Đến nơi trẻ 5 tuổi là lao động chính

Huyện Mường Lát, Thanh Hóa được coi là vùng đất nghèo nhất tỉnh. Đói nghèo, khắc nghiệt, nhưng người Mông trên này được tiếng "đẻ rất giỏi". Trẻ "học cao" nhất mới lên lớp 6....

- Huyện Mường Lát, Thanh Hóa được coi là vùng đất nghèo nhất tỉnh. Đói nghèo, khắc nghiệt, nhưng người Mông trên này được tiếng "đẻ rất giỏi". Họ xem sinh con là cách thoát nghèo vì có thêm người đi nương, đi gánh nước chứ chẳng mấy khi lo được chuyện ăn uống, học hành....

Những đứa trẻ vùng cao chỉ mới lên 5 đã là lao động chính

5 tuổi đã là lao động chính

Từ trung tâm Thị trấn Mường Lát, chúng tôi phải đi mất hàng giờ đồng hồ mới vào được xã Mường Lý. Mường Lý là nơi tận cùng của huyện, đường sá khó khăn đến nỗi cán bộ tỉnh, huyện lên thăm phải hành quân bằng xe máy qua con đường “độc đạo” mới có thể vào được trung tâm xã. Chính vì vậy người dân ở đây thường gọi Mường Lý là vùng đất khó. 

Vừa thấy có người lạ, hàng chục con mắt hiếu kỳ của người dân bản xứ “săm soi” chúng tôi một cách ngạc nhiên. Ông Đinh Công Đại, Chủ tịch UBND xã Mường Lý gặp chúng tôi cũng ngán ngẩm nói: Ở đây chẳng mấy khi có người lạ đến thăm. Xa xôi đến nỗi năm thì mười hoạ mới thấy cán bộ huyện ghé bản. 

Ở 16 thôn bản xã Mường Lý có 869 hộ nhưng lên tới 4.664 khẩu. Tức bình quân mỗi hộ người Mông có 5-6 thành viên, nhà nhiều lên đến cả chục người.

Khó khăn, thiếu thốn đủ đường

Ông Đại lấy độ tuổi đi học mầm non ở dưới xuôi để làm mốc đánh dấu tuổi “trưởng thành” của những đứa trẻ người Mông trên địa bàn xã mình. Ông Đại bảo: Ở đây trẻ em 4-5 tuổi đã có thể tính như một lao động của gia đình. Chúng cũng vất vả, nhiều việc lắm. Nhẹ thì trông em, nặng thì đi cắt cỏ, lấy củi, thậm chí có nhiều đứa ở tuổi ấy đã theo bố mẹ lên nương. 

Trẻ con vùng cao như đất đá, như cây cỏ chẳng mấy ai quan tâm. Đói thì tự tìm cái mà ăn, rét thì tự nhóm bếp lên mà sưởi. Mùa đông ở Mường Lý cũng là mùa trẻ em dễ mắc bệnh về đường hô hấp. Ông Đại bảo: Bệnh tật thường xuyên nhưng ở đây đứa nào khỏi được thì khỏi, không khỏi cũng phải chịu chứ chẳng mấy khi thấy bà con đưa chúng đến trạm y tế cả.

Trên đường vào bản Sài Khao, chúng tôi gặp rất nhiều trẻ em đi nương, đi gùi nước, đi khuân đá về làm hàng rào. Nhìn chúng hì hục gùi ngô, khuân đá xem chừng đã dạn dày lắm rồi. Vậy mà khi đưa máy ảnh lên chụp nhiều đứa còn khóc thét vì sợ hãi. 

7 đứa con nhà Vàng A Giàn, đứa đầu cách đứa út chỉ có 10 tuổi mà thôi. Ngoại trừ đứa nhỏ nhất mới biết đi thì 6 đứa còn lại đứa nào cũng được tính là lao động của gia đình rồi. Rét căm căm nhưng khi gọi cả 7 đứa đứng cạnh nhau thì trên người gom lại chưa được 5 bộ quần áo. Đứa có quần thì không có áo, đứa có áo thì cũng rách lỗ chỗ vì phải mặc lại từ 2-3 “đời” anh chị của mình. Chúng giống nhau như đúc: bẩn, đói, rét và gầy như que củi. 

