Đề Văn chuyên KHXH&NV có thể tìm học sinh cá tính và sâu sắc

Đề thi vào lớp 10 THPT chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn năm 2020 - 2021 được dư luận rất chờ đợi bởi đây là khóa đầu tiên trường tuyển sinh.

 Về cấu trúc, đề thi vẫn theo đúng hướng cấu trúc đề tuyển sinh môn Ngữ văn chuyên của các tỉnh, thành phố nói chung và các khối chuyên Hà Nội nói riêng, đó là cấu trúc 4/6 dành cho 2 câu hỏi nghị luận xã hội và nghị luận văn học.

{keywords}
Các thí sinh dự thi vào lớp 10 chuyên Văn của Trường THPT chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn năm 2020. Ảnh: Thanh Hùng

Câu nghị luận xã hội được chú ý bởi sự ngắn gọn, hàm súc, bởi cách đưa vấn đề nghị luận ngay trong yếu tố lệnh của cùng một cấu trúc câu nghi vấn: “Phải chăng lắng nghe người khác là đánh mất cơ hội thể hiện bản thân?”.

Và quan trọng nhất, đương nhiên là bản thân vấn đề nghị luận với 2 phạm trù có thể bị coi là đối lập, thậm chí loại trừ nhau: “lắng nghe người khác” và “thể hiện bản thân”.

“Lắng nghe người khác” thường thể hiện thái độ khiêm nhường, trân trọng, thấu cảm trong văn hóa ứng xử, tinh thần thực sự cầu thị trong quá trình nhận thức… Còn “thể hiện bản thân” lại cho thấy 2 khả năng trong tính cách con người, hoặc là sự bộc lộ ý thức khẳng định cái tôi khao khát sống hữu ích cho đời, ý nghĩa cho mình, không chấp nhận thái độ sống nhòa nhạt, vô nghĩa; hoặc là biểu hiện của cách sống vị kỷ, thích phô diễn…

Đề bài đặt 2 bình diện ấy trong một câu nghi vấn: “Phải chăng lắng nghe người khác là đánh mất cơ hội thể hiện bản thân?”, đó là cách tạo tình huống thách thức cho học sinh khi các em phải tự trả lời câu hỏi đó bằng chính những trải nghiệm khá mỏng so với lứa tuổi.

Tuy nhiên, thay cho những trải nghiệm cuộc sống, các em có thể vận dụng những hiểu biết trong quá trình học tập, vận dụng năng lực tư duy để phát hiện ra những yếu tố mang tính chất gợi ý, thậm chí định hướng đã hiện hữu ngay trong cấu trúc nghi vấn của đề bài – cụm từ “Phải chăng…” thường là tín hiệu gợi mở sự nghi ngờ với phán đoán sau đó. Cấu trúc câu định nghĩa: “…lắng nghe người khác là đánh mất cơ hội thể hiện bản thân?” có lẽ không khó để những học sinh chuyên văn tương lai có thể mơ hồ nhận ra những cảnh báo đồng thời cả về văn hóa ứng xử và sự tỉnh táo của trí tuệ trong quá trình nhận thức…

{keywords}
Đề thi môn Ngữ Văn vào lớp 10 Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn


Vấn đề tuy quen thuộc nhưng không hề dễ với học sinh lớp 9 khi các em phải nhận ra vai trò, giá trị, ý nghĩa của văn chương, của thơ với cuộc sống qua cụm từ tưởng chỉ như một lời dẫn: “Thơ đối với cuộc sống…”; phải giải mã được hai khái niệm “nhan sắc” và “đức hạnh” trong hình ảnh so sánh “Thơ đối với cuộc sống ví như một người con gái đối với gia đình…”.

Và quan trọng nhất, các em phải thấy được mối quan hệ biện chứng giữa “nhan sắc” và “đức hạnh” của thơ với cuộc sống con người – đây là vấn đề không hề đơn giản với học sinh lớp 9, khi một thời, người lớn cũng còn cực đoan, thiên lệch, chỉ quan tâm tới “đức hạnh” của thơ mà bỏ bê “nhan sắc”; chỉ soi cho bằng ra những thông điệp tư tưởng mà coi nhẹ tiêu chí vẻ đẹp ngôn từ, hình ảnh, nhạc điệu… của thơ, lẫn lộn thơ/vè tuyên truyền với thơ ca nghệ thuật; chỉ lo “tải đạo/ ngôn chí” mà quên tính thẩm mỹ đặc thù của phương tiện chuyên chở…Còn câu nghị luận văn học đặt ra những vấn đề quen thuộc của lý luận văn học, đó là chức năng của văn học nói chung, 2 phạm trù nội dung – nghệ thuật của thơ nói riêng.

