Đề Văn chuyên KHXH&NV có thể tìm học sinh cá tính và sâu sắc

Đề thi vào lớp 10 THPT chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn năm 2020 - 2021 được dư luận rất chờ đợi bởi đây là khóa đầu tiên trường tuyển sinh.

 Về cấu trúc, đề thi vẫn theo đúng hướng cấu trúc đề tuyển sinh môn Ngữ văn chuyên của các tỉnh, thành phố nói chung và các khối chuyên Hà Nội nói riêng, đó là cấu trúc 4/6 dành cho 2 câu hỏi nghị luận xã hội và nghị luận văn học.

{keywords}
Các thí sinh dự thi vào lớp 10 chuyên Văn của Trường THPT chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn năm 2020. Ảnh: Thanh Hùng

Câu nghị luận xã hội được chú ý bởi sự ngắn gọn, hàm súc, bởi cách đưa vấn đề nghị luận ngay trong yếu tố lệnh của cùng một cấu trúc câu nghi vấn: “Phải chăng lắng nghe người khác là đánh mất cơ hội thể hiện bản thân?”.

Và quan trọng nhất, đương nhiên là bản thân vấn đề nghị luận với 2 phạm trù có thể bị coi là đối lập, thậm chí loại trừ nhau: “lắng nghe người khác” và “thể hiện bản thân”.

“Lắng nghe người khác” thường thể hiện thái độ khiêm nhường, trân trọng, thấu cảm trong văn hóa ứng xử, tinh thần thực sự cầu thị trong quá trình nhận thức… Còn “thể hiện bản thân” lại cho thấy 2 khả năng trong tính cách con người, hoặc là sự bộc lộ ý thức khẳng định cái tôi khao khát sống hữu ích cho đời, ý nghĩa cho mình, không chấp nhận thái độ sống nhòa nhạt, vô nghĩa; hoặc là biểu hiện của cách sống vị kỷ, thích phô diễn…

Đề bài đặt 2 bình diện ấy trong một câu nghi vấn: “Phải chăng lắng nghe người khác là đánh mất cơ hội thể hiện bản thân?”, đó là cách tạo tình huống thách thức cho học sinh khi các em phải tự trả lời câu hỏi đó bằng chính những trải nghiệm khá mỏng so với lứa tuổi.

Tuy nhiên, thay cho những trải nghiệm cuộc sống, các em có thể vận dụng những hiểu biết trong quá trình học tập, vận dụng năng lực tư duy để phát hiện ra những yếu tố mang tính chất gợi ý, thậm chí định hướng đã hiện hữu ngay trong cấu trúc nghi vấn của đề bài – cụm từ “Phải chăng…” thường là tín hiệu gợi mở sự nghi ngờ với phán đoán sau đó. Cấu trúc câu định nghĩa: “…lắng nghe người khác là đánh mất cơ hội thể hiện bản thân?” có lẽ không khó để những học sinh chuyên văn tương lai có thể mơ hồ nhận ra những cảnh báo đồng thời cả về văn hóa ứng xử và sự tỉnh táo của trí tuệ trong quá trình nhận thức…

{keywords}
Đề thi môn Ngữ Văn vào lớp 10 Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn


Vấn đề tuy quen thuộc nhưng không hề dễ với học sinh lớp 9 khi các em phải nhận ra vai trò, giá trị, ý nghĩa của văn chương, của thơ với cuộc sống qua cụm từ tưởng chỉ như một lời dẫn: “Thơ đối với cuộc sống…”; phải giải mã được hai khái niệm “nhan sắc” và “đức hạnh” trong hình ảnh so sánh “Thơ đối với cuộc sống ví như một người con gái đối với gia đình…”.