Vàng Thị Xi, đứa thứ 5 nhà Giàn đang bị ốm. Nước mũi chảy lòng thòng nên được bố mẹ “ưu tiên” không phải đi nương mà ở nhà trông em. Hỏi sao không đưa con đi khám, Giàn thản nhiên: Xa quá. Vợ chồng Giàn sợ nhất là con mình phải đi học. Cứ tưởng ông bố bà mẹ này thương con mình phải cuốc bộ đường núi đá gần 20 km ra trường ở trung tâm xã, nhưng không. Giàn sợ chúng đi học thì không có ai trông em, không có ai đi lấy nước, đi gùi ngô cả. 

Mấy lần cán bộ Đại và giáo viên cắm bản vào vận động, khảo sát học sinh đi học ở bản, Giàn uống rượu vào rồi cãi lý: Học không làm ra ngô, học không lấy được nước về uống thì học làm gì. Cán bộ thương thì đừng bắt con tôi đi học nữa. Cũng vì “trưởng thành” quá sớm nên trẻ em vùng cao nguyên đá chẳng thích đến trường.

Ông Đại bảo rằng vì địa hình trắc trở thế này nên mấy năm trước trẻ em trong bản chỉ học cách đi lấy nước dưới khe mó dưới tận chân núi, học cách lên nương trồng ngô chứ chẳng bao giờ biết đến cái chữ. 

Thân trong lớp, hồn trên nương

1, 2 tuổi đã biết ở nhà trông nhà cho bố mẹ lên nương

Mấy năm nay, mô hình trường học bán trú dân nuôi đã kéo được nhiều hơn trẻ em vùng cao đến lớp. Đi khắp các xã vùng xa xôi của huyện Mường Lát hầu như xã nào cũng có mô hình trường học bán trú. 

Thầy Mai Văn Dũng, Hiệu trưởng trường THCS Mường Lý chia sẻ như thấu hiểu nỗi khổ của các em. Tối nào thầy Dũng và giáo viên cũng lên thăm các em ăn ngủ tại các lều lán. Hiện nay nhà trường đã được xây 2 nhà bán trú với 20 phòng học, mỗi phòng chỉ ở được 8 em nên không thể giải quyết hết số học sinh của nhà trường. Ngoài các phòng bán trú, học sinh còn phải dựng gần 100 lều trên các sườn đồi làm chỗ ở.

Thầy Dũng tâm sự, nhìn các em nhiều lúc tôi rơi nước mắt. Đồ đạc của các em chỉ vỏn vẹn mấy cuốn sách, vài ba bộ quần áo cũ kỹ, nhàu nát, chiếc chăn chiên mỏng treo lủng lẳng bên vách lều để chống chọi với mùa đông khắc nghiệt của vùng sơn cước. 

Ông Đại cho biết, xã Mường Lý có tỷ lệ đói nghèo cao nhất tỉnh 605/869 hộ chiếm hơn 70%. 

Một góc xã Mường Lý

Học lớp 6, Hàng Thị Vàng là một trong số ít trẻ em người Mông “học cao” ở bản Ún. Một tuần Vàng đi bộ gần 5 tiếng đồng hồ để về nhà giúp bố mẹ lên nương, đi lấy nước. Nhiều hôm Vàng về như thế nhưng đầu tuần chẳng thấy ra học nữa. Thầy giáo phải chạy vào tận bản để tìm thì thấy Vàng đang đi nương với gia đình. 

Hỏi ra mới biết, học xong lớp 5 gia đình không muốn cho Vàng lên lớp 6. “Suất” ấy phải để dành cho những đứa em, còn Vàng học lên đến đó là tốt lắm rồi. Vàng ham học lắm, nhưng cũng không hẳn là vì mê con chữ. Nếu đến trường, Vàng sẽ đỡ phải đi nương, đỡ phải ăn cơm độn…

  • Lê Anh – Duy Tuấn

tin nổi bật

Đề thi thử tuyển sinh vào lớp 10 năm 2023

Để chuẩn bị tốt nhất cho kỳ thi vào lớp 10, học sinh có thể thử sức với các đề thi thử nhằm làm quen dạng thức đề. Qua đó cũng rèn tâm lý làm bài, cân đối thời gian và thêm tự tin khi bước vào thi chính thức.

Kỷ luật cô giáo bị nam đồng nghiệp 'khoá tay', đuổi ra khỏi lớp

Nữ giáo viên Trường THPT Hai Bà Trưng từng bị nam đồng nghiệp 'khoá tay', đuổi ra khỏi lớp trước sự chứng kiến của hàng chục học sinh vừa bị kỷ luật khiển trách về mặt Đảng.

