Đền Quả Sơn ngàn năm tuổi bên dòng sông Lam

Đền Quả Sơn là ngôi đền linh thiêng thứ 2 trong “tứ đại đền thiêng” ở xứ Nghệ. Đền thờ Uy Minh Vương Lý Nhật Quang - vị Tri châu có công lao to lớn xây dựng quê hương xứ Nghệ và mở mang, bảo vệ bờ cõi cho quốc gia.

Đền Quả Sơn xưa thuộc địa phận xã Bạch Đường, tổng Bạch Ngọc, huyện Nam Đường, trấn Nghệ An (nay là xã Bồi Sơn, huyện Đô Lương, Nghệ An).

Theo sử cũ và thần phả đền Quả Sơn, Lý Nhật Quang là con trai thứ 8 của vua Lý Thái Tổ. Hiện chưa có tài liệu nào ghi chép chính xác về năm sinh của ông, còn năm mất là 1057, sau gần 16 năm làm Tri châu Nghệ An.

Ông là người dũng cảm, trung hiếu. Năm 1039, Lý Nhật Quang được triều đình cử vào Nghệ An lo việc thu thuế. Tháng 11/1041, triều đình xuống chiếu cho ông vào làm Tri châu Nghệ An. 

Đây là dấu mốc quan trọng khẳng định vai trò và ảnh hưởng to lớn của Lý Nhật Quang với vùng đất Nghệ An. Năm 1044, ông được triều đình trao cho quyền “tiết việt” (quyền được bổ nhiệm quan lại, xử phạt, phong thưởng, điều khiển binh lính… mà không cần xin phép triều đình). 

Tượng Uy Minh Vương Lý Nhật Quang tại đền Quả Sơn
Đền Quả Sơn mang vẻ đẹp tôn nghiêm của “tứ đại đền thiêng” xứ Nghệ

Chính vì vậy trong quá trình thay vua trị vì xứ Nghệ, ông đã có những chủ trương chính sách cải cách, mở mang kinh tế, chính trị, văn hóa cho vùng đất này.

Năm 1057, Uy Minh Vương Lý Nhật Quang mất và hiển thánh ngay dưới chân núi Quả. Nhân dân xứ Nghệ vô cùng thương tiếc, khóc thương, lập đền thờ đúng nơi ông mất và hiển thánh, gọi là đền Quả Sơn.

Toàn cảnh ngôi đền bên bờ sông Lam

Để tướng nhớ vị Tri châu đã có nhiều công lao to lớn đối với sự nghiệp dựng nước, giữ nước, người dân đã lập nhiều đền đài, miếu mạo để thờ tự và suốt đời ghi nhớ công ơn của ông, trong đó Đền Quả Sơn được xem là ngôi đền thờ chính.

Người dân và du khách đổ về đền dịp đầu năm mới. Ảnh tư liệu

Trải qua bao biến cố, thăng trầm của lịch sử, do thời gian và chiến tranh, đền Quả Sơn không còn lưu giữ được quy mô và tầm vóc như xưa (7 toà, 40 gian mang phong cách Lý Trần).

Năm 1952, bom đạn của thực dân Pháp đã làm cho ngôi đền bị phá hoại nghiêm trọng. Đền chỉ còn lại ngôi mộ của ông và tấm bia đá cổ.

Phục dựng ngôi đền thiêng

Năm 1996, thực hiện chủ trương bảo tồn, phục hồi và tôn tạo các di tích lịch sử, văn hóa dân tộc, ngôi đền được chính quyền và nhân dân trùng tu. Đến năm 1999, đền được xếp hạng “Di tích lịch sử văn hoá cấp quốc gia”.

Ngôi mộ của Uy Minh Vương Lý Nhật Quang và tấm bia đá cổ

Lễ hội đền Quả Sơn hàng năm diễn ra vào trung tuần tháng giêng âm lịch. Vào những ngày diễn ra lễ hội, nhân dân các xã Bồi Sơn, Ngọc Sơn, Lam Sơn... và vùng phụ cận của huyện Đô Lương đều háo hức chuẩn bị. Trong hành trình du xuân của người Nghệ không thể thiếu điểm du lịch tâm linh nức tiếng này.

Chủ tịch UBND huyện Đô Lương (Nghệ An) Hoàng Văn Hiệp cho biết, đền Quả Sơn nằm ở ví trí đắc địa. Phía trước đền hướng ra dòng sông Lam, sau là núi Quả. Huyện đã kêu gọi nguồn xã hội tiếp tục nâng cấp, tôn tạo ngôi đền với tổng mức đầu tư trên 50 tỉ đồng.

Đến thời điểm này, các hạng mục dự án nâng cấp, tôn tạo đền đang khẩn trương hoàn thành để phục vụ nhân dân và du khách thập phương.

Lễ hội đền Quả Sơn. Ảnh tư liệu

Việc phục hồi, duy trì Lễ hội Đền Quả Sơn đã thể hiện một cách sâu sắc đạo lý truyền thống "uống nước nhớ nguồn", khơi dậy tinh thần thượng võ và các hoạt động văn hóa truyền thống, đáp ứng nhu cầu của nhân dân và con em quê hương đang sinh sống ở mọi miền của Tổ quốc. 