Hoặc nữa, các em phải mở rộng được khái niệm “nhan sắc”, đó không hẳn là sự du dương, lấp lánh của ngôn từ, nhạc điệu mà chủ yếu là sự đắc địa trong khả năng biểu đạt, biểu cảm, và vì vậy, đó là một thứ hình thức chứa nội dung.

Cũng như thế, khái niệm “đức hạnh” không thể giới hạn ở nội dung tư tưởng trong mỗi thời điểm của cuộc sống xã hội, mà phải hướng tới những giá trị mang tính vĩnh hằng, đó là sự tử tế, nhân văn trong tất cả các mối quan hệ của con người với thế giới xung quanh mình.

{keywords}
Các thí sinh dự thi Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn sáng nay 13/7. Ảnh: Thanh Hùng

Từ 2 khái niệm đó, các em phải bàn luận được sâu sắc, thấu đáo về mối quan hệ tuyệt đối không thể tách rời giữa hình thức và nội dung, khẳng định qua thực tế văn học để thấy văn chương là lĩnh vực của cái đẹp, văn chương không phải một thứ đồ gỗ để đánh giá: “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn”, khẳng định không có hình thức nào không chứa nội dung, và đương nhiên cũng không có nội dung nào không thể hiện qua hình thức – sự gắn kết biện chứng ấy sẽ làm nên giá trị của thơ, giúp người đọc vừa mê đắm khi “làm quen”, vừa yêu thương khi “sống với nhau lâu dài”.

Không khó để nhận ra tính định hướng trong cả 2 câu NLXH và NLVH. Với câu đầu, đó là cấu trúc nghi vấn “phải chăng”, với câu sau, đó là quan niệm mang tính khẳng định của nữ sĩ Xuân Quỳnh. Cho nên, đề “mở” mà thực chất vẫn là mở sẵn cho học sinh một cánh cửa để đi vào con đường được coi là chính đạo.

Đề Ngữ văn chuyên của kỳ thi tuyển sinh lớp 10 trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn năm 2020 đã có một sự ra mắt an toàn với 2 câu nghị luận xã hội và nghị luận văn học có thể giúp tìm những học trò yêu văn chương, cá tính và sâu sắc.

Nhưng trong tương lai, chúng ta vẫn hi vọng đón đợi những đề thi tuyển sinh hoàn toàn bứt ra khỏi lối mòn, từ cấu trúc tới vấn đề…

Cô Trịnh Thu Tuyết (nguyên giáo viên dạy Văn Trường THPT Chu Văn An, Hà Nội)

Trường THPT Chuyên Hà Nội – Amsterdam có hiệu trưởng mới

Trường THPT Chuyên Hà Nội – Amsterdam có hiệu trưởng mới

Hôm nay 13/7, đại diện Sở GD-ĐT Hà Nội đã công bố quyết định bổ nhiệm bà Trần Thùy Dương là hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Hà Nội – Amsterdam. Bà Dương nguyên là Phó hiệu trưởng Trường THPT Chu Văn An.

tin nổi bật

5 khuyến cáo của Bộ Giáo dục trước hạn chót đăng ký nguyện vọng xét tuyển

Bộ GD-ĐT yêu cầu các trường không được quy định, thông báo hoặc yêu cầu thí sinh phải đăng ký nguyện vọng 1 trên hệ thống mới được xét tuyển. Thí sinh đăng ký xét tuyển và nộp lệ phí đúng thời gian quy định.

Sau vụ dừng tuyển sinh của ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM, Bộ GD-ĐT yêu cầu gì?

Các trường đại học phải công khai ngành buộc phải dừng tuyển sinh, thực hiện điều chỉnh đề án, thông báo cho thí sinh biết để kịp thời điều chỉnh sang các ngành/trường khác sau sự việc ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM dừng tuyển ngành Luật.