Đăng ký thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia Hà Nội 'gặp khó' vì nghẽn mạng

Nhiều thí sinh đã không thể để đăng ký thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội trong ngày bắt đầu mở cổng hệ thống bởi lý do nghẽn mạng.

Tin đồn thú vị thời đi học của nữ diễn viên đình đám Harry Potter

Nữ diễn viên Emma Watson trở thành nhân vật truyền cảm hứng, thành công cả trên lĩnh vực nghệ thuật và học thuật. Ở tuổi 32, cô đã trở thành triệu phú đáng ngưỡng mộ.

Giáo dục không cần lo lắng vì ChatGPT

Những ngày qua, cộng đồng háo hức trải nghiệm ChatGPT, công cụ này nhanh chóng tạo ra cơn sốt trên toàn cầu, đa số đều chung nhận định đây là công cụ thông minh và hữu ích, nhất là trong lĩnh vực giáo dục.

Bịa chuyện mắc ung thư, nữ sinh lừa đảo gần 900 triệu tiền từ thiện

Cảnh sát cho biết một nữ sinh 19 tuổi ở bang Iowa (Mỹ) đã bị buộc tội lừa đảo hơn 37.000 USD (gần 900 triệu VNĐ) từ hàng trăm nhà từ thiện. Cô này nói dối bản thân bị bệnh ung thư tuyến tụy và có một khối u 'cỡ bằng quả bóng đá'.

Vì sao chứng chỉ IELTS ngày càng được ưa chuộng?

Vì sao chứng chỉ IELTS trở thành một tấm vé thông hành giá trị và thí sinh cần lưu ý gì khi vào phòng thi IELTS... là những câu hỏi được Giám đốc Hội đồng Anh tại Việt Nam giải đáp.

Vị chính khách nào của Việt Nam từng thẳng thừng từ chối giải Nobel?

Năm 1973, một vị chính khách của Việt Nam đã được Ủy ban Nobel trao giải Nobel Hòa bình. Tuy nhiên, ông đã quyết định từ chối nhận giải thưởng này.

Có nên đến "lò" luyện thi đánh giá năng lực?

Khi kết quả kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy có xu hướng được nhiều trường sử dụng để tuyển sinh đại học, không ít thí sinh liền cấp tốc tìm “lò” luyện thi.

Giáo viên giỏi phải do học sinh suy tôn

Câu hỏi 'Thế nào là một giáo viên giỏi?' tưởng chừng đơn giản nhưng thực tế lại là một câu vô cùng khó trả lời. Theo tôi, hiện nay đang có một sự nhầm lẫn rất lớn trong việc đánh giá giáo viên giỏi.

Lừa phụ huynh cho con ở trường muộn để dạy kèm, thầy giáo 'dâm ô' với nữ sinh 12 tuổi

Một giáo viên ở bang Florida (Mỹ) bị bắt vì cáo buộc quan hệ tình dục nhiều lần ngay trong lớp học với một học sinh 12 tuổi.

Người phụ nữ thay đổi hoàn toàn quan điểm của con người về vũ trụ

Ngô Kiện Hùng là một trong những nhà vật lý hạt nhân có tầm ảnh hưởng nhất thế kỷ XX. Giới vật lý đặt cho bà biệt danh 'bà hoàng nghiên cứu hạt nhân' hay 'đệ nhất phu nhân vật lý'.

Chuyện khó tin nhất ở trường học: chú mèo đến lớp còn đều đặn hơn cả học sinh

Room 8 xuất hiện trong suốt các học kỳ tại một trường tiểu học ở Los Angeles, chiếm được tình cảm của mọi người và trở thành một trong những chú mèo dễ thương nhất mọi thời đại.

Sự nguy hiểm của ChatGPT

Đâu là mối nguy hiểm của ChatGPT, mô hình hội thoại dựa trên trí tuệ nhân tạo đang trở thành xu hướng?

Ai từng là hầu gái trở thành nhà khoa học nổi tiếng thế giới?

Từ một bà mẹ đơn thân sống bằng nghề giúp việc, người phụ nữ này đã trở thành nhà khoa học nổi tiếng tại Đài thiên văn Harvard, sau đó là cả thế giới.