Đến với lễ hội đền Quả Sơn, mỗi người sẽ cảm nhận được những nét rất riêng của không gian lễ hội, cõi linh thiêng, sự long trọng của phần lễ và nét hấp dẫn, náo nhiệt của phần hội mang đặc trưng của vùng đất “địa linh” một thời. 

Trần Tuyên - Quốc Huy

tin nổi bật

Chàng trai không tay có vợ đẹp con xinh, vui vầy Tết nội Tết ngoại

Sau 5 năm yêu nhau, chàng trai không tay Hồ Hữu Hạnh tổ chức lễ cưới, đón vợ đẹp con xinh về chung nhà.

Bài học 30 năm hôn nhân hạnh phúc của mẹ gói gọn trong chuyện lồng chăn gối

Thì ra suốt bao nhiêu năm qua bố và mẹ vẫn cùng nhau làm một việc nhỏ bé dung dị đến thế.

Bài cúng vía Thần Tài 2023 theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam

Ngày vía Thần Tài năm Quý Mão 2023 rơi vào thứ Ba, ngày 31/1 dương lịch. Dưới đây là bài cúng vía Thần Tài theo Văn khấn cổ truyền, độc giả có thể tham khảo.

Vợ không được rước dâu, chồng làm điều đặc biệt mỗi năm để bù đắp

Thương vợ chịu nhiều thiệt thòi trong ngày về chung một nhà, ông Hương quyết định năm nào cũng tổ chức kỷ niệm ngày cưới để bù đắp. Vào dịp này, cả hai mặc đồ cưới, cùng ôn lại tháng ngày hạnh phúc.

Khách 'ngã ngửa' vì hết Tết uống cốc nước vẫn bị phụ thu 30%

Ngày Tết, do phải trả lương cao hơn ngày thường nên nhiều hàng quán tính thêm phụ thu. Tuy nhiên, việc phụ thu quá cao, quá “kỹ” đến tận mùng 8, mùng 9 tháng Giêng khiến khách hàng bức xúc.

Những 'mẹ hổ' ở Gangnam sống cả đời vì ước mơ của con

Nhiều bậc cha mẹ ở Hàn Quốc sẵn sàng hy sinh sự nghiệp cá nhân để cùng con chạy đua vào các trường đại học danh tiếng.

Cách hóa giải vận hạn năm 2023 cho người tuổi Thân, Dậu, Tuất, Hợi

Chuyên gia phong thủy Nguyễn Song Hà gợi ý cách hóa giải vận xui năm 2023 cho người tuổi Thân, Dậu, Tuất, Hợi ở các phương diện: sức khỏe, tiền bạc, công việc, tình cảm.

Chuyên gia gợi ý mâm cúng vía Thần Tài

Tùy theo hoàn cảnh của gia chủ, mâm cúng vía Thần Tài sẽ bao gồm những lễ vật khác nhau.

Giờ vàng cúng vía Thần Tài 2023 và những điều cần tránh để giữ tài lộc

Đây cũng là 3 khung giờ gia chủ nên mang vàng, bạc đi qua cổng chính, cửa chính đặt vào két sắt, hoặc nơi chuyên để tiền của gia đình.

Ngày vía Thần Tài nên mua gì để cả năm may mắn

TS. Đinh Đức Tiến cho rằng, không có tục lệ hay quy định nào bắt buộc người dân phải mua vàng trong ngày mùng 10 tháng Giêng để sung túc, tài lộc cả năm.

Vợ chồng đi xuyên Việt giúp đỡ khách Tây gặp nạn vì gió lớn ở Ninh Thuận

Đang trên đường đi du lịch xuyên Việt nhân dịp đầu xuân Quý Mão, vợ chồng anh Trung chị Nhung thấy một du khách đang gặp khó khăn vì gió lớn ở Ninh Thuận.

Sự cố nhớ đời lần đầu đi chợ Viềng và người đàn bà tốt bụng

Lần đầu tiên đi chơi xa, gặp tình cảnh này, mấy đứa con gái sợ hãi mếu máo. Mấy đứa con trai thì loay hoay không biết tính sao.

Thấy mẹ mặc váy cưới, con trai bật khóc vì hạnh phúc

Giây phút thấy mẹ mặc chiếc váy cưới, cậu con trai 11 tuổi xúc động, oà khóc trong hạnh phúc.

20 chàng trai ế vợ xếp hàng để xem mặt một cô gái ở Trung Quốc

Những sự kiện tương tự diễn ra khá nhiều ở Trung Quốc, làm nổi bật sự mất cân bằng giới tính ở đất nước tỷ dân và những khó khăn đàn ông ở quốc gia này gặp phải khi muốn kết hôn.

Phát hiện 'nuôi con tu hú' suốt 8 năm, chồng choáng váng khi hỏi cha đứa trẻ

Anh yêu cầu chị công khai danh tính bố ruột của đứa trẻ, không ngờ nhận được đáp án gây sốc.