Trường ĐH nào vào khu đất 41,5 ha vừa bị thu hồi ở Nghệ An?

UBND tỉnh Nghệ An vừa qua đã có chủ trương thu hồi 41,5 ha đất của Trường Đại học Công nghệ Vạn Xuân vì lý do là dự án chậm tiến độ. Toàn bộ khu đất lớn này có thể được chuyển giao cho Trường ĐH Kinh tế Quốc dân.

ĐH Y Dược TP.HCM: Một hiệu phó được bổ nhiệm lại

Ông Ngô Quốc Đạt vừa được Hội đồng trường ĐH Y Dược TP.HCM bổ nhiệm làm phó hiệu trưởng. Một năm trước Trường ĐH Y Dược TP.HCM đã bổ nhiệm ông Đạt làm phó hiệu trưởng nhưng bị Bộ Y tế yêu cầu rút quyết định.

Điểm chuẩn ĐH Công nghiệp Thực phẩm TP.HCM sẽ ra sao?

Điểm chuẩn Trường ĐH Công nghiệp Thực phẩm TP.HCM có thể lên tới 24-25 ở những ngành như Công nghệ thực phẩm, Marketing...

Nhiều cơ hội cho sinh viên ngành Luật

Bên cạnh sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế, hội nhập quốc tế sâu rộng, nhu cầu của các tổ chức, doanh nghiệp trong nước và quốc tế về nhân sự ngành Luật đang ngày càng tăng.

Đại học Trưng Vương hỗ trợ đầu tư và đồng hành cùng sinh viên khởi nghiệp

Năm học 2022 - 2023, với định hướng phát triển mới "Tự tin sáng tạo - khởi nghiệp thành công", Đại học Trưng Vương có nhiều đổi mới, đặc biệt là thành lập thêm cơ sở thực hành tại Hà Nội.

Điểm chuẩn và học phí Trường ĐH Hà Nội 4 năm qua

Trường ĐH Hà Nội nằm trong top đầu về đào tạo ngôn ngữ với mức điểm trúng tuyển cao. Năm 2021, ngành Ngôn ngữ Hàn Quốc lấy điểm chuẩn cao nhất năm là 37,55 điểm.

Môi trường học tập truyền cảm hứng ở Melbourne Polytechnic Việt Nam

Melbourne Polytechnic Việt Nam là một lựa chọn cho các bạn trẻ đang tìm kiếm một chương trình học chuẩn quốc tế tại Việt Nam theo hình thức “du học tại chỗ” với mức chi phí hợp lý.

Trường ĐH đột ngột hủy kết quả trúng tuyển của thí sinh, Bộ GD-ĐT nói gì?

Về việc Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM đột ngột báo hủy kết quả trúng tuyển với thí sinh và dừng tuyển sinh ngành Luật, Bộ GD-ĐT cho hay lý do bởi không đủ điều kiện mở ngành học này.

Trường ĐH nổi tiếng đột ngột hủy kết quả, dừng tuyển sinh ngành Luật

Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM đột ngột dừng tuyển sinh ngành Luật sau khi công bố điểm chuẩn học bạ và điểm sàn xét tuyển từ điểm thi tốt nghiệp.

Mức tăng học phí ngành Luật phía Nam trong 4 năm tới ra sao?

Năm 2022- 2023 học phí cao nhất ở Trường ĐH Luật TP.HCM là 165 triệu đồng, mức thấp nhất là 15,1 triệu đồng ở Trường ĐH Sài Gòn. Ở nhiều trường, học phí sẽ tăng dần trong các năm tiếp theo.

4 trường thuộc ĐH Quốc gia Hà Nội đưa sinh viên lên Hòa Lạc

Theo kế hoạch, tháng 9/2022, ĐH Quốc gia Hà Nội sẽ đưa hơn 2.000 sinh viên của 4 trường trực thuộc tới học tập tại cơ sở Hòa Lạc.

Công bố điểm sàn các trường công an nhân dân 2022

Bộ Công an đã công bố điểm sàn vào các trường công an nhân dân năm 2022.

Học sinh TP.HCM tựu trường ngày 22/8

Học sinh mầm non TP.HCM tựu trường ngày 31/8; các bậc học từ tiểu học đến THPT tựu trường 22/8.