Và quan trọng nhất, các em phải thấy được mối quan hệ biện chứng giữa “nhan sắc” và “đức hạnh” của thơ với cuộc sống con người – đây là vấn đề không hề đơn giản với học sinh lớp 9, khi một thời, người lớn cũng còn cực đoan, thiên lệch, chỉ quan tâm tới “đức hạnh” của thơ mà bỏ bê “nhan sắc”; chỉ soi cho bằng ra những thông điệp tư tưởng mà coi nhẹ tiêu chí vẻ đẹp ngôn từ, hình ảnh, nhạc điệu… của thơ, lẫn lộn thơ/vè tuyên truyền với thơ ca nghệ thuật; chỉ lo “tải đạo/ ngôn chí” mà quên tính thẩm mỹ đặc thù của phương tiện chuyên chở…Còn câu nghị luận văn học đặt ra những vấn đề quen thuộc của lý luận văn học, đó là chức năng của văn học nói chung, 2 phạm trù nội dung – nghệ thuật của thơ nói riêng.

Hoặc nữa, các em phải mở rộng được khái niệm “nhan sắc”, đó không hẳn là sự du dương, lấp lánh của ngôn từ, nhạc điệu mà chủ yếu là sự đắc địa trong khả năng biểu đạt, biểu cảm, và vì vậy, đó là một thứ hình thức chứa nội dung.

Cũng như thế, khái niệm “đức hạnh” không thể giới hạn ở nội dung tư tưởng trong mỗi thời điểm của cuộc sống xã hội, mà phải hướng tới những giá trị mang tính vĩnh hằng, đó là sự tử tế, nhân văn trong tất cả các mối quan hệ của con người với thế giới xung quanh mình.

{keywords}
Các thí sinh dự thi Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn sáng nay 13/7. Ảnh: Thanh Hùng

Từ 2 khái niệm đó, các em phải bàn luận được sâu sắc, thấu đáo về mối quan hệ tuyệt đối không thể tách rời giữa hình thức và nội dung, khẳng định qua thực tế văn học để thấy văn chương là lĩnh vực của cái đẹp, văn chương không phải một thứ đồ gỗ để đánh giá: “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn”, khẳng định không có hình thức nào không chứa nội dung, và đương nhiên cũng không có nội dung nào không thể hiện qua hình thức – sự gắn kết biện chứng ấy sẽ làm nên giá trị của thơ, giúp người đọc vừa mê đắm khi “làm quen”, vừa yêu thương khi “sống với nhau lâu dài”.

Không khó để nhận ra tính định hướng trong cả 2 câu NLXH và NLVH. Với câu đầu, đó là cấu trúc nghi vấn “phải chăng”, với câu sau, đó là quan niệm mang tính khẳng định của nữ sĩ Xuân Quỳnh. Cho nên, đề “mở” mà thực chất vẫn là mở sẵn cho học sinh một cánh cửa để đi vào con đường được coi là chính đạo.

Đề Ngữ văn chuyên của kỳ thi tuyển sinh lớp 10 trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn năm 2020 đã có một sự ra mắt an toàn với 2 câu nghị luận xã hội và nghị luận văn học có thể giúp tìm những học trò yêu văn chương, cá tính và sâu sắc.

Nhưng trong tương lai, chúng ta vẫn hi vọng đón đợi những đề thi tuyển sinh hoàn toàn bứt ra khỏi lối mòn, từ cấu trúc tới vấn đề…

Cô Trịnh Thu Tuyết (nguyên giáo viên dạy Văn Trường THPT Chu Văn An, Hà Nội)

Trường THPT Chuyên Hà Nội – Amsterdam có hiệu trưởng mới

Trường THPT Chuyên Hà Nội – Amsterdam có hiệu trưởng mới

Hôm nay 13/7, đại diện Sở GD-ĐT Hà Nội đã công bố quyết định bổ nhiệm bà Trần Thùy Dương là hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Hà Nội – Amsterdam. Bà Dương nguyên là Phó hiệu trưởng Trường THPT Chu Văn An.

tin nổi bật

Điểm chuẩn ĐH Giao thông vận tải có thể giảm nhẹ

Lãnh đạo Trường ĐH Giao thông vận tải dự đoán điểm chuẩn một số ngành của trường năm 2022 theo phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT có thể giảm nhẹ.

