Phó Chủ nhiệm UB Các vấn đề xã hội của QH Bùi Sỹ Lợi cho rằng việc thiếu quản lý thương lái nước ngoài, để họ lừa đảo nông dân có phần trách nhiệm lớn của các địa phương.

Vấn đề này đã được các ĐB nêu ở phiên chất vấn 2 ngày rưỡi vừa diễn ra.

Thương lái chạy mất rồi xử lý ai?

Trao đổi bên hành lang họp QH sáng 15/6, ông Bùi Sỹ Lợi phân tích: Tình trạng thương lái nước ngoài lừa đảo nông dân thời gian qua có hai nguyên nhân.

Thứ nhất, do ta không đánh giá được tình hình và không quản lý được. Thứ hai là ban đầu, các thương lái này mua giá cao, khiến nông dân tin là có lợi, sau một thời gian thì rút, không thu mua nữa, khiến dân sản xuất ra không tiêu thụ được.

Ông Bùi Sỹ Lợi: Địa phương không quản thì không bộ nào quản nổi. Ảnh: Lê Anh Dũng

"Qua những kinh nghiệm này, ta cần có cách tuyên truyền, phổ biến cho người dân biết khi làm ăn kiểu này phải có hợp đồng, nhà đầu tư phải có tên tuổi, địa điểm, cơ sở pháp lý", Phó Chủ nhiệm UB các vấn đề xã hội QH nói.
Theo ông Bùi Sỹ Lợi, để trình trạng này xảy ra trong một thời gian dài không khắc phục phần lớn là trách nhiệm của địa phương. Vì khó khăn về đầu ra cho sản phẩm, khi thấy có đầu mối thu mua có lợi, địa phương có sơ hở là không kiểm tra kỹ càng.

"Bộ trưởng Công thương và một số bộ trưởng khác, đúng là có phần trách nhiệm quản lý nhà nước, nhưng họ chỉ ra các cơ chế, pháp luật, chính sách chứ không kiểm soát trực tiếp", ông Lợi nói. "Nếu địa phương không quản lý thì không bộ ngành nào quản nổi".

Với những thiệt hại của nông dân, ông Lợi nhận định về mặt pháp lý, không có cách gì để nói trách nhiệm bồi thường thuộc về ai, vì "thương lái chạy mất rồi thì xử lý ai". Nhưng Phó Chủ nhiệm UB các vấn đề xã hội QH cho rằng chính quyền địa phương nên xem xét cụ thể từng trường hợp để hỗ trợ người dân.

"Hơn thế, tôi mong Chính phủ đẩy nhanh hơn chính sách về bảo hiểm sản phẩm nông nghiệp cho nông dân, đó sẽ là nguồn quỹ có thể xử lý được những vấn đề như thế này", ông Lợi nói.

Kiểm soát đầu vào lao động nước ngoài

Theo ông Lợi, lao động nước ngoài vào Việt Nam như các chuyên gia, người tay nghề cao ở các doanh nghiệp FDI là bình thường, nhưng ta không khuyến khích lao động nước ngoài không có kỹ thuật, không có tay nghề.
Việc có nhiều lao động phổ thông nước ngoài ở các khu công nghiệp, nhà máy, doanh nghiệp Việt Nam rõ ràng là do công tác quản lý nhà nước về nhập cư, nhập cảnh, kiểm soát hộ tịch, hộ khẩu làm chưa chặt chẽ, ông Lợi nhận định.

Ông cho biết UB Các vấn đề xã hội đã cảnh báo cũng như đề nghị Bộ LĐ-TB-XH báo cáo cụ thể, tăng cường kiểm tra, giám sát và chỉ đạo cho các doanh nghiệp và địa phương.

"Người nước ngoài vào Việt Nam làm việc phải theo pháp luật", ông Lợi nói. "Trong sửa Bộ luật Lao động, chúng tôi đã đưa vào một phần về lao động nước ngoài tại Việt Nam, quy định rất chặt chẽ về điều kiện, tiêu chuẩn cấp phép. Chúng tôi cũng đang kiến nghị Chính phủ thời gian cấp phép này tối đa 2 năm, đồng thời tăng cường kiểm tra giám sát".

Chung Hoàng (ghi)