tắt là tiêu chảy cấp) do vi-rút Rota là trẻ nôn ói dữ dội sau vài giờ hoặc 1-2 ngày tiếp xúc với vi-rút, sau đó đi ngoài phân lỏng toàn nước, có thể đến 10-20 lần/ngày. Bé có thể sốt nhẹ và ho, sổ mũi ít. Nếu không được cho uống bù nước, bé có thể bị mất nước trầm trọng, dẫn đến rối loạn các chất trong cơ thể, thậm chí tử vong.

Ước tính hàng năm có khoảng 500.000 trẻ dưới 5 tuổi trên toàn cầu tử vong do bệnh lý liên quan đến vi rút Rota. Tại Việt Nam, tử vong do tiêu chảy chiếm khoảng 8-11% các nguyên nhân gây tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi.
Vắc xin là một trong những biện pháp phòng ngừa vi rút Rota hữu hiệu
Phòng bệnh: uống vắc-xin ngũ giá

Sự lây lan hay phòng ngừa vi-rút Rota không phụ thuộc vào điều kiện vệ sinh đơn thuần, cho nên hầu như không có sự cách biệt về tỷ lệ trẻ bị tiêu chảy cấp do vi-rút này gây ra tại các nước phát triển so với các nước đang phát triển.

Cũng giống như các loại vi rút khác, vi rút Rota có rất nhiều chủng khác nhau. Tuy nhiên, hơn 90% các trường hợp tiêu chảy ở người là do 5 chủng vi rút Rota thường gặp đó là G1, G2, G3, G4 và những týp huyết thanh G có chứa P1A[8] gây ra.

Các chủng vi-rút Rota luôn thay đổi và lưu hành không theo bất cứ quy luật nào, không theo mùa và cũng không theo vùng địa lý, kể cả ở các nước phát triển. Nguy hiểm hơn, vi rút Rota có thể lây lan nhanh chóng và không phụ thuộc vào điều kiện môi trường sống. Trẻ có thể bị nhiễm vi-rút Rota nhiều lần trong đời, trong đó 91% lần nhiễm thứ 2 ở trẻ không lặp lại chủng vi-rút Rota bị nhiễm trong lần đầu tiên.

Do sự lưu hành của vi-rút Rota biến đổi liên tục nên việc có một loại vắc xin mà có thể phòng ngừa được nhiều chủng vi-rút, đặc biệt là các chủng thường gây bệnh từ lâu đã là mong mỏi của các bác sỹ nhi khoa.

Và cũng do đó, việc giới thiệu vắc-xin ngũ giá tại hội thảo với tiêu đề “Tính an toàn và hiệu lực của vắc-xin Rota vi-rút ngũ giá RotaTeq”, được tiến hành lần lượt tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh vừa qua đã thu hút được sự quan tâm và tham gia của hơn 400 bác sỹ nhi khoa và chuyên ngành y tế dự phòng.

Hiện vắc-xin ngũ giá phòng ngừa 5 chủng vi-rút Rota thường gặp nhất gây bệnh ở người đã được cấp giấy phép và chính thức cho lưu hành tại Việt Nam

• Anh Tuấn