Thêm hai trường công an lấy điểm sàn là 70

Thêm hai trường công an công bố điểm sàn và cùng ở mức 70 điểm

Học phí các trường Y phía Bắc từ 14,3 - 60 triệu đồng/năm

Hiện, nhiều trường đại học đào tạo khối ngành sức khỏe đã thông báo mức điểm sàn xét tuyển và học phí năm 2022.

Học viện Chính trị Công an nhân dân công bố điểm sàn

Học viện Chính trị Công an nhân dân vừa công bố điểm sàn năm 2022.

So sánh học phí ngành Quản trị kinh doanh các ĐH phía Bắc

Quản trị kinh doanh là ngành học hot trong các kỳ thi xét tuyển đại học nhiều năm qua với điểm chuẩn cao. Học phí ngành này ở các trường ĐH phía Bắc hiện dao động từ khoảng 9,8 - 60 triệu đồng/năm học.

Hơn 62% đối tác liên kết với đại học Việt 'không được xếp hạng'

Theo Bộ GD-ĐT, các trường đại học Việt Nam chủ yếu liên kết đào tạo với các trường ở nước ngoài không được xếp hạng hoặc nằm ngoài danh sách 1.000 trường đại học trên thế giới.

Điểm chuẩn Học viện Tài chính có thể giảm từ 0,5 - 1 điểm

Qua phân tích phổ điểm, TS Nguyễn Đào Tùng, Chủ tịch Hội đồng Học viện Tài chính dự đoán điểm chuẩn các ngành của Học viện năm nay có thể sẽ giảm từ 0,5 - 1 điểm.

Tỷ lệ tốt nghiệp THPT năm 2022 giảm nhẹ

Theo Bộ GD-ĐT, tỷ lệ tốt nghiệp THPT năm 2022 là 98,57%, riêng đối với thí sinh THPT cao hơn, đạt 99,16%.

ĐH Cảnh sát nhân dân công bố điểm sàn xét tuyển

Đại học cảnh sát nhân dân vừa công bố điểm sàn trình độ đại học chính quy.

Điểm sàn các trường Quân đội cao nhất 24,5

Năm 2022, điểm sàn các trường quân đội cao nhất là 24,5 điểm, thấp nhất là 16 điểm.

46 thạc sĩ tốt nghiệp Trường ĐH Việt Nhật

46 tân thạc sĩ của Trường ĐH Việt Nhật có 15 công bố trước khi tốt nghiệp, trong đó có 8 công bố quốc tế. Ngoài ra, gần 10 người là sinh viên nước ngoài.

Mỗi năm thừa gần 20.000 chỉ tiêu thạc sĩ, tiến sĩ

Chỉ tiêu cho đào tạo tiến sĩ rất nhiều nhưng nhiều năm liền tuyển sinh không đạt. Theo Bộ GD-ĐT, nguyên nhân là do yêu cầu đầu vào và chuẩn đầu ra cao theo Thông tư số 08/2017.

Giảng viên thu nhập 300 triệu đồng/năm tăng mạnh

Giảng viên thu nhập trên 300 triệu/năm ở trường tự chủ tăng 8 lần sau 3 năm, chiếm 5,97%. Trong khi đó, trên 31% có thu nhập hơn 200 triệu. Bộ GD-ĐT nhận định, chi lương, tiền công tăng nhanh đang gây áp lực tăng thu...

Điểm sàn ĐH Khoa học Tự nhiên từ 20 - 22 điểm

Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội) thông báo mức điểm sàn xét tuyển vào trường. Theo đó, ngưỡng điểm đủ để xét tuyển của phương thức xét kết quả thi tốt nghiệp THPT 2022 dao động từ 20-22 điểm.

5 trường đại học có doanh thu nghìn tỷ ở Việt Nam

Theo Bộ GD-ĐT, có 5 trường đại học Việt Nam đạt doanh thu trên một nghìn tỷ đồng/năm, trong đó có 3 trường tư thục. Hai đại học quốc gia vắng bóng trong top 10 doanh thu cao